Hercules Seghers

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Hercules Seghers
uitzicht vanuit zijn raam, op de Noorderkerk te Amsterdam
uitzicht vanuit zijn raam, op de Noorderkerk te Amsterdam
Persoonsgegevens
Volledige naam Hercules Pietersz. Seghers
Geboren 1589 of 1590
Overleden ca. 1637-1638
Geboorteland Nederland
Beroep(en) schilder, graficus, kunsthandelaar
Signatuur Signatuur
Oriënterende gegevens
Jaren actief ca. 1612-1637
RKD-profiel
Portaal  Portaalicoon   Kunst & Cultuur

Hercules Seghers of Segers (zoals hij zelf zijn naam schreef), (Haarlem, 1589 of 1590Den Haag, ca. 1633-1640)[1] was een Nederlands schilder, graficus en kunsthandelaar. Seghers wordt als dé vernieuwer van de grafiek gezien. Hij bracht kleurige, fantasierijke prenten op de markt, èn schilderijen in een bescheiden formaat. Sinds de 19de eeuw, toen er veel belangstelling ontstond voor zijn werk, staat hij bekend als Seghers, alhoewel hij in 17de-eeuwse documenten meestal Segers wordt genoemd.

Jeugd, afkomst en opleiding[bewerken]

Bergachtig landschap. Zonder jaar. Den Haag, Museum Bredius. Dit is waarschijnlijk het schilderij van Seghers dat door de brand in het Armando Museum in Amersfoort op 22 oktober 2007 verloren is gegaan.

Hercules Seghers was de zoon van Pieter Segers - een Vlaamse en doopsgezinde immigrant en voormalig koopman uit Gent - en diens vrouw, Cathelijne Hercules. Beiden waren de Zuidelijke Nederlanden ontvlucht, maar de precieze reden daarvan is onbekend. Hercules had nog een jongere broer, Laurens. Circa 1595 verhuisde het gezin naar Amsterdam waar de jonge Hercules in de leer ging bij de toen bekende kunstschilder Gillis van Coninxloo, die Antwerpen was ontvlucht en na een verblijf van enkele jaren in Frankenthal zich tenslotte in Amsterdam had gevestigd; zijn specialiteit was het landschap. Onbekend is waar Seghers na het overlijden van zijn leermeester in 1606 zijn leertijd heeft vervolgd en welke kunstenaar hem het etsen toen heeft bijgebracht.[2]


Leven en werk[bewerken]

In 1612 stond Hercules ingeschreven als lid van het Sint Lucasgilde in de stad Haarlem; in deze tijd had hij een liefdes-affaire met Marritge Reyers uit Amsterdam waar een onwettig kind uit voortkwam, Neeltje Hercules. In een document heeft Seghers zich vastgelegd om te blijven zorgen voor het meisje. Kort daarop ging hij terug naar Amsterdam en trouwde in 1615, in het kerkje van Sloterdijk, met Anna van der Brugghen; zij was zestien jaar ouder en afkomstig uit Antwerpen, en zeer waarschijnlijk niet de moeder van zijn kind.
In 1619 kocht Hercules in 1619 een groot huis aan de Lindengracht in de Amsterdamse Jordaan, dat hij het Vallende Water noemde. [2]. Vanuit het raam van zijn atelier keek hij op de toen nog niet voltooide Noorderkerk die hij in zijn ets Zicht op de Noorderkerk[3] heeft verwerkt.[4] Aan het einde van de jaren twintig raakte Seghers, die zich inmiddels naar zijn grootvader noemde, in financiële moeilijkheden en moest in 1631 zijn huis verkopen. In 1633 vertrok hij naar Utrecht en begon daar een kunsthandel. Vrij snel daarop verhuisde Seghers naar Den Haag, waar hij mogelijk in 1638/1639 stierf, volgens zijn eerste biograaf Samuel van Hoogstraten omdat hij '..zijn droefheit [vanwege de armoede] in de wijn wilde smooren, en op een avont buyten zijn gewoonte beschonken zynde, quam t'huis, maar viel van de trappen, en sterf..' .[5]

De twee bomen. Ca. 1615-1630. Ets. Amsterdam, Rijksmuseum Amsterdam.

Samuel van Hoogstraten beschreef ongeveer veertig jaar na Seghers' dood de man als een zeer ijverig kunstenaar, en ..als zwanger van geheele Provinsien, die hij met onmetelijke ruimten baerde, en in zijn schilderijen en Printen wonderlijk liet zien.. Ook beweerde deze dat bijna niemand voor het werk van Segehrs belangstelling had in zijn eigen tijd; zijn prenten werden 'met manden vol' gebruikt om er boter en zeep in te doen. Pas na zijn dood ontstond er waardering voor zijn werk. Toch zijn er ook andere berichten die bij deze stellige bewering vraagtekens zetten. Zo was [Rembrandt van Rijn|Rembrandt]] een groot bewonderaar van hem en bezat acht schilderijen van Seghers, aldus het document over de verkoop van Rembrandt's woonhuis èn inboedel aan de Jo de Breestraat te Amsterdam. Ook de eigentijdse verzamelaar Michiel Hinlopen had 48 prenten van Seghers in zijn bezit, die zich nu bevinden in de collectie van het Rijksmuseum. Het lijkt erop dat zowel de prenten en schilderijen van Seghers al tijdens zijn leven werden gewaardeerd en verzameld, zij het door een selecte groep liefhebbers en kunstenaars.[2]

Stijl[bewerken]

Behalve dat de stijl van zijn landschappen afwijkt van de traditionele Hollandse manier, is vooral de techniek van zijn ets- en prentkunst hoogst eigenaardig en heeft hij een nieuw procedé ontwikkeld. Men noemt hem als de eerste, die de kleurendruk heeft toegepast of uitgevonden. Hij placht zijn platen sterk te etsen, beschilderde ze dan met olieverf en drukte ze vervolgens af op wit of gegrond papier of op linnen. Elke afdruk werd extra bewerkt, vandaar dat twee afdrukken van eenzelfde plaat er geheel anders uitzien.[6]

Werken[bewerken]

Lange tijd werden er tien tot twaalf bekende schilderijen toegeschreven aan Hercules Segers. In 2016 heeft het Rijksmuseum een tentoonstelling georganiseerd waarin alle werken van Segers getoond werden.[7] Voor deze tentoonstelling werd uitvoerig kunsthistorisch en materiaal-technisch onderzoek uitgevoerd. Hierbij zijn zes nieuwe werken definitief aan Segers toegeschreven waaronder drie schilderijen in privé-bezit: Weg in het bos, Panoramalandschap met een stad aan een rivier en Panoramalandschap met twee torens.[8] In totaal zijn er nu 18 schilderijen van Segers bekend.