Hopsten

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Hopsten
Gemeente in Duitsland Vlag van Duitsland
Wapen van Hopsten
Hopsten (Noordrijn-Westfalen)
Hopsten
Situering
Deelstaat Vlag van de Duitse deelstaat Noordrijn-Westfalen Noordrijn-Westfalen
Landkreis Steinfurt
Regierungsbezirk Münster
Coördinaten 52° 23′ NB, 7° 36′ OL
Algemeen
Oppervlakte 99,78 km²
Inwoners (31-12-2018[1]) 7.599
(76 inw./km²)
Hoogte 40 m
Burgemeester Winfried Pohlmann (SPD)
Overig
Postcode 48496
Netnummers 05458, 05457 (Schale, Halverde)
Kenteken ST, BF, TE
Gemeentekernen 3 Ortsteile
Gemeentenummer 05 5 66 020
Website www.hopsten.de
Locatie van Hopsten in Steinfurt
Hopsten in ST.svg
Portaal  Portaalicoon   Duitsland

Hopsten is een gemeente in de Duitse deelstaat Noordrijn-Westfalen, gelegen in de Kreis Steinfurt. Hopsten telt 7.599 inwoners.[1]

Indeling van de gemeente[bewerken | brontekst bewerken]

Ortsteil Oppervlakte Inwoners
(31 dec. 2017)
Hopsten 48,70 km² 5.301
Halverde 17,17 km² 1.052
Schale 33,95 km² 1.248
Totaal 99,82 km² 7.601

Het voormalige Hopstener gehucht Ostenwalde behoort niet meer tot Hopsten, maar tot Hörstel. Tot eind 1974 waren deze drie plaatsen Halverde, Hopsten en Schale zelfstandige gemeentes binnen het Amt Hopsten.

De overgrote meerderheid van de christenen in de gemeente is rooms-katholiek.

Ligging, verkeer, vervoer[bewerken | brontekst bewerken]

Hosten ligt in het noordwesten van de deelstaat Noordrijn-Westfalen op de grens met Nedersaksen. Het door kleine stuwwallen uit de laatste ijstijden ietwat heuvelachtige landschap lijkt op dat in de Nederlandse provincie Drenthe: zandgrond met akkerland en bos, afgewisseld door hoogveen. Slechts 10 à 20 km zuidwaarts bevinden zich de westelijkste uitlopers van het Teutoburger Woud. Door de gemeente stromen diverse beken, die allemaal Aa heten.

Buurgemeentes[bewerken | brontekst bewerken]

De buurgemeentes in het Tecklenburger Land zijn Hörstel, Recke en Ibbenbüren. In het Nedersaksische Emsland liggen de buurplaatsen Freren en Schapen, gem. Spelle. In het Osnabrücker Land liggen de buurgemeentes Fürstenau en Voltlage, dat deel uitmaakt van de Samtgemeinde Neuenkirchen.

Economisch en onderwijskundig is Hopsten sterk op de grotere steden Ibbenbüren en vooral Osnabrück georiënteerd.

Wegverkeer[bewerken | brontekst bewerken]

Het dorp Hopsten wordt doorsneden door een hoofdweg (geen Bundesstraße) van Lingen in het noordwesten via Beesten, gem. Freren langs Schapen, gem. Spelle, en de andere richting op zuidoostwaarts naar de Bundesstraße 65 bij Ibbenbüren. In Hopsten kruist deze weg een secundaire weg vanuit Hörstel en Dreierwalde, gem. Hörstel in het zuidwesten, en de andere richting op naar Halverde, gem. Hopsten in het noordoosten. In de zuidelijke buurgemeentes Hörstel en Ibbenbüren zijn afritten van de Autobahn A30, op 12 à 18 km van het dorp Hopsten vandaan.

Openbaar vervoer[bewerken | brontekst bewerken]

Het openbaar vervoer in de gemeente is ronduit zwak ontwikkeld. Men kan van een belbus (ter plaatse Taxi-Bus geheten) naar Recke gebruik maken en daar de lijnbus naar o.a. Osnabrück nemen. Er zijn, op werkdagen en buiten de schoolvakanties, verder alleen in de ochtendspits en 's middags enige busdiensten voor scholierenvervoer.

Economie[bewerken | brontekst bewerken]

In Hopsten is het hoofdkantoor alsmede de eerste van twee fabrieken gevestigd van een producent van o.a. zware, dikwandige stalen leidingen, tanks voor op vrachtauto's en goederentreinen e.d.. De andere fabriek van deze onderneming staat in het naburige Schapen, gemeente Spelle. Een bijzonder probleem voor deze onderneming is het vervoer van het gereed product per vrachtauto naar de afnemers toe. Vaak moeten de vrachtauto's moeizaam door de kern van het dorp Hopsten manoeuvreren. De gemeente heeft speciaal daarvoor enige kleine aanpassingen aan de route laten uitvoeren, maar in een rondweg om het dorp is voorlopig niet voorzien. Intussen is het kijken naar de doortocht van een zwaar transport voor de jeugd van het dorp Hopsten tot een attractie geworden.

De in 1864 op initiatief van Wilhelm Emmanuel von Ketteler gestichte kerkkaarsenfabriek bestaat nog steeds.

Voor het overige draait de economie van de gemeente op de landbouw en daaraan gerelateerd midden- en kleinbedrijf. Veel inwoners van de gemeente zijn woonforensen, die (doorgaans met de auto of op de fiets) pendelen naar hun werkkring in steden in de omtrek.

Geschiedenis[bewerken | brontekst bewerken]

Tot 1648[bewerken | brontekst bewerken]

Voor de plaatsnaam Hopsten wordt de volgende verklaring gegeven: De eerste boeren, die zich hier vestigden troffen een drassig veenlandschap met daartussen enige hoger gelegen zandruggen en -heuveltjes aan. Ze moesten met hun boerderij auf einen "Hop seten" , op een hobbel gaan zitten.

Evenals voor de meeste dorpen in de omgeving geldt, dateert de eerste vermelding van Hopsten uit het jaar 890, toen de Abdij van Werden i.v.m. heffing van tienden of andere belastingen een uigebreid register van bezittingen opstelde. Het gebied van de huidige gemeente behoorde vanaf 1236 tot het Graafschap Tecklenburg, dat het (met uitzondering van het dorp Schale) tijdens een oorlog in het jaar 1400 verloor aan het Prinsbisdom Münster, dat er sindsdien een wig tussen het noorden en het zuiden van de graafschappen Tecklenburg en Lingen bezat. Het dorp Schale had van 1278 tot de Dertigjarige Oorlog een nonnenklooster van de cisterciënzers. De -in 1899 ingrijpend gerestaureerde- dorpskerk is hiervan nog een overblijfsel.

1648-1815[bewerken | brontekst bewerken]

Hopsten behoort, evenals o.a. Spelle en Mettingen, tot de Tödden-dorpen. In de periode van ca. 1680-1860 ( in Hopsten slechts tot 1818 ) waren Tödden handelaren in textiel en andere goederen, die jaarlijks als marskramers naar Nederland en elders reisden om daar hun waren uit te venten. Deze handel bracht vele van deze Tödden economische voorspoed. Zij konden zich grote huizen met fraai gedecoreerde gevels permitteren, en zij konden in de 18e eeuw het geld voor een kerk met interieur in barokstijl bijeenbrengen. Rond 1750 was 10% van de 2.000 zielen tellende bevolking "reizende", d.w.z. ambulant handelaar. Een Tödde is in het dorpswapen afgebeeld.

Haus Nieland[bewerken | brontekst bewerken]

Eén van de Töddenfamilies (Poggemann) kon het zich permitteren, een oud kasteel te kopen, dat de naam Poggenburg kreeg. In de 19e eeuw werd dit huis door een famile Nieland gekocht. Het Haus Nieland werd vanaf 1912 tot 1925 trefpunt van een in geheel Duitsland bekende literaire kring met de naam Bund der Werkleute auf Haus Nyland. Dit, omdat veel dichters binnen de kring (weliswaar geromantiseerd, want de boeken en gedichten waren gericht op de hogere kringen) over het leven van arbeiders schreven. Josef Winckler (1881-1966) was de bekendste van de schrijvers en dichters uit deze kring.

1815-1945[bewerken | brontekst bewerken]

Na 1818 trad in Hopsten en omgeving economische teruggang in en er ontstond grote armoede. Een later in Duitsland zeer beroemde en in die tijd (1846-1848) geliefde dorpspastoor was graaf Wilhelm Emmanuel von Ketteler, die veel voor de armen in het dorp ondernam, en er later, teneinde werkgelegenheid te creëren, o.a. een kerkkaarsenfabriek liet oprichten. Deze Von Ketteler werd later bisschop van Mainz, in welke hoedanigheid hij probeerde, binnen de Rooms-Katholieke Kerk organisaties ter behartiging van de belangen van de arbeiders te creëren, en was, o.a. omdat hij tegenstander was van de scheiding van kerk en staat, een met de Deutsche Zentrumspartei verbonden politicus (zie: Geschiedenis van de politieke partijen in Duitsland).

De militaire vliegbasis[bewerken | brontekst bewerken]

In 1938 werd in het grensgebied van Hopsten en Dreierwalde, gemeente Hörstel, de Fliegerhorst Hopsten, een militair vliegveld, aangelegd, met een in noord-zuidrichting lopende start- en landingsbaan van liefst 3 km lengte. Bijna alle door het Derde Rijk gebruikte vliegtuigtypen hebben de basis gebruikt. De Duitse Luftwaffe wist door uitgekiende Flak (luchtafweergeschut)-opstellingen steeds te verhinderen, dat gedurende de Tweede Wereldoorlog de geallieerden de Fliegerhorst ernstig beschadigden. De basis werd aan het eind van de oorlog, op 6 april 1945, door de Britten veroverd. Het terrein werd vervolgens verlaten, om pas in 1959 weer als militaire NAVO-basis, met een gerenoveerde start- en landingsbaan, in gebruik te worden genomen. Onder andere vliegtuigen van de United States Air Force waren er gestationeerd, om in geval van een kernoorlog met nucleaire raketten aan boord te kunnen reageren. Na de val van de Berlijnse Muur in 1989 nam de luchtmachtactiviteit snel af. In 1999 was nog wel een nieuwe, 23 m hoge, verkeerstoren gebouwd. Van 2002 tot 2005 waren de laatste militaire activiteiten op de basis, alleen nog lesvluchten. In 2006 werd de basis officieel gesloten. Daarna heeft het terrein, vooral de 3 km lange startbaan, nog dienst gedaan als rijvaardigheidstrainingsparcours voor vrachtwagenchauffeurs in spe, en als parkeerterrein van een fabriek van auto- en tractor-aanhangers. De startbaan is intussen opgebroken. Op het terrein, op een gedeelte waarvan fraai bos groeit, moet in de periode 2020-2030 een ziekenhuis, een zonne- en windenergiepark en een "duurzaam" bedrijventerrein verrijzen.

1945-heden[bewerken | brontekst bewerken]

Na 1945 vestigden zich ook in Hopsten enige Heimatvertriebene uit het aan Polen afgestane gebied. Op 18 juni 2007 werd Hopsten getroffen door een buiten de gemeentegrenzen gebeurde ramp. Op de Autobahn A14 verongelukte bij Könnern een touringcar, die leden van de plaatselijke Boerenbond naar Dresden zou vervoeren. Daarbij werden 13 mensen gedood en 36 gewond. Bijna al deze slachtoffers kwamen uit de gemeente Hopsten.

Bezienswaardigheden[bewerken | brontekst bewerken]

  • De rooms-katholieke Sint-Joriskerk te Hopsten (1732-1736; barokstijl; later diverse malen verbouwd en gerestaureerd)
  • Haus Nieland: Het niet bewoonde gedeelte van dit kasteelachtige gebouw is een museum, dat ten dele Heimatmuseum is, en ten dele gewijd is aan de literaire kring, die in het gebouw actief geweest is, en aan de Tödden-families uit de gemeente.
  • Verspreid in het dorp staan enkele fraaie oude huizen, waaronder een aantal zgn. Tödden-huizen.
  • Ten oosten van Schale liggen enkele fraaie natuurgebieden, die men het beste tijdens een fietstocht kan verkennen, zoals het hoogveen Koffituten[2] en verder oostelijk het kleine, oude bos Wiechholz.
  • De watermolen van Halverde, waar zowel olie als meel kon worden bereid

Partnergemeentes[bewerken | brontekst bewerken]

Belangrijke personen in relatie tot de gemeente[bewerken | brontekst bewerken]

Geboren[bewerken | brontekst bewerken]

Overigen[bewerken | brontekst bewerken]

  • Graaf Wilhelm Emmanuel von Ketteler (1811-1877), van 1846-1848 pastoor te Hopsten, later aartsbisschop van Mainz en een in katholieke kringen tot op de huidige dag geliefd, maar ook omstreden politicus.
  • Josef Winckler (1881-1966), Duits schrijver, groeide in het Nieland-Haus te Hopsten op bij de Tödden-familie Nieland , waartoe zijn moeder behoorde; mede-oprichter van een literaire kring aldaar; bekend vanwege zijn over een 19e-eeuwse, schelmachtige edelman[5] handelende schelmenroman en bestseller Der tolle Bomberg (1923), die in 1957 succesvol verfilmd werd met Hans Albers in de titel- en hoofdrol.

Afbeeldingen[bewerken | brontekst bewerken]

Zie de categorie Hopsten van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.