Horus

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Horus
Egyptische god
Horus
G5

Horus in hiërogliefen
Cultuscentrum Edfu
Dierlijke verschijning Valk
Associatie Hemelgod
Griekse god Apollon
Horus standing.svg
Portaal  Portaalicoon   Egyptologie

Horus is een Egyptische valkengod, die werd aanbeden sinds het begin van Oud-Egyptische beschaving tot aan de introductie van het christendom.

Mythologische betekenis[bewerken]

De god heeft een rijke historie van aanbidding, door de jaren zijn er een aantal rollen richting de god Horus toegeschreven.

Horus als god van het koningschap[bewerken]

Horus was een dynastiegod die werd toegeschreven aan de koningen van de 0e t/m 3e Dynastie. Door de rol van Horus als hemelgod te verbinden aan de dynastiegod werd het de grondlegger van het Egyptische koningschap. Zo werd de farao een incarnatie van Horus.[1] Na zijn dood werd de overleden farao dan een verpersoonlijking van Osiris en ging Horus over op de levende persoon van de nieuwe farao. De Turijnse koningslijst beschrijft de koningen van de 0e t/m 3e Dynastie van Egypte als de “Volgers van Horus”.

De koningen schreven hun naam in een Serech of een gestileerde paleis met een Horus-valk erbovenop. Eén van de titels was ook de Gouden Horusnaam.

De god Haroer of Horus de oudere (Grieks: Haroëris) wordt afgebeeld als een oude god die lang heeft gevochten met zijn oom Seth om de troon van Egypte. Uiteindelijk wordt de troon van Egypte toegewezen aan Horus door de raad van de goden. De god Harmaoe of Horus de vereniger (Grieks: Harsomptus) vervult de rol van de vereniging van Egypte en het heersen over Egypte. Dit verwijst naar het thema Strijd tussen Horus en Seth om de troon.

Horus als hemelgod[bewerken]

Horus was van origine een hemelgod. Zijn naam her betekent: De verre of de hoge en heeft te maken met de valk die op grote hoogte vliegt of aanvalt. De god werd in Hierakonpolis vereerd als hemelse valk: zijn rechteroog was de zon, zijn linker de maan, zijn gespikkelde veren zijn de sterren, zijn vleugels de lucht die de wind produceert. Het is de hemelgod die zijn vleugels over de aarde uitspreidt.

Horus als zonnegod[bewerken]

Als de god Horachty of “Horus van de twee horizons” kreeg het de rol van de opkomende en neergaande zon, de neergaande zon en god van het oosten. In de Piramide Teksten staat een passage: “De dode koning zal worden herboren in de oostelijke lucht zoals Horachty”. De cultus van de god werd verbonden met Re van Heliopolis als Re-Horachety.

Als de god Horbehedet of Horus van Edfu werd de god vereerd als een zonneschijf met vleugels. Het kreeg de rol van de zon die door de lucht heen zweeft.

De god Horemachet of Horus van de horizon (Grieks: Harmachis) werd als zonnegod in de vorm van een valk of leeuw afgebeeld. Vanaf het Nieuwe Rijk werd de Sfinx van Gizeh beschouwd als afbeelding van Horemachet terwijl dit de koning Chefren uitbeeld.

Horus het kind[bewerken]

Horus als kind werd op verschillende manieren uitgebeeld en vereerd.

  • Als Her-hery-wadj of Horus in de papyrusplant, werd de god afgebeeld op een papyrusplant met een koningskroon en een vlegel. Volgens de mythe was Isis zwanger geworden van Osiris en baarde het kind in de papyrusvelden. Het kind – de erfgenaam van Osiris – werd verborgen gehouden voor Seth, de broer van Osiris, die zich ook als erfgenaam van Osiris beschouwde.
  • Als Her-pa-chered of Horus het kind (zie Harpocrates) werd de god afgebeeld als een kwetsbaar kind zittend op de schoot van zijn moeder Isis. Of als een zelfstandige god met koningsregalia.
  • Als Her-sa-aset of Horus zoon van Isis (Grieks: Harsiese) werd de god geïdentificeerd als zoon van Isis en legitieme zoon van en opvolger van Osiris. Verwant hiermee is de titel Her-ioen-moetef of Horus pijler van zijn moeder en Her-nedj-itef of Horus redder van zijn vader (Zie Harendotes).

Horus als zoon van Osiris en Isis[bewerken]

Horus is de zoon van Osiris en Isis, en een broer van Bastet[bron?]. Horus werd geboren na zelfbevruchting door zijn moeder Isis. Isis kon de penis van Osiris niet terugvinden toen zijn lichaam in 14 stukken was gesneden en in de Nijl geworpen door hun broer, Seth. Maar door magie kon ze zichzelf bevruchten. Uit vrees dat Seth haar zoon om het leven zou brengen, liet Isis het kind in een papyrusmandje in het noorden van de Nijldelta te water, in de hoop dat het kind door iemand zou worden gevonden en grootgebracht. Zo gebeurde ook. Uiteindelijk is het Horus die Seth vermoordt. Horus heeft vier zonen.

Verschijning[bewerken]

Horus als valk in de Tempel van Horus

De god Horus wordt afgebeeld als een valk of als mens met een valkenkop. Volgens Richard H. Wilkinson zou dit de Falco biarmicus of de Falco peregrinus kunnen zijn.[2] Horus als valk wordt soms voorzien met koninklijke attributen zoals de Nekhakha-kromstaf en een Egyptische kroon. Soms heeft de valk ook een zonneschijf op de kop. Horus als mens met een valkenkop wordt eveneens met koninklijke attributen getoond. Het draagt meestal een anchsymbool en begeleid de farao of overledene naar de goden.

Als Horus-Behedet werd de god afgebeeld als een zonneschijf met twee vleugels met daaronder twee ureaus-slangen.

Als Horus-het-kind werd de god afgebeeld als een baby bij Isis op schoot, of als jong kind met een zijlok staande op een krokodil.

Aanbidding[bewerken]

De god werd door heel Egypte vereerd, in Nubië en werd ook populair in de Grieks-Romeinse wereld voor het Christendom. Er waren in Egypte gelijksoortige goden in verschillende regio's die door de cultus van Horus zijn geabsorbeerd. Horus werd ook samen met andere goden vereerd. Het is daarom niet gemakkelijk om een eenduidige regio aan te wijzen als dé cultuscentrum van Horus. Enkele cultuscentra zijn:

Trivia[bewerken]

  • 25 december zou de geboortedag zijn van Horus [bron?]
  • De planeet Mars werd door de Egyptenaren Her Djeser genoemd oftewel Rode Horus.
  • In de Egyptische kalender waren er vijf toegevoegde dagen om het jaar te voltooien. De vijfde dag was in het teken van de geboorte van Haroëris of Horus de Oudere.

Zie ook[bewerken]

Galerij[bewerken]