Industrialisatie

De stoomlocomobiel werd vanaf het laatste kwart van de negentiende eeuw veel gebruikt voor aandrijving en tractie

Industrialisatie is het proces van veranderingen in het productieproces door mechanisatie en de daaropvolgende veranderingen in de productieorganisatie, zoals de invoering van het fabriekssysteem. Naast technologische, betreft dit proces ook sociale veranderingen. De economie van een samenleving wordt steeds afhankelijker van een in fabrieken gecentraliseerde, industriële productie, in plaats van de opbrengsten van de landbouw en de huisnijverheid. Een bijkomend gevolg van deze gecentraliseerde productie is de verstedelijking.

In een periode van industrialisatie wordt arbeid, die traditioneel werd verricht met spierkracht van mens en dier, in toenemende mate verricht door machines.

De eerste industriegebieden vormden zich vanaf de late middeleeuwen, onder andere langs de rivier de Wupper in het hertogdom Berg (nu Noordrijn-Westfalen) in Duitsland en het koninkrijk Pruisen, en na 1750 in Groot-Brittannië en, iets later, België. De machines werden eerst met waterkracht aangedreven, en na de uitvinding van de stoommachine door stoom. Deze ontwikkeling werd begunstigd door de aanwezigheid van snelstromend water en steenkool als energieleverancier; het aanwezige ijzererts was een belangrijke grondstof.

Nederland bleef nog lang een handels- en landbouwnatie, ondanks een bescheiden industrialisatie met behulp van water- en windkracht in de late middeleeuwen. De industriële revolutie kwam daar pas vanaf 1860 op gang.

In veel landen buiten Europa, Noord-Amerika en Japan vond de industrialisatie pas in de tweede helft van de twintigste eeuw plaats.