Hofstade (Zemst)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Hofstade (Vlaams-Brabant))
Naar navigatie springen Jump to search
Hofstade
Deelgemeente in België Vlag van België
Hofstade (Zemst)
Hofstade (Zemst)
Situering
Gewest Vlag België België
Provincie Vlag België België
Gemeente Zemst
Coördinaten 50° 59′ NB, 4° 30′ OL
Algemeen
Oppervlakte 5,76 km²
Inwoners (01/01/2011) 4.663
(810 inw./km²)
Overig
Postcode 1981
Netnummer 015
Detailkaart
Hofstade (Zemst)
Hofstade (Zemst)
Locatie in Vlaams-Brabant
Portaal  Portaalicoon   België

Hofstade is een dorp in de Belgische provincie Vlaams-Brabant en een deelgemeente van de gemeente Zemst. Hofstade is vooral bekend omwille van het Domein Hofstade, een groot recreatiedomein. Het dorp ligt aan de Leuvense Vaart en bevat ook het gehucht Werfheide.

Toponymie[bewerken]

Hofstade komt van 'hofstee' of 'hofstede', het oude woord voor een boerderij of een landhuis. In het dialect wordt vaak naar Hofstade verwezen als Ofstoo.

Vermits er ook een Hofstade bij Aalst in Oost-Vlaanderen bestaat, werd er oorspronkelijk naar het dorp verwezen als 'Hofstade bij Mechelen'. Hofstade behoorde in het verleden de oude Heerlijkheid Mechelen. Sinds de gemeentelijke fusie is 'Hofstade (Zemst)' of 'Hofstade (Vlaams-Brabant)' couranter.

Geschiedenis[bewerken]

Vroegste geschiedenis[bewerken]

In de 13e eeuw werd de nog steeds bestaande Gasthuishoeve gebouwd.

17e eeuw[bewerken]

In 1666 zien we in de Mechelse parochieregisters dat de overleden Gabriël Schaevaers afkomstig was van Hofstaeij.

18e eeuw[bewerken]

Vroeger behoorde Hofstade tot de Mechelse parochie Onze-Lieve-Vrouw-aan-de-Dijle. In 1724 zien we het dorp vermeld worden als Hofstuijen.

De Heerlijkheid Mechelen omvatte ook Hofstade, Muizen en Hever. In 1777 is Hofstade, nog deel uitmakend van Muizen, op de Ferrariskaart te zien als een gehucht met als "centrum" een 30-tal huizen tussen Château de Seghelin en Château de L'hopital.[N 1] De kaart toont dat de toen slechts een paar jaren oude Leuvense Vaart het gehucht had afgezonderd van Muizen. Die indelingen bleven zo tot aan de Franse inval in onze streken.

19e eeuw[bewerken]

Bij de Belgische Onafhankelijkheid was Hofstade een wat vergeten en verwaarloosd gehucht: Te Mechelen langsheen de steenweg die de stad ooit met Brussel had verbonden maar die inmiddels door een westelijker aangelegde nieuwe Brusselsesteenweg van weinig belang was geworden, ontstonden vanaf 1835 echter dankzij de nieuwe spoorwegindustrie dichtbevolkte arbeiderswijken. Even verder pal op die baan, groeide stilaan Hofstade uit tot een grotere gemeenschap. Vanaf het Koninklijk Besluit van 23 februari 1870 was Hofstade een zelfstandige gemeente in Brabant.

20e eeuw tot vandaag[bewerken]

De zelfstandige gemeente Hofstade bestond ruim een eeuw totdat het bij de fusie van 1977 deel ging uitmaken van de fusiegemeente Zemst. Door de nabijheid van Mechelen en de goede verbindingen met Brussel en Antwerpen is Hofstade uitgegroeid tot een voornamelijk residentieel woondorp.

Geografie[bewerken]

Hofstade ligt in het noordoosten van de fusiegemeente Zemst, net ten zuiden van Mechelen. Het Kanaal Leuven-Dijle vormt de noordoostgrens met Muizen, waarvan Hofstade tot in 1870 deel van uitmaakte. Hofstade behoort geologisch tot de Brabantse Kempen en maakt deel uit van de Brabantse Kouters.

In het noorden van het dorp ligt het gehucht en wijk Werfheide.

Aangrenzende gemeenten[bewerken]

   Aangrenzende gemeenten   
    Mechelen, Werfheide   Muizen 
 Zemst  Brosen windrose nl.svg  Hever 
 Weerde   Elewijt   Schiplaken 

Natuur[bewerken]

Hofstade maakt geologisch deel uit van de Brabantse Kempen. Dit vertaalt zich in eerder natte, zanderige grond en bossen met voornamelijk naaldbomen, wilgen, berken en populieren.

Ten westen van het dorp liggen De Ossembeemden, een natuurgebied bestaande uit naaldbomen, weiland en struweel. Verder stroomopwaarts langs de Barebeek, op de grens met Elewijt en Weerde, ligt het ongeveer twintig hectare grote Vriezenbroek. Dit natuurgebied is ontstaat door grondophoging bij de aanleg van de E19 in de jaren zeventig en bestaat uit weiland en wilgenbos.

Het zuidoosten van het dorp wordt gevormd door Domein Hofstade (' De Plage ' in de volksmond), een bosrijk gebied van ongeveer 160 hectare. In het begin van de 20ste eeuw werden er putten gegraven voor de aanleg van Spoorlijn 27B op een verhoogde berm. Hieruit zijn enkele kunstmatige meren ontstaan. Vanaf de jaren 1930 werd het domein opengesteld voor recreatie. Tegenwoordig is De Plage eigendom van Sport Vlaanderen. Het noordelijk deel van het domein werd in 1977 beschermd als landschap terwijl in 2001 het meer en het strand met de oorspronkelijke bebouwing samen met de hoofdingang van het domein beschermd werden als monument.

Tussen Domein Hofstade en de Leuvense Vaart ligt het Prinsenveld, een beschermd landschap dat wordt gevormd door weiland omzoomd door knoteiken.

Hydrografie[bewerken]

Hofstade ligt in het stroomgebied van de Zenne en de Dijle, geen van beide rivieren stroomt echter door het dorp. Diverse waterlopen vormen (semi-) natuurlijke grenzen met andere dorpen. De Bergbeek in het Zuiden vormt de grens met Elewijt voor ze in de Barebeek uitmondt, die op haar beurt Hofstade scheidt van respectievelijk Weerde, Zemst, Mechelen en de kern Werfheide vooraleer ze via een duikelaar onder de Leuvense Vaart Hofstade verlaat. Laatst genoemde stroom vormt een barrière met het dorp Muizen. In het uiterste Noorden van Hofstade vormt de Hanswijkbeek de grens met Mechelen..

Mobiliteit[bewerken]

Hofstade wordt doorkruist door spoorlijn 27B, de verbindingsspoorlijn tussen Muizen en Weerde, en heeft eigen halte. Het dorp wordt door verscheidene busdiensten van De Lijn bediend. De autosnelweg E19 ligt ongeveer een kilometer buiten het dorpscentrum, Afrit 11 (Weerde) bevindt zich ten zuiden van het dorp.

Bezienswaardigheden[bewerken]

Sport[bewerken]

Voetbalclub FC Verbroedering Hofstade is aangesloten bij de KBVB en speelt er in de Brabantse provinciale reeksen.

Voetnoten[bewerken]

  1. Oostwaarts van het gehuchtje lagen het Château de Kolfs (heden Kasteel Nieuwenhuizen) en een Kasteel van de Jezuïeten (Kasteel Ambroos). Ook herkent men het nog bestaande Tivoli en een veerpont aan de huidige Trianonlaan - Molenheidebaan die destijds Steenweg op Reymeland zouden geheten hebben, naar een Kasteel Reymeland in het Mechels gebied. (Het dorp Rijmenam daarentegen, ligt aan de tegenoverliggende kant van Hever.) Iets zuidelijker echter lagen slechts twee derden van het door een slotgracht omgeven Kasteel van Schiplaken in de heerlijkheid, met het andere derde in Brabant, en oostelijk daarvan, bij Hever, lag ook het Kasteel van Gottendijs (halverwege de huidige Venstraat).