Hervormde kerk van Woubrugge
.JPG)
De Hervormde kerk van Woubrugge, een rijksmonument,[1] is een kerkgebouw uit 1653 in het Nederlandse dorp Woubrugge in de gemeente Kaag en Braassem. De kerk behoort tot de Protestantse Gemeente Does en Wetering.
Gebouw
[bewerken | brontekst bewerken]De kerk werd in 1652-1653 gebouwd in het centrum van Woubrugge aan de Woudwetering naar een ontwerp van de architect Pieter Post.[2] De hoofdingang is een eenvoudig houten portaal met het jaartal 1653 aan de naar de Comriekade en Woudwetering gekeerde oostzijde. Bij de plattegrond van het gebouw is de lengte exact tweemaal de breedte. Hierdoor konden pijlers, zuilen en balken bij het hoge tongewelf achterwege blijven, zodat het dak louter op de buitenmuren rust. Aan de korte zijden van de kerk bevinden zich driezijdige sluitingen en aan de lange zijden driezijdige uitbouwen. De rondboogvensters worden gescheiden door inzwenkende steunberen van baksteen.
Het dak van leisteen draagt een twaalfkantige houten kerktoren. De naaldspits heeft een windwijzer in de vorm van een zeilschip en daaronder een bal, beide van rood koper. Ze zijn vervaardigd door Adriaan Joostensz. van Musschenbroek (bekend als Ary Joostensz tot Leijden), kopergieter te Leiden.[3]
De klokkenstoel bevat een luidklok van François Hemony uit 1665 met een diameter van 82,5 centimeter. Het mechanisch torenuurwerk werd door Bonaventura Eijsbouts geïnstalleerd in 1907. Het wordt aangedreven door een (later aangebracht) eenfasesynchroonmotortje.
Aan de oostzijde is in 1925 een gedenkplaquette aangebracht voor Jan de Bakker (1499-1525), een 'ketterse' pastoor in het iets oostelijker gelegen, niet meer bestaande dorp Jacobswoude. Hij stierf op de brandstapel als eerste slachtoffer van de inquisitie in de Nederlanden.[4]
In 1927 werd een (tweede) oksaal aangebouwd als koorbalustrade.[5] Het kerkgebouw werd in 1949-1950 gerestaureerd. Het is sinds 1972 een rijksmonument.[1] De toren werd apart gerestaureerd in 1985.[3] Een nieuwe kerkrestauratie werd voltooid in 2014 met subsidie van de provincie Zuid-Holland. Hierbij werd onder meer een onderheide fundering aangelegd om verzakking in de veengronden te voorkomen.[6]
Interieur
[bewerken | brontekst bewerken]Het interieur heeft witgepleisterde muren en een houten overwelving met een cyaankleurige (blauwgroene) beschildering. In de achttiende-eeuwse preekstoel staat een koperen lezenaar. Het balusterdoophek heeft een voorzangerslezenaar uit 1705. Bij de restauratie van 1949-1950 verhuisde de preekstoel naar de noordkant van het gebouw, zodat de kerkgangers geen last meer hadden van het zonlicht.[2]
Het orgel is gemaakt door de Leidse (uit Oostenrijk afkomstige) orgelbouwer Johannes Mitterreither. Op 25 juni 1794 werd het in gebruik genomen met een bespeling door de eveneens Leidse (uit Thüringen afkomstige) organist Christian Friedrich Ruppe. In de originele vorm had het één manuaal en een aangehangen pedaal. Door Hermanus Knipscheer II werd het in de negentiende eeuw gewijzigd en uitgebreid met een tweede manuaal. Willem van Leeuwen voerde in 1959-1960 een restauratie uit, wijzigde daarbij de dispositie en installeerde een vrij pedaal tegen de muur achter het orgel.
In 2018 startte een fondsenwerving voor een orgelrestauratie, die in 2022-2023 werd uitgevoerd door de firma Gebr. Van Vulpen. Sinds de voltooiing in oktober 2023 heeft dit mechanische sleepladeorgel zeventien registers en twee manualen waarvan het tweede herplaatst is als dwarswerk. Het vrije pedaal bleef gehandhaafd. De toonhoogte is a’ = 415 Hz.[7] De vaste bespeler is de organist Johan van Oeveren.
Afbeeldingen
[bewerken | brontekst bewerken]-
De Comriekade met de kerk aan de Woudwetering -
-
Interieur naar het oosten -
Plaquette voor Jan de Bakker
Enkele predikanten
[bewerken | brontekst bewerken]
Vanaf 1653, toen de kerk werd opgeleverd, hebben 39 dominees in Woubrugge gestaan.[8] Enkele namen:
- Ludovicus de Dieu vanaf 1648 in Woubrugge tot 1664, eerste predikant in dit kerkgebouw,
- Carolus Blom van 1702 tot 1734,
- Alexander Comrie van 1735 tot 1773,
- Joannes Heenck stond het langst, van 1797 tot 1840, in deze kerk,
- Lodewijk Ekering van 1913 tot 1916,
- Jacobus Teunis Doornenbal van 1936 tot 1939,
- Stefan Honing van 2018 tot 2023.
De Comriekade waaraan het gebouw staat is in 1946 genoemd naar de uit Schotland afkomstige theoloog Alexander Comrie, een spraakmakende vertegenwoordiger van de Nadere Reformatie, die in deze kerk van 1735 tot 1773 het ambt van predikant heeft uitgeoefend. Door zijn in de wijde omgeving populaire preken had hij een grote aanhang onder het kerkvolk.[9]
Op 1 januari 2022 ging de kerkelijke gemeente op in Does en Wetering, waarvan ook de Nederlands Hervormde Kerk in het buurdorp Hoogmade deel uitmaakt. Daarmee worden predikanten gedeeld.
Externe links
[bewerken | brontekst bewerken]- ↑ a b Informatie over rijksmonumentnummer 39526
- ↑ a b Nicoline A. Zemering, Pieter Post ontwierp Hervormde kerk van Woubrugge, in: Jacobsladder, uitgave van de Historische Vereniging Otto Cornelis van Hemessen, 1992-3, pp. 3-15.
- ↑ a b Foto's van torenspits en windwijzer met toelichting
- ↑ Marieta Kroft, Woubrugge gedenkt priester die precies vijfhonderd jaar geleden werd veroordeeld tot de brandstapel, vanwege zijn reformatorische denkbeelden, Leidsch Dagblad, 9 september 2025.
- ↑ Volgens fotobijschrift "Hervormde kerk met okzaal, ca 1935". Foto's uit Woubrugge, Historische Vereniging 'Otto Cornelis van Hemessen'.
- ↑ Restauratie Dorpskerk Woubrugge, marcobruijnes.nl, 24 juli 2025.
- ↑ Woubrugge, Dorpskerk, orgelsite.nl.
- ↑ Predikanten van de Hervormde Gemeente Woubrugge opgericht in 1583, Verkade's Dominees Memories
- ↑ J.H.R. Verboom, Dr. Alexander Comrie: predikant te Woubrugge. Zijn leven en werken, alsmede de historie van zijn gemeente, uitg. De Banier, Utrecht, 1964, 1985². (pdf)
