Huayracursor

Huayracursor jaguensis

Huayracursor is een geslacht van plantenetende dinosauriërs, behorende tot de Sauropodomorpha, dat tijdens het late Trias leefde in het gebied van het huidige Argentinië. De enige benoemde soort is Huayracursor jaguensis.

Vondst en naamgeving

In de jaren twintig van de eenentwintigste eeuw werd bij Vinchina in La Rioja een hele fauna opgegraven. Daartoe behoorde ook een nog eerder onbekende sauropodomorf.

In 2025 werd de typesoort Huayracursor jaguensis benoemd en beschreven door Ezequiel Martín Hechenleitner, Agustín Guillermo Martinelli, Sebastián Rocher, Lucas Ernesto Fiorelli, Malena Juarez, Jeremías Ramón Alejandro Taborda en Julia Brenda Desojo. De geslachtsnaam is een combinatie van het Quechua huayra, "wind", en het Latijn cursor, "renner". De soortaanduiding verwijst naar de herkomst bij het dorp Jagüé.

Het holotype, CRILAR-Pv 151, is gevonden op de paleosite Quebrada Santo Domingo in een laag van de Santo Domingo-formatie (Northern Precordillera Basin), die dateert uit het late Carnien en minstens 228 miljoen jaar oud is. Het Northern Precordillera Basin, een geologisch bekken, is een voor onderzoek naar de vroege evolutie van Dinosauria belangrijk gebied in Noord-West Argentinië. Het holotype bestaat uit een skelet met schedel. Het omvat een voorhoofdsbeen, een achterhoofd, zes halswervels, veertien ruggenwervels, twee sacrale wervels, een deel van de schoudergordel, het bekken, beide voorpoten en beide achterpoten. Het grootste deel van het skelet lag in verband.

Beschrijving

De lengte van Huayracursor is geschat op anderhalve meter, het gewicht op achttien kilogram. Dat zou hem een van de zwaarste sauropodomorfen van zijn tijd maken. Latere leden van de groep waren de zwaarste landdieren aller tijden.

De beschrijvers stelden enkele onderscheidende kenmerken vast. Zeven ervan zijn autapomorfieën, unieke afgeleide, dus nieuwe, eigenschappen. Het schouderblad maakt een stompe hoek, meer dan 140°, met het schoudergewricht. Bij het boveneind van het eerste middenhandsbeen is de breedte van de achterkant naar de voorkant gemeten ongeveer gelijk aan de breedte overdwars. Het vierde middenhandsbeen is minder lang dan het eerste middenhandsbeen. Het schaambeen heeft een robuust uitsteeksel voor de aanhechting van de musculus ambiens. Het dijbeen heeft een goed ontwikkelde trochanter aan de bovenste buitenhoek, die een naar voren gerichte flap vormt. Het scheenbeen heeft een onderste uiteinde met in onderaanzicht een min of meer driehoekig profiel door een ingesprongen achterste binnenhoek. Het scheenbeen heeft een afgeplat voorste ondervlak.

De halswervels zijn langwerpig. De vierde en vijfde halswervels zijn het langst. Bij het darmbeen ligt het voorste punt van de basis van het blad boven de helft van de horizontale lengte van het heupgewricht. Het schaambeen heeft een diep holle zone tussen het voetstuk en het uitsteeksel voor de musculus ambiens. Het dijbeen heeft een opvallende zwelling tussen de trochanter aan de bovenste buitenzijde en de achterste buitenrand van de kop.

Volgens de beschrijvers is Huayracursor de eerste sauropodomorf met een lange nek, maar dat hangt af van de omstreden ouderdom van verschillende Braziliaanse vormen. Bij de meeste verwanten uit die tijd is de derde halswervel langer dan de vierde of vijfde.

Paleo-ecologie

Naast Huayracursor jaguensis werden in de fossiele levensgemeenschappen van de paleosite Quebrada Santo Domingo ook nog Cynodontia (families Traversodontidae en Probainognathidae), Aetosauria en Rhynchosauria (familie Hyperodapedontidae) aangetroffen.

Fylogenie

Huayracursor is binnen de Sauropodomorpha in de Bagualosauria geplaatst als zustersoort van Bagualosaurus.

Sauropodomorpha	Buriolestes Eoraptor Pampadromaeus Panphagia Chromogisaurus Saturnalia Nhandumirim Guaibasaurus Bagualosauria  Huayracursor Bagualosaurus Nambalia Pantydraco Thecodontosaurus andere latere Sauropodomorpha

Literatuur

• (en) Hechenleitner, E. Martín, Martinelli, Agustín G., Rocher, Sebastián, Fiorelli, Lucas E., Juarez, Malena (15 oktober 2025). A long-necked early dinosaur from a newly discovered Upper Triassic basin in the Andes. Nature . ISSN:0028-0836. DOI:10.1038/s41586-025-09634-3.