De Inktpot

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Hoofdgebouw III (Utrecht))
Ga naar: navigatie, zoeken
De Inktpot (Hoofdkantoor Prorail)
De Inktpot, met onderaan de toren de UFO (foto 2003)
De Inktpot, met onderaan de toren de UFO (foto 2003)
Locatie Moreelsepark 3, 3511 EP Utrecht
Oorspronkelijke functie Hoofdkantoor nr.III NS
Huidig gebruik Hoofdkantoor ProRail
Start bouw 1918
Bouw gereed 1921
Opening 1921
Verbouwing 2000 - 2002[1]
Monumentstatus Rijksmonument
Monumentnummer 46955
Architect G.W. van Heukelom
Eigenaar NS Vastgoed
Portaal  Portaalicoon   Civiele techniek en bouwkunde

De Inktpot is het grootste bakstenen gebouw in Nederland, ontworpen door George van Heukelom in opdracht van de belangenmaatschap Nederlandsche Spoorwegen (NS). Het rijksmonument staat aan het Moreelsepark in Utrecht bij Station Utrecht Centraal en het wordt gebruikt als hoofdkantoor van ProRail.

Geschiedenis[bewerken]

De Inktpot is gebouwd tussen 1918 en 1921, vanaf 1919 onder de bouwleiding van Sybold van Ravesteyn. Oorspronkelijk heette het gebouw Hoofdadministratiegebouw III (hgb III), maar sinds het gebouw niet meer bij NS in gebruik is, is de op de vorm gebaseerde bijnaam De Inktpot de officiële naam. Het bouwwerk kreeg een plaats naast twee oudere hoofdgebouwen van de spoorwegonderneming. Als bouwgrond diende de buitenplaats Nieuweroord met omringend openbaar park.

De Inktpot is gebouwd met 22 miljoen gemetselde stenen. Vanwege de schaarste na de Eerste Wereldoorlog werd de bouw door de NS in eigen hand genomen. Twee steenfabrieken, een houtbedrijf en drie schepen werden aangekocht. Aangezien er 4000 kubieke meter eikenhout nodig was, werd tevens een Limburgs bos gekocht. In verband met de schaarste van bouwmaterialen, werden voor de fundering van het gebouw voor 21 kilometer aan oude spoorstaven gebruikt. Tevens bevindt zich in De Inktpot een in 1921 aangebrachte watertoren met een reservoir van 27 kubieke meter die eveneens is ontworpen door Van Heukelom. Het voor het gebouw gelegen parkje met onder meer muren van gesinterde steen is eveneens zijn ontwerp; zijn voor het gebouw ontworpen meubilair is in de loop der jaren aangepast. Jan Schouten verzorgde het gebrandschilderd glas voor het gebouw.

In de Tweede Wereldoorlog bleef NS een zelfstandig bedrijf, maar kwam wel onder Duitse supervisie. Het gebouw werd toen deels ingenomen door de Bahnbevollmächtigter bei den Niederländischen Eisenbahnen. Dat de Duitse SS De Inktpot als hoofdkantoor zou hebben gebruikt, is een veelgehoord misverstand.

Het gebouw is gerenoveerd tussen 2000 en 2002 in opdracht van de eigenaar, NS Vastgoed.

Omgeving[bewerken]

De andere voormalige hoofdgebouwen van de NS, I en II, zijn eveneens historische gebouwen. Zij liggen naast De Inktpot. Hoofdgebouw II is met een voetgangerstunnel rechtstreeks verbonden met De Inktpot. Hoofdgebouw I is in gebruik door andere met het spoor verbonden organisaties, zoals DB Schenker Rail. Hoofdgebouw II is sinds 2006 evenals Hoofdgebouw III bij ProRail in gebruik. Hoofdgebouw IV is een grote kantorenflat die vlak tegen het station Utrecht Centraal aan ligt, en wordt als enige nog gebruikt door NS.

Kunstwerken[bewerken]

Voor De Inktpot bevindt zich aan de kant van het Moreelspark het Monument voor het Gevallen Spoorwegpersoneel van Willem Valk.

Op het dak van De Inktpot staat, uitstekend over de rand, een "UFO" met een diameter van 12 meter, een restant van de Utrechtse kunstmanifestatie Panorama 2000. De UFO is ontworpen door Marc Ruygrok.

Trivia[bewerken]

In De Inktpot verblijft een grote kolonie beschermde vleermuizen.

Bronnen[bewerken]

Noten[bewerken]

  1. Collectie, De Inktpot, Utrecht

Zie ook[bewerken]