James Miranda Barry

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Miniatuurportret daterende 1812-1815 van James Barry
Foto van James Barry met zijn Jamaicaanse huisdienaar en zijn hondje 'Psychè'
Titelblad van de gepubliceerde doctoraatsthesis van James Barry

James Miranda Barry (Belfast, vermoedelijk 9 november 1795, maar kon ook 1789 zijn - Londen, 25 juli 1865), in werkelijkheid Margaret Ann Bulkley, was een Britse vrouwelijke arts die als man door het leven ging.

Jeugdjaren[bewerken]

Margaret Ann Bulkley was de dochter van kruidenier Jeremiah Bulkley en van Mary-Ann Barry, de zus van de in, zijn tijd bekende kunstenaar, James Barry, professor aan de Royal Academy in Londen.

De meest waarschijnlijke uitleg voor haar vroege uiterlijke wijziging van meisje naar jongen wordt toegeschreven aan haar moeder, die hiervoor zorgde, samen met haar broer en een paar liberale en invloedrijke vrienden, teneinde het mogelijk te maken dat het meisje arts werd, een beroep dat niet voor vrouwen toegankelijk was.

In 1809 vertrok Margaret met haar moeder naar Edinburgh en werd als man toegelaten tot de Medical School aan de Edinburghse universiteit. Hij verwierf het diploma van arts in 1812. Hij volgde vervolgens cursussen tijdens de herfst en winter 1812-1813 aan de United Hospitals of Guy's and St Thomas' in Londen. In juli 1813 slaagde hij in het examen bij de Royal College of Surgeons of England en werd aanvaard als doktersassistent in het Britse leger.

Carrière[bewerken]

Barry werd vanaf juli 1813 benoemd in militaire ziekenhuizen in Chelsea en daarna in Plymouth. Het is mogelijk dat hij op 15 juni 1815 als arts dienstdeed tijdens de Slag bij Waterloo. Hij diende daarna korte tijd in Brits-Indië en vervolgens, tot in 1817, in de Britse Kaapkolonie.

In korte tijd verwierf hij bekendheid. Hij zorgde in Kaapstad voor een beter waterbevoorradingssysteem dat gezonder water aanvoerde. Hij voerde er ook de eerste succesvolle keizersnede uit waarbij moeder en kind in leven bleven. Hij maakte zich ook vijanden door zijn kritiek op de gevoerde politiek betreffende de geneeskunde. In 1828 reisde hij naar Engeland terug.

Tussen 1828 en 1831 werd hij naar talrijke kolonies gestuurd: de eilanden Mauritius, Trinidad en Tobago. Na een terugkeer naar Engeland diende hij in Malta, Korfoe, de Krim en Jamaica om in 1831 in Canada aan te komen.

Barry was ondertussen opgeklommen tot de graad van inspecteur-generaal. Zijn volgende post was Sint-Helena en daar kwam hij in ruzie met de militaire overheid die hem arresteerde en naar Engeland terug stuurde. Hij werd er gedegradeerd tot gewoon chirurg en in 1838 naar West-Indië gestuurd.

Hij concentreerde er zich op zijn geneeskundige taken en op de verbetering van de gezondheidstoestand van de soldaten. Hij werd bevorderd tot hoofdgeneesheer. In 1845 werd hij door de gele koorts gegrepen en vertrok weer naar Engeland.

In november 1846 trok Barry naar Malta. In 1850 werd hij er geconfronteerd met een cholera-epidemie. In 1851 trok hij naar het eiland Korfoe met de graad van adjunct-inspecteur-generaal en in 1857 werd hij tot inspecteur-generaal van de ziekenhuizen benoemd in Canada. Hij zette er zich in voor betere voeding en geneeskundige zorgen, zowel voor de militairen en hun families, als voor gevangenen en melaatsen.

In 1864 werd hij verplicht pensioen te nemen en hij keerde naar Engeland terug. Hij overleed er aan dysenterie.

Persoonlijkheid[bewerken]

Barry had het uiterlijk van een kleine man (1,50 m), had een baardloos gelaat, kleine handen en een hoge stem. Als iemand bemerkingen maakte over zijn gestalte, stem of algemeen voorkomen, daagde hij hem uit voor een duel. Sommigen vermoedden dat hij homoseksueel was of hermafrodiet, maar niemand schijnt vermoed te hebben dat hij een vrouw was ook al verklaarden sommigen na zijn dood "dat ze het altijd al geweten hadden".

Hij werd als een intelligente man beschouwd, maar met een wispelturig karakter, met weinig tact of geduld. Bij zijn collega's stond hij bekend als een handig chirurg, maar met een grote betweterigheid. Zijn kritiek op sommige overheidspersonen met betrekking tot de gezondheidspolitiek zorgde voor problemen. Tijdens de Krimoorlog ontmoette hij in Korfoe Florence Nightingale en het kwam tot een hoog oplopende ruzie. Nightingale beschreef hem later als 'de vermoeiendste man die ze ooit had ontmoet'.

Geslacht[bewerken]

Bulkley kon ongestoord als man door het leven gaan. Als ze zelf ziek was en op een arts moest beroep doen, bleef ze gekleed en weigerde ze onderzocht te worden. Bij een vooruitzicht dat ze zou overlijden, deed ze de arts beloven dat hij haar zou laten kisten zonder haar te ontkleden.

Het is pas bij haar dood dat haar echte geslacht werd vastgesteld. Haar huishoudster Sophie Bishop ontdekte het toen ze het lijk aflegde. Ze dacht van haar ontdekking geld te kunnen maken door te dreigen met een schandaal, maar de militaire overheid stuurde haar wandelen, zeggende dat men van het echte geslacht van Barry al lang op de hoogte was. Wat niet belette dat alles wat hierop betrekking had in een geheim dossier werd opgeborgen, dat pas honderd jaar later geopend werd en pas toen de bevestiging volgde dat Bulkley-Barry inderdaad een vrouw was.

Hierdoor werd ze, ook al was het in vermomming, de eerste vrouw die arts werd in het Britse rijk.

Literatuur[bewerken]

  • Rachel HOLMES, Scanty Particulars: The Scandalous Life and Astonishing Secret of James Barry, Queen Victoria's Most Eminent Military Doctor, SBN 0-375-50556-3 OCLC 49320500.
  • Isobel RAE, The Strange Story of Dr. James Barry: Army Surgeon, Inspector-General of Hospitals, Discovered on Death to be a Woman, 1951.
  • A. K. KUBBA, The Life, Work and Gender of Dr James Barry MD, in: Proceedings of the Royal College of Physicians of Edinburgh, 2001.
  • Sidney BRANDON, Barry, James (c.1799–1865)", in: Oxford Dictionary of National Biography, Oxford University Press, september 2004.
  • Michael HERCULES, Dr. James Barry:The early years revealed, in: South African Medical Journal, 2008.
  • Hercules Michael DU PREEZ, Dr James Barry (1789–1865): The Edinburgh Years, in: Journal of the Royal College of Physicians of Edinburgh, 2012.
  • Michel DERUYTTERE, Markante vrouwen in de geneeskunst, Uit. Houtekiet, 2014.