Het Steen (Antwerpen)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Het Steen
Achterzijde Het Steen
Het Antwerpse Steen, met rechts het Steenplein, vanaf de Linkeroever gezien

Het Steen is een deel van een voormalige ringwalburg aan de rechter Schelde-oever in de stad Antwerpen. Dit gebouw wordt verbouwd tot toeristisch onthaalcentrum voor de stad Antwerpen. [1]

Geschiedenis[bewerken]

Het Steen, het oudste bewaarde gebouw van Antwerpen, werd gebouwd tussen 1200 en 1225 als poortgebouw van destijds de Antwerpse burcht. Binnen de Burcht bevonden zich belangrijke instellingen zoals de Vierschaar (de voormalige rechtbank), de Sint-Walburgiskerk, het Reuzenhuis, het Steen, de Werf en de Vismarkt. Rond 1520, ten tijde van Karel V, werd het poortgebouw van de burcht grondig verbouwd en noemde men het voortaan "'s-Heeren Steen". In 1549 schonk Karel V het gebouw aan de stad, die het tot 1828 in eigendom had. Van 1303 tot 1823 werd het gebouw als gevangenis[2] gebruikt, daarna diende het als tehuis voor invalide soldaten. Nadat de overheid het gebouw in 1827 had opgeëist, werd het een jaar later aan een houtzager verkocht. In 1842 kocht de stad het gebouw echter weer terug. Een groot deel van de burcht werd in de jaren 1880 afgebroken toen men de kades recht trok en de Schelde verbreedde. Het overgebleven gebouw werd hierna simpelweg "Het Steen" genoemd. Toch werd meteen ook in 1889-1890 een nieuwe vleugel gebouwd en ook andere delen van het gebouw verbouwd.

In 1862 opperde Pieter Génard - als lid van het Antwerpse Comité der briefwisselende leden der Koninklijke Commissie van Monumenten - om in elke provincie een oudheidkundig museum op te richten. Volgens hem was Het Steen de geschikte plaats in Antwerpen hiervoor. De stad steunde het voorstel, zodat door architect Kennes begonnen werd met een restauratie. Op 14 augustus 1864 kon zo het museum opengaan.[3] Dit museum werd in 1952 vervangen door het Nationaal Scheepvaartmuseum, dat echter al meteen van 1953 tot 1958 ontoegankelijk was door verbouwingswerken. Het binnengedeelte van dit museum sloot uiteindelijk de deuren op 28 december 2008. De collectie van het Scheepvaartmuseum werd vanaf 2010 overgeplaatst naar het nieuwgebouwde Museum aan de Stroom. Het gebouw werd in 2012 herbestemd tot "HETSTEEN der wijzen", "een actief vragenhuis voor denkers, dromers en doeners".[4]

Beelden in het Steen[bewerken]

Standbeeld van Lange Wapper[bewerken]

Volgens Antwerpse folklore woonden de reuzen Druon Antigoon en Lange Wapper vroeger in Het Steen. Sinds 1963 staat er van de laatste dan ook een door Albert Poels ontworpen standbeeld aan de ingang van het Steen.

Het Semini-beeldje[bewerken]

In een nis boven de grote ingangsboog staat een wijdbeens beeldje dat de vruchtbaarheidsgod Semini voorstelt. Oorspronkelijk had dit beeldje ook een lange fallus die vroeger door veel mensen werd vereerd bij vruchtbaarheidsproblemen. Dit deel werd in de 17de eeuw door Jezuïeten afgehakt. Deze gebeurtenis werd later in volksliedjes bezongen en Semini's naam zelf vinden we nog terug in de Antwerpse krachttermen: "Godsjumenas!" en "Seminis kinderen!". Waarschijnlijk is dit een restant van een voor-christelijke, germaanse vruchtbaarheids-cultus.

Nieuwe bestemming voor het Steen[bewerken]

Het Steen zal verbouwd worden tot onder meer een toeristisch onthaalcentrum van de Stad Antwerpen naar een ontwerp van noAarchitecten.[5]

Het Steen in de populaire cultuur[bewerken]

Referenties[bewerken]

  1. Nieuwe toekomst voor het Steen
  2. Het Antwerpse Steen[1]
  3. D. VAN DOORSLAER, Biografie van Pieter Genard, stadsarchivaris van Antwerpen (1830-1899), onuitgegeven licentiaatsverhandeling, Katholieke Universiteit Leuven, faculteit der Letteren en der Wijsbegeerte, 1984, 35-36.
  4. Het Steen heropent als 'HETSTEEN der wijzen', Gazet van Antwerpen, 19 mei, 2012 [2]
  5. Nieuwe toekomst voor het Steen

Zie ook[bewerken]