Jabikspaad

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Jabikspaad
Markering pelgrimsroute door Henk Rusman, Sint-Jacobiparochie
Markering pelgrimsroute door Henk Rusman, Sint-Jacobiparochie
Uitgave Friese Pers Boekerij
ISBN 9 789033 011634
Kenmerken
Van Sint Jacobiparochie
Naar Hasselt (Overijssel)
Lengte 130 km
Bijzonderheden Pelgrimsroute
Jabikspaad (oost)
KBHFa Sint Jacobiparochie
STR Zwarte Haan
STR Nieuwebildtzijl
STR Oudebildtzijl
STR Finkum
HST Stiens
STR Britsum
STR Cornjum
STR Jelsum
HST Leeuwarden
STR Idaard
STR Roordahuizum
STR Friens
STR Irnsum
STR Akkrum
STR Nes
STR Oldeboorn
STR Haskerdijken
STR Nieuwebrug
HST Heerenveen
STR De Knijpe
STR Oranjewoud
STR Mildam
STR Oldeholtwolde
HST Wolvega
STR Oldemarkt
STR Kalenberg
STR Baarlo
HST Blokzijl
STR Sint Jansklooster
STR Barsbeek
STR Genemuiden
KBHFe Hasselt
Huis met nr.11 Zwartehaan
Jorwerd
Achmeatoren
Oldeboorn
Lindevallei nabij De Blesse
Nationaal Park Weerribben-Wieden, locatie De Wieden
Hasselt

Het Jabikspaad (Fries voor Jacobspad) is een pelgrimsroute van ongeveer 130 kilometer, die loopt van Sint Jacobiparochie in Noordwest Friesland tot aan Hasselt in de Kop van Overijssel. Daar komt ook het Gronings- Drentse Jacobspad aan, om vervolgens via Deventer, Nijmegen en Maastricht aan te sluiten op andere Europese pelgrimsroutes naar het Spaanse Santiago de Compostela. Er is naast een route voor wandelaars ook een route voor fietsers. In tegenstelling tot de andere Europese Jacobswegen, is het symbool van het Jabikspaad niet de Sint Jacobsschelp, maar de Wulk. In de Karelskroniek van Einhart (830 n. Chr.) wordt een droom van Karel de Grote beschreven. Hij zag aan de hemel een weg van sterren, van de Friese Zee en liep over Gallië en Aquitanië, ging dwars door Gascogne naar Baskenland en Gallicië aan de Atlantische Oceaan in Spanje, waar het lichaam van de apostel Jacobus rustte. Jacobus verscheen hem en beloofde hem: "Tot het einde van de tijd zullen pelgrims van zee tot zee trekken".

Karellegende en ontstaan[bewerken]

In de Karelskroniek van Einhart (830 n. Chr.) wordt een droom van Karel de Grote beschreven. Hij zag aan de hemel een weg van sterren, van de Friese Zee door Gallië, Aquitanië, en Gascogne naar Baskenland en Gallicië aan de Atlantische Oceaan in Spanje, waar het lichaam van de apostel Jacobus rustte. Jacobus verscheen hem en beloofde hem: "Tot het einde van de tijd zullen pelgrims van zee tot zee trekken".

Na het indammen van de Middelsee werd rond 1500 Sint Jacobiparochie naar de apostel Jacobus vernoemd. Het was voor een Friese boeteling een startplek voor een pelgrimsreis naar Santiago de Compostela. Op 12 mei 2000 opende Staatssecretaris Geke Faber het Jabikspaad, nadat de Ried fan de Fryske Beweging initiatief nam om de route te markeren.

Start van de route[bewerken]

In 1998 is een kunstwerk van Henk Rusman het begin van het Jabikspaad geplaatst. Het is een metalen poort, die gevormd wordt door een driehoek. Het kunstwerk symboliseert de oneindig lijkende weg. De voet van de poort staat op een stenen ruit, die Moeder Aarde voorstelt. Een vorm die eeuwenlang in de Friese landen, zoals in terpschatten, voorbij komt. De vorm is tegelijk een weerspiegeling van de vruchtbare klei, die als hij opdroogt dezelfde vorm laat zien. De ruitvorm verwijst ook naar de vrouw, omdat Friese vrouwenschilden ook ruitvorming zijn.

Zwarte Haan als Fries Finisterre[bewerken]

Op 6 kilometer van Sint Jacobiparochie ligt Zwarte Haan, aan de Waddenzee. Vergelijkbaar met het Spaanse Finisterre, is Zwarte Haan het ultieme begin (of einde) van de pelgrimsroute. Volgens de overlevering zou in 1872 bij Zwarte Haan Maria zijn verschenen.

Route[bewerken]

De route van de Friese camino kan na de start in Sint Jacobiparochie via twee routes worden bewandeld. Westelijk, via Franeker, of oostelijk via Leeuwarden. Beide routes komen in Jirnsum, bij het monument 'de Jirnsumer Moeting' samen. Onderweg kunnen pelgrims stempels verzamelen bij stempelpunten.

Oostelijke route: Sint-JacobiparochieZwarte HaanNieuwebildtzijlOudebildtzijlFinkumStiensBritsumCornjumJelsumLeeuwardenGoutumWirdumIdaardRoordahuizumFriensIrnsumAkkrumNesOldeboornHaskerdijkenNieuwebrugHeerenveenDe KnijpeMildamOldeholtwoldeWolvegaOldemarktKalenbergBaarloBlokzijlSint JanskloosterBarsbeekGenemuidenHasselt.

Westelijke route: Sint JacobiparochieMinnertsgaRiedSchalsumFranekerTzumWinsumBaardLionsJorwerdMantgumOosterwierumRauwerd.

De fietsroute wijkt af van de wandelroute.

De Jirnsumer Moeting[bewerken]

In Jirnsum komen de westelijke en oostelijke route samen. Om dit te markeren is er een pelgrimsmonument gemaakt, tegenover de Mauritiuskerk aan de Rijksstraatweg. Van bovenaf lijkt het alsof twee wegen bij elkaar komen, die vervolgens als een bredere weg verdergaan. Dit pelgrimsmonument is gemetseld van middeleeuwse kloostermoppen uit Friese en Duitse kerken en kloosters, die door de in Jirnsum geboren Loadewyk Damsma (1921-2010) zijn verzameld. Elke steen heeft zijn eigen historie. Een informatiebord bij 'De Jirnsumer Moeting' vertelt de herkomst van iedere steen. Het monument staat sinds 2010 in Jirnsum.

Natuur[bewerken]

Het Jabikspaad kruist een aantal natuurgebieden. Bij Zwarte Haan loop je over de dijk bij het UNESCO Werelderfgoed De Waddenzee, verderop onder Leeuwarden (Westelijke route) loopt het pad door de Leonserpolder, dat bekendstaat om haar weidevogels in het voorjaar. In Zuid Friesland loopt het pad bij Wolvega door De Lendevallei, met moerasbossen, veenmossen, bijzondere vlinders en libellesoorten. Bij Kalenberg doet het pelgrimspad Nationaal Park de Weerribben aan.

Taalgebieden[bewerken]

Tijdens het lopen of fietsen van de route van het Jabikspaad hoor je meerdere verschillende talen of dialecten, bij de start in Sint Jacobiparochie en Zwarte Haan spreken de bewoners het Bildts. Op de meeste plekken in Friesland spreekt men de tweede Nederlandse rijkstaal: het Fries. In de steden Franeker en Leeuwarden spreken de inwoners het stadsfries. Voorbij Mildam en de rivier de Tjonger, hoor je het Nedersaksische Stellingwerfs. In de Kop van Overijssel spreekt men daar een variant van, het Overijssels.

Omgekeerde route[bewerken]

In het kader van Leeuwarden Friesland Culturele Hoofdstad van Europa, wil een groep pelgrims in 2018 het Jabikspaad omgekeerd lopen, van Spanje naar Friesland.

Zie ook[bewerken]

Externe link[bewerken]