Intensionaliteit

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Intensionaliteit is een term die wordt gebruikt in verschillende wetenschappelijke deelgebieden zoals de woordsemantiek, de logica, de wiskunde en de filosofie. In het algemeen wordt hiermee het geheel van de eigenschappen ofwel intensies van bijvoorbeeld een woord, zin of symbool bedoeld. Het geheel van alle intensies samen heet in de logica meestal de comprehensie. Het tegenovergestelde van intensionaliteit is extensionaliteit.

In de context van de woordsemantiek komt intensionaliteit ongeveer neer op een kwaliteit of eigenschap die door een woord wordt opgeroepen, ofwel de definitie. Het geheel van een woord of symbool en de bijbehorende denotatie en connotatie kan volgens taalkundigen als Ferdinand de Saussure in drie delen worden opgesplitst: het puur symbolische deel dat als verwijsmiddel dienst doet ofwel de significant, het abstracte idee waar het woord of symbool mee wordt geassocieerd ofwel het significaat, en tenslotte datgene in de buitentalige werkelijkheid waar naar wordt verwezen, de referent[1].

Wanneer het begrip intensionaliteit op deze driedeling wordt toegepast, blijkt dat intensie vooral analoog is aan het significaat, terwijl extensie eerder analoog is aan de referent. Intensie is dus onmisbaar om aan een significant een bepaalde betekenis te geven, terwijl extensie hiervoor niet noodzakelijk is. Een woord kan heel goed naar iets dat niet als concreet voorwerp bestaat verwijzen en toch wel degelijk een betekenis hebben (in het Nederlands geldt dit met name voor woorden met achtervoegsels als -heid, -nis, te, enz.).

Iets anders geformuleerd zou men kunnen stellen dat intensionaliteit geldt voor eigenschappen als zodanig, terwijl extensionaliteit geldt voor bepaalde zaken die die eigenschappen bezitten. In de filosofie wordt op een vergelijkbare manier onderscheid gemaakt tussen dualisme en monisme, waarbij wordt aangenomen dat gedachten wel intensionaliteit hebben en fysieke objecten niet.

Referenties[bewerken]

  1. In dit verband komt het "significaat" ongeveer overeen met wat in de filosofie het concept heet.