Hoytema State

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Hoytema State
Een prent van de Hoytema State uit 1722, getekend door Jacobus Stellingwerff. De tekening bevindt zich in het Prentenkabinet in het Fries Museum te Leeuwarden.
Locatie Jonkershuizen (Buwaldaburen), Vlag van Nederland Nederland
Algemeen
Kasteeltype Stins
Gebouwd in <1503
Gesloopt in 1906
Gebeurtenissen Stinspoort gebouwd rond 1660, herenbehuizing verbouwd in 1779.
Uitsnede van de 'Nieuwe Caert van Frieslant' (reproductie uit 1739).
Wapensteen uit 1660 waarop de gecombineerde familiewapens van de families Hoytema en Ockema te zien zijn. De wapensteen bevindt zich in het Fries Museum te Leeuwarden.

De Hoytema State (ook: Oenema State) was een stins dat gelegen was in de buurtschap Buwaldaburen, later ook Jonkershuizen geheten. Het had een oppervlakte van 92 pondematen en 33 bunders.

Geschiedenis[bewerken | brontekst bewerken]

De State wordt in 1503 voor het eerste vermeld als de Oenema State. Door een huwelijk tussen de families Oenema en Hoytema van Ockema verandert de naam later in Hoytema State.[1] Homme Hoytema (ook bekend als: Homme Hoytema van Ockema) was de (voor zover bekend) enige adellijke bewoner die Buwaldaburen waarschijnlijk ooit heeft gehad.[2] Boven de poort van de boerderij, liet Homme in 1660 een wapensteen inmetselen waarop in een nieuw wapen te zien was: Hoytema van Ockema. De oude wapens Hoytema en Ockema werden gecombineerd. Homme trouwde met een Siu Oenema te Bualda. Haar familie bezat de State reeds lange tijd. Hierna bewoonden nog enkele generaties Hoytema de voorname State. Op een enkele landkaart wordt de Hoytema State vermeld, zoals bijvoorbeeld op de 'Nieuwe Caert van Frieslant' van Bernardus Schotanus à Sterringa.

Beschrijving[bewerken | brontekst bewerken]

Uit de bewaard gebleven tekening uit 1722 van Jacobus Stellingwerff valt op te maken dat de State te bereiken was via een grote poort, omgracht was en uit een huis van één bouwlaag tussen trapgevels, met verschillende aanbouwen, bestond. In 1788 wordt een aantal aanzienlijke kenmerken van de State genoemd. Het bestaat dan uit een singel en gracht, waaruit een stenen brug is opgemetseld met een hoge en wijde poort, die "groot genoeg was om voor een stad te staan". In deze poort kon via een eiken wenteltrap een ruime bovenkamer bereikt worden, die uitzicht gaf over Bolsward. De brug en poort bevonden zich toen nog in een goede staat en zouden volgens de overlevering rond het jaar 1660 gebouwd zijn en circa 6000 gulden hebben gekost. De herenbehuizing binnen de gracht werd in 1779 verbouwd, nadat het door ouderdom in verval was geraakt. Achter een goed betimmerde bedschutting bevond zich een grote zaal met witte marmerstenen met een rooms huisaltaar, waar een priester of kapelaan mogelijk (in het geheim) diensten heeft gehouden [3]. De eigenaars van de State speelden namelijk een actieve rol in het katholieke leven en verleenden in de 17e eeuw onderdak aan in het geheimwerkende katholieke geestelijken. Een houten middeleeuwse Piëta of “Nood Godsbeeldje“ afkomstig uit deze verborgen kapel is bewaard gebleven.[4] In 1906 is de State volledig afgebroken en werd de terp waarop deze was gebouwd afgegraven. Bij het afgraven van de terp, werd een menselijk skelet in zittende houding gevonden.[5]

Lijst van eigenaren van de Hoytema State[bewerken | brontekst bewerken]

Jaar Gebruiker Eigenaar
1503 Abbe Gerckes toe Bualda Tryn Haersma
1525-1526 Gatze Abbes van Oenema Van Broersma
1578 Sibble Gatzes Oenema Siu Andlesdr. Rispens
voor 1640 Siu Oenema te Bualda Homme van Hoytema
1640 Auck Hoytema te Bualdabuyren en Sybolt Taeckles Ockema (echtpaar) Auck Hoytema te Bualdabuyren en Sybolt Taeckles Ockema
1670 Homme Hoytema van Ockema Homme Hoytema van Ockema
1698 Sybolt & Margaretha van Hoytema De kinderen en erfgenamen van wijlen Rombartus van Hoytema
1708 Sybolt en Juff. Maria van Hoytema Sybolt en Juff. Maria van Hoytema
1718 Sybolt en Juff. Maria van Hoytema Evers Tjerckes
1728 Ysbrand Tjalles Feyte Martens
1738 Ysbrand Tjalles Jan Tjerx' weduwe
1748 Ysbrand Tjalles Minse Wybes
1758 Ysbrand Tjalles Wybe Teekes
1768 ½ Epke de Roos Hepke Laaszes' weduwe (de familie nam in 1812 de naam "Van der Zee" aan)
½ Jelle de Roos
1778 ½ Epke de Roos Hepke Laaszes' weduwe
½ Jelle de Roos
1788 Epke de Roos Johannes Hepkes (van der Zee)
1798 Epke de Roos Johannes & Zijltje Hepkes (van der Zee)
1818 E. Bynnema Fokke, Jetje, Jacoba, Lodenia, Elbrig Hyltje Hepkes van der Zee
1828 Petronella Adriana Bienema Hyltje Hepkes van der Zee
1838 Petronella Adriana Bienema Hepke Hyltjes van der Zee
1843 Djurre Hanzes Zijsling en Tjerkje Oeges Breeuwsma (echtpaar) Djurre Hanzes Zijsling en Tjerkje Oeges Breeuwsma
1876 Hans Djurre Zijsling en Wopkjen Rusticus (echtpaar) Hans Djurre Zijsling en Wopkjen Rusticus
1883 Rienk Teakes van der Weij en Jiskjen Asma (echtpaar) Rienk Teakes van der Weij en Jiskjen Asma
1899 Rients Taekes van der Weij Rients Taekes van der Weij
1900 Van 7 mei 1900 tot 1906 wellicht onbewoond