Hennig Brand
| Hennig Brand | ||
|---|---|---|
.jpeg) | ||
Hennig Brand in gebed na de ontdekking van fosfor, geportretteerd door Joseph Wright | ||
| Persoonlijke gegevens | ||
| Geboortedatum | ca. 1630 | |
| Geboorteplaats | vermoedelijk Hamburg | |
| Overlijdensdatum | ca. 1692 of ca. 1710 | |
| Overlijdensplaats | Hamburg | |
| Nationaliteit | Duits | |
| Wetenschappelijk werk | ||
| Vakgebied(en) | alchemie, vroege scheikunde | |
| Bekend van | ontdekking van fosfor in 1669 | |
Hennig Brand of Hennig Brandt (verm. Hamburg, ca. 1630 – Hamburg, ca. 1692 of ca. 1710) was een Duitse handelaar, alchemist en amateur-scheikundige uit Hamburg. Hij is vooral bekend als de ontdekker van het chemische element fosfor, dat hij in 1669 isoleerde tijdens zijn zoektocht naar de steen der wijzen.[1]
Leven
[bewerken | brontekst bewerken]Over het leven van Brand is relatief weinig met zekerheid bekend. Hij leefde en werkte in de zeventiende eeuw in Hamburg, een periode waarin alchemie nog sterk aanwezig was in de Europese natuurstudie. Alchemisten probeerden onder meer stoffen te vinden waarmee onedele metalen in goud konden worden omgezet. Brand was een van de onderzoekers die de mythische steen der wijzen zochten.[2]
Zijn geboorte- en overlijdensdatum zijn onzeker. In de literatuur wordt zijn geboorte meestal rond 1630 geplaatst. Voor zijn overlijden worden zowel ca. 1692 als ca. 1710 vermeld.[2]
Ontdekking van fosfor
[bewerken | brontekst bewerken]Brand ontdekte fosfor in 1669 toen hij experimenteerde met grote hoeveelheden menselijke urine. Hij liet de urine indampen en verhitte het residu sterk. Daarbij ontstonden dampen die hij onder water liet condenseren. Het resultaat was een witte, wasachtige stof die in het donker licht gaf en gemakkelijk ontbrandde: witte fosfor.[1][3]
Brand dacht aanvankelijk dat hij een stap dichter bij de steen der wijzen was gekomen. De stof leek bijzonder omdat zij licht gaf zonder zichtbare vlam. De naam fosfor is afgeleid van het Griekse woord voor “lichtdrager”.[3]
Brand hield zijn methode aanvankelijk geheim, zoals bij alchemisten gebruikelijk was. Later verkocht hij zijn ontdekking aan Daniel Kraft, die fosfor in verschillende Europese steden demonstreerde. In Londen raakte Robert Boyle geïnteresseerd in de stof. Boyle onderzocht de bereiding systematisch en droeg zo bij aan de bredere bekendheid van fosfor.[1]
Betekenis
[bewerken | brontekst bewerken]De ontdekking van fosfor wordt vaak gezien als een belangrijk moment in de overgang van alchemie naar moderne scheikunde. Brand zocht geen nieuw chemisch element, maar goud of de steen der wijzen. Toch leidde zijn experiment tot de isolatie van een onbekende stof die later als chemisch element werd erkend.
Fosfor werd na de ontdekking gebruikt in demonstraties voor geleerden en vorstelijke hoven. Later kreeg het element toepassingen in onder meer lucifers, kunstmest, geneeskunde en chemisch onderzoek. De ontdekking van Brand bleef daardoor een bekend voorbeeld van een toevallige wetenschappelijke vondst uit de alchemistische traditie.[4]
In de kunst
[bewerken | brontekst bewerken]De ontdekking van fosfor werd later beroemd afgebeeld door de Engelse schilder Joseph Wright of Derby. Zijn schilderij The Alchemist Discovering Phosphorus uit 1771 toont een alchemist die, knielend in zijn laboratorium, reageert op de lichtgevende stof in een glazen vat. Het werk wordt meestal verbonden met Brands ontdekking van fosfor.[5][6]
Zie ook
[bewerken | brontekst bewerken]Bronnen
[bewerken | brontekst bewerken]- 1 2 3 (en) Phosphorus - Element information, properties and uses. Royal Society of Chemistry. Geraadpleegd op 1 juli 2026.
- 1 2 (en) Seventeenth-Century Advances in Chemistry. Cuvier’s History of the Natural Sciences. Publications scientifiques du Muséum. Geraadpleegd op 1 juli 2026.
- 1 2 (en) How the Hunt for the Philosopher's Stone Led to Phosphorus. Field Museum (2 september 2016). Geraadpleegd op 1 juli 2026.
- ↑ (en) Bert Hansen, Hennig Brandt and the Discovery of Phosphorus. Science History Institute (30 juli 2019). Geraadpleegd op 1 juli 2026.
- ↑ (en) File:Joseph Wright of Derby The Alchemist.jpg. Wikimedia Commons. Geraadpleegd op 1 juli 2026.
- ↑ (en) The Discovery of Phosphorus. Science History Institute Digital Collections. Geraadpleegd op 1 juli 2026.
