Jacoba Haas

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Jacoba Haas (Amsterdam,17 april 1946 – aldaar, 30 juli 2018) was een Nederlandse kunstschilderes die als autodidact vele stijlen beheerste, maar zich vooral richtte op het surrealisme.

Leven[bewerken | bron bewerken]

Al op 17-jarige leeftijd tekende ze portretten op Place du Tertre in Parijs en bezocht ze de ateliers van de Académie de la Grande Chaumière. Haas groeide op in Amsterdam aan de Nieuwe Keizersgracht, waar zij in haar jeugd de surrealistische kunstschilder Willem Wagenaar leerde kennen. In 1971 debuteerde ze met surrealistische tekeningen in Galerie Facet te Amsterdam. Na een kortstondig huwelijk werd Wagenaar eind jaren zeventig haar levenspartner; hij woonde bij haar tot zijn dood in 1999. Haas inspireerde Wagenaar weer tot hervatting van zijn surrealistische schilderkunst.[1] Wagenaar was met schilderen gestopt nadat zijn werk vernietigd was door de bezetters tijdens de Tweede Wereldoorlog.[2] Haas maakte deel uit van "De Surrealisten", een gezelschap van schrijvers en schilders, onder wie Moesman, Willem Wagenaar en Louis Lehmann, dat maandelijks bijeenkomsten hield in Amsterdam, waaronder in haar atelier.[3] Wagenaar werd in de laatste drie jaren van zijn leven slecht ter been, en Jacoba verzorgde hem. Hierdoor moest ze noodgedwongen thuis blijven. In deze periode schilderde ze haar dansende vrouwen om zich zelf vrij te schilderen.[4] Deze expressionistische werken bestaan uit een mengeling van abstracte en figuratieve elementen.

Samen met Wagenaar produceerde Haas in 1990 een kunstwerk voor het Dutch Interiors project voor de 18e Tokyo Biënnale in Japan.[5] Het kunstwerk werd tentoongesteld in het Tokyo Metropolitan Art Museum en het Kyoto Municipal Museum of Art en in het Centraal Museum in Utrecht.

Het oeuvre van Haas varieerde van surrealistische taferelen, impressionistische landschappen tot magisch realistische portretten (Website van Jacoba Haas). Haas heeft haar werken o.a. tentoongesteld in de Stopera van Amsterdam, Hotel De Wereld in Wageningen, Het surrealistische Kabinet Hendrik Beekman in Marrum en in verschillende galeries in Caïro en Centraal Frankrijk. In Frankrijk is een van Haas' werken gepubliceerd op een nationale postzegel. Jacoba Haas portretteerde onder andere de schilders Willem Wagenaar, Jopie Moesman, Louis Wijnbergen en Gé Röling; schrijvers en dichters Simon Vinkenoog en Louis Th. Lehmann; en de filmer Emile van Moerkerken.[6] Haas schilderde leden van "De Surrealisten" in een groepsportret getiteld Het Laatste Avondmaalĥ. Haar werk verscheen in verschillende boeken over kunsttechnieken van Het Spectrum en Lekturama.[7][8]

Het Laatste Avondmaal[bewerken | bron bewerken]

Het groepsportret Het Laatste avondmaal werd geconcipieerd in 1993 tijdens een van de bijeenkomsten van het surrealistische genootschap. Weergegeven zijn de "Nederlandse Surrealisten", de dichter Louis Th. Lehmann (1920-2012), kunstenaar Louis Wijmans (1905-1994), een anonieme figuur, kunstenaar Jopie Moesman (1909-1988), Jacoba Haas zelf (1946-2018), kunstenaar Willem Wagenaar (1907-1999), fysicus Bastiaan van der Velden, Moesman-kenner en kunstenaar Her de Vries, kunstenaar Rogier Otto, kunstenaar Hendrik Beekman, en filmer en fotograaf Emiel van Moerkerken (1916-1995). Jacoba Haas schetste tijdens de bijeenkomsten de personages met pen, en liet hen vervolgens poseren voor het schilderij, waar ze met zwart grafiet voorstudies van de personages tekende. Daarna schilderde ze de personages op doek. Het Laatste avondmaal is voor het eerst tentoongesteld ter gelegenheid van de opening van de surrealistische galerie Kabinet Beekman in Marrum in 1994.[9] Het schilderij werd afgebeeld in kleur in een paginagroot artikel van NRC Handelsblad, dat geschreven werd naar aanleiding van de opening van de surrealistisch overzichtstentoonstelling in Marrum.[10]Het Laatste avondmaal werd in 1995 tentoongesteld in Hotel de Wereld, Wageningen op de tentoonstelling getiteld Surrealisme. In 1997 werd Het Laatste avondmaal nogmaals tentoongesteld in Marrum, waar het schilderij weer beschreven werd in het NRC Handelsblad.[11] In de periode februari - augustus 2020 figureerde Het Laatste avondmaal als het openingsschilderij van de surrealistische overzichtstentoonstelling De Tranen van Eros in het Centraal Museum te Utrecht. In deze tentoonstelling werden vrouwelijke surrealistische kunstenaars belicht, zo ook Jacoba Haas.[12] Het door Jacoba Haas geschilderde groepsportret van het Utrechts surrealistisch genootschap fungeerde in deze tentoonstelling als tegenhanger van het groepsportret van Max Ernst Au rendez-vous des amis (1922).