J.E. Buschmann

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
"Al wat de Boschman plant, gedije voor het land"

De zaak J.E. Buschmann was een drukkerij en uitgeverij in Antwerpen. Ze werd in 1842 opgericht door Joseph-Ernest Buschmann (1814-1853), een Luxemburger die in 1838 naar Antwerpen was gekomen.

J.E. Buschmann was bekend voor zijn bibliofiele uitgaven en kunstdrukken. Verscheidende Vlaamse en Franstalige auteurs zoals Hendrik Conscience, Pieter Frans van Kerckhoven, Jan Theodoor van Rijswijck, Félix Bogaerts, Pieter Ecrevisse en Jacob Frans Johan Heremans lieten hun boeken daar uitgeven en drukken. Het bedrijf is blijven bestaan tot in 1978.

Het embleem van de uitgeverij was een man die een boom plant, met als motto: "Al wat de Boschman plant, gedije voor het land". [1]

Drukkerij en uitgeverij J.E. Buschmann[bewerken]

J.E. Buschmann was een drukkerij en uitgeverij op de Ossenmarkt 1182 (huidige nr 22), in Antwerpen. J.E. Buschmann was de eerste grote uitgever van de ontwakende Vlaamse beweging. De firma betaalde, als eerste, de Vlaamse schrijvers voor hun uitgaven.

Eén van de belangrijkste en bekendste auteurs die bij drukkerij Buschmann zijn boeken liet drukken en uitgeven, was Hendrik Conscience. J.E. Buschmann was de eerste uitgever die hem betaalde voor het recht tot drukken van De leeuw van Vlaanderen. Conscience had immers elke druk van zijn vorige boeken steeds zelf betaald.

In 1850 werd het bedrijf voortgezet door zijn echtgenote, Emilie Van Haren, omwille van de gezondheidstoestand van Joseph-Ernest. Zij bracht de op gang zijnde zaken tot een goed einde. Om het bedrijf meer renderend te maken, verplaatste zij de drukkerij naar kleinere lokalen, gelegen in de Israëlietenstraat 11, vlak bij de beurs. Eind 1853 werd in deze nieuwe lokalen het nieuwe kunsttijdschrift “De Vlaemsche school” gedrukt. Vervolgens ging weduwe J.-E. Buschmann over tot het kopen van het terrein, gelegen aan de Handelslei (huidige Italiëlei) / Rijnpoortvest.

Hun zonen, Gustave (1847-1935) en Paul Buschmann senior (1846-1909), namen in 1870 respectievelijk de commerciële en artistieke leiding over. Dankzij de door Paul sr. aangeknoopte betrekkingen met het Museum Plantin-Moretus, konden deze letters voor bijzondere typografische drukken worden gebruikt. Paul Buschmann junior (1877-1924) nam, na de dood van zijn vader, in 1909 de artistieke leiding over, maar gaf die in 1911 door aan zijn neef Gustave Jos. Buschmann. Paul Buschmann jr. werd conservator van het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten van Antwerpen, waar hij Pol de Mont opvolgde.[2][3]

Tot de eerste uitgaven behoorden: “Hoe men schilder wordt” (1843) en andere werken van Hendrik Conscience. Daarnaast publiceerde hij, onder meer, werken van Pieter Frans van Kerckhoven, Karel Lodewijk Ledeganck en Eugeen Zetternam. [4] De drukkerij J.E. Buschmann drukte ook de eerste jaargangen van het letterkundig tijdschrift “Het Taelverbond” en enkele jaargangen van “Dietsche Warande en Belfort” en van “Van Nu en Straks” (de tweede reeks, 1896-1901). [5] Ook het rijk geïllustreerde kunsttijdschrift “De Vlaamsche School” werd hier gedrukt. Tot in 1902 was Pol de Mont hoofdredacteur. Nadien, toen het “Onze Kunst” heette, werd Paul Buschmann jr. redacteur.[1] L.J. Veen gaf dit tijdschrift uit in Nederland.

J.E. Buschmann is tevens bekend voor zijn bibliofiele uitgaven[6] en kunstdrukken. Zo drukte men een aantal "jaarboeken" van de Antwerpse kunstgroep "De Scalden" (met o.a. Edmond van Offel en Lodewijk Mortelmans).

Het bedrijf bleef bestaan tot in 1978. In de 20e eeuw publiceerde het onder meer nog werk van Herwig Hensen en Bert Peleman.

Uitgaven[bewerken]

Boeken[bewerken]

Jaar Auteur Titel Opmerking
1836 Hendrik Conscience De Guldensporenslag
1837 Hendrik Conscience ’t Wonderjaer
1838 Hendrik Conscience De leeuw van Vlaanderen
1843, 1846, 1847 Hendrik Conscience Hoe men schilder wordt 1e , 2e , 3e editie
1844, 1847 Hendrik Conscience Siska van Roosemael 1e , 2e editie
1844 Hendrik Conscience Wat ene moeder lyden kan 1e , 2e editie
1844 Hendrik Conscience De sleutel der Gezuiverde Spelling
1845 Hendrik Conscience Geschiedenis van België
1845 Hendrik Conscience Geschiedenis van Graef Hugo van Craenhove en van zyn vriend Abulfaragus
1846 Hendrik Conscience Eenige bladzijden uit het boek der Natuer
1846 Hendrik Conscience Avondstonden
1847 Hendrik Conscience Lambrecht Hensmans
1847,1848 Hendrik Conscience De leeuw van Vlaanderen 3e editie
1849 Hendrik Conscience Jacob van Artevelde
1850, 1851 Hendrik Conscience Baes Ganzendonck 1e , 2e editie
1850, 1851 Hendrik Conscience De loteling 1e , 2e editie
1844 Félix Bogaerts La bataille de Nieuport
1845 Félix Bogaerts Lord Strafford Uit het Frans vertaald door Josef Coveniers
1845 Félix Bogaerts De goede oude tyd in België Schets van de zeden, gebruiken, levenswijze, stichtingen, enz.
1844 Karel Lodewijck Ledeganck Burgslot van Zomergem
1845 Pieter Frans van Kerckhoven Fernand de Zeerover

Tijdschriften[bewerken]

Jaar Titel tijdschrift Opmerking
1841 – 1848 Moniteur Commercial, recueil périodique de documents officiels, de renseignements, de pièces inédits, d’avis et de faits divers de Belgique et de l’étranger, concernant le commerce, la navigation et l’industrie Drukker Jos M. Jacobs, uitgever J.E. Buschmann
1842, 1843 La Revue d’Anvers, politique, commerce, littérature, beaux-arts Liberaal opinieblad ; druk in 1842 bij Jos M. Jacobs, vanaf 1843 bij J.E. Buschmann
1843 Annales de l’Académie d’Archéologie de Belgique
1844 Annales de la Société de Médecine d’Anvers
1844 Kunst en Letterblad Redactie: Hendrik Conscience en Jan Theodoor van Rijswijck; Blad over Vlaamse culturele en politieke actualiteit en literaire kritiek
1845 Het Taelverbond Redactie: Jacob Frans Johan Heremans
Lettervruchten van het Leuvensche Genootschap Tijd en Vlijt Het Leuvensche Genootschap Tijd en Vlijt is een cultureel literairstudentengenootschap
1848 Annales de l’Académie d’Archéologie de Belgique
1860 De Vlaamsche School Redactie: Pol de Mont, Charles Doudelet; Tijdschrift voor kunsten, letteren, wetenschappen en nijverheid
1896-1901 Van Nu en Straks 2e reeks
1902 Onze Kunst Redactie: Paul Buschmann jr.
1903 Dietsche Warande en Belfort

Reeksen[bewerken]

Jaar Titel Opmerking
1835 Annales antverpienses Redactie: Frans Hendrik Mertens en Joseph-Ernest Buschmann
1846, 1847 De geschiedenis van Antwerpen sedert de stichting der stad tot onzer tijden Redactie: Frans Hendrik Mertens en K.L. Torfs

Jaarboeken[bewerken]

Jaar Titel Opmerking
De Scalden Redactie:Edmond van Offel en Lodewijk Mortelmans