Jan Jakob Lodewijk ten Kate
| Jan Jakob Lodewijk ten Kate | ||||
|---|---|---|---|---|
._Dichter_Rijksmuseum_SK-A-2215.jpeg) | ||||
Ten Kate (portret door J.H. Neuman) | ||||
| Persoonsgegevens | ||||
| Geboortedatum | 23 december 1819 | |||
| Geboorteplaats | Den Haag | |||
| Overlijdensdatum | 26 december 1889 | |||
| Overlijdensplaats | Amsterdam | |||
| Handtekening |  | |||
| Opleiding en beroep | ||||
| Opleiding gevolgd aan | Universiteit Utrecht (1838; 1843)[1] | |||
| Beroep | predikant-dichter | |||
| Erkenning en lidmaatschap | ||||
| Lid van | Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal en Letteren | |||
| Werken in collectie | CODA Museum[2] | |||
| Dbnl-profiel | ||||
| RKD-profiel | ||||
| ||||
Jan Jakob Lodewijk ten Kate (Den Haag, 23 december 1819 – Amsterdam, 26 december 1889), was een Nederlands dichter en dominee.
Leven en werk
[bewerken | brontekst bewerken]Ten Kate was een zoon van de commies bij het ministerie van Marine Jan Herman ten Kate en van Johanna Henrietta Adriana de Witte van Haamstede. Hij groeide op in zijn geboorteplaats Den Haag, samen met zijn broers Mari en Herman, die bekende schilders zouden worden. Hij werkte aanvankelijk als kantoorklerk, maar werd daarnaast in 1834, als veertienjarige, lid van het Haagse literaire gezelschap 'Oefening kweekt kennis', dat in dat jaar was opgericht door onder anderen Samuel Johannes van den Bergh en W.J. van Zeggelen. Daar leerde hij de predikant en filantroop Ottho Gerhard Heldring kennen, die onder de indruk was van de intelligentie en het dichttalent van de jongen, wiens eerste bundel Gedichten al in 1836 verscheen. Heldring bood Ten Kate een plaatsje op zijn zolder aan, waar hij zich kon voorbereiden op een academische studie. Na een jaar kon hij zich in 1838 als student theologie inschrijven aan de Rijksuniversiteit Utrecht. Hij studeerde af in 1843. Samen met Anthony Winkler Prins richtte hij in 1842 het berijmde literaire tijdschrift Braga op, waarvan twee jaargangen verschenen. Hij werkte als predikant achtereenvolgens op Marken en in Almkerk, Middelburg en Amsterdam, waar hij op 15 april 1860 door de plaatselijke predikant Tonco Modderman werd bevestigd in het ambt.
Op 7 mei 1845 trouwde hij in Den Haag met Johanna Sophia Waldorp, een dochter van de schilder Antonie Waldorp. Hun zoon was de kunstschilder Jan Jacob Lodewijk ten Kate.
Ten Kate was een zeer productief dichter, die gemakkelijk kon rijmen. Zijn bekendste gedicht is De schepping (1866), waarin hij probeert Bijbelse en natuurwetenschappelijke standpunten met elkaar in overeenstemming te brengen. Hij vertaalde ook buitenlandse literatuur, waaronder Paradise Lost van Milton en in 1879 de Faust van Goethe. Dat hij ook in het buitenland werd gewaardeerd blijkt uit het feit dat hij in 1865 de Zweedse koninklijke onderscheiding Litteris et Artibus in ontvangst mocht nemen.
J.J.L. ten Kate wordt, met Nicolaas Beets, Eliza Laurillard, Bernard ter Haar en J.P. Hasebroek, gerekend tot de "dominee-dichters" die populair waren door hun moralististische poëzie en daarom door de Tachtigers (jonge literatoren als Willem Kloos en Frederik van Eeden) werden gehoond. Hij werd evenals andere dominee-dichters geparodieerd door Cornelis Paradijs (pseudoniem van Van Eeden) in de bundel Grassprietjes of Liederen op het gebied van Deugd, Godsvrucht en Vaderland (1885).
- Maar Goddank! zingt nu cantaten ...
- Daar komt J.J.L. ten Kate!
- Dankt den Heer met snarenspel
- Voor Ten Kate J.J.L.
- Dat is scheppen, dat is dichten,
- Loven, lieven, steunen, stichten ...
- Zing, ten Kate! zing uw lied!
- God vergeet zijn dichter niet![3]
Ten Kate overleed in 1889 in Amsterdam. Zijn gedichten werden in 1890-1891 uitgegeven in twaalf delen.
Bibliografie
[bewerken | brontekst bewerken]- 1836 - Gedichten (Digitale versie)
- 1839 - Nieuwe rozen (Digitale versie)
- 1839 - Anti-Gerusiomachia. Tragico- comisch- dramatisch en episch dichtstuk (Digitale versie)
- 1839 - Bladeren en bloemen. Poëzy (Digitale versie)
- 1839 - Rozen (Digitale versie)
- 1840 - Ahasverus op den Grimsel. Een gedicht (Digitale versie)
- 1840 - Des dichters heilbede aan de eersteling van ... den Erfprins van Oranje (Digitale versie)
- 1841 - Zangen des tijds. Poëzy voor mijn vaderland (Digitale versie)
- 1842 - Thomas Chatterton. Een gedicht (Digitale versie)
- 1842 - Habakuk's prophecy in dichtmaat overgebracht door J.J.L. Ten Kate (Digitale versie)
- 1843 - Hollands muze. Een woord tot ieder, wien het vaderland en de kunst ter harte gaan (Digitale versie)
- 1846 - Legenden en mengelpoëzij (Digitale versie)
- 1848 - Parijs. Een lied dezer dagen (Digitale versie)
- 1849 - Nieuwe dichtbloemen (Digitale versie)
- 1849 - De Durgerdamsche visschers. Een gedicht (Digitale versie)
- 1849 - De cholera in Nederland. Zang des tijds (Digitale versie)
- 1849 - Christelijke overdenkingen (Digitale versie)
- 1850 - De Evangeliedienaar geroepen om een navolger van Christus te zijn. Leerrede (Digitale versie)
- 1850 - In den bloemhof. Beelden en droomen (Digitale versie)
- ca. 1850 - Christendom en poëzy (Digitale versie)
- 1851 - Leerredenen (Digitale versie)
- 1851 - De evangeliedienaar, een vredebode. Leerreden naar Romeinen X : 15b, ter bevestiging van Ds. B.J.H. Taats als herder en leeraar der Hervormde Gemeente van Middelburg (Digitale versie)
- 1852 - Christus remunerator. Een harptoon (Digitale versie)
- 1853 - De eischen des tijds aan het Protestantismus (Digitale versie)
- 1853 - Lier en harp. Poëzij (Digitale versie)
- 1853 - De engel des verderfs. Een tijdpreêk naar 1 Kroniek XXI:16 (Digitale versie)
- 1856 - Dood en leven. Een leerdicht in drie zangen (Digitale versie)
- 1857 - Italië. reisherinneringen (Digitale versie)
- 1858 - Christus ons leven. Overdenkingen, liederen en gebeden (Digitale versie)
- 1859 - Stichtelijk huisboek. Dichterlijke bladen (Digitale versie)
- 1860 - De Watergeuzen (Digitale versie)
- 1860 - Afscheidsreden, gehouden te Middelburg, Maandagavond den 9 April 1860 (Digitale versie)
- 1860-1865 - Italië. Nieuwe bladen uit het dagboek der reisherinneringen (Digitale versie)
- 1861 - Langs den Rhijn. Een reisboeksken van J.J.L. ten Kate. Bevat: Rhijnherinneringen; Rhijn-legenden; Rhijnliederen (Digitale versie)
- 1861 - Vliegende bladen. Verstrooide prozastukjens (Digitale versie)
- 1862 - De Middelaar Gods en der menschen. Tafereelen uit Jezus' leven en werk op aarde (Digitale versie)
- 1862 - Bilderdijk en Da Costa. Eene studie (Digitale versie)
- 1862 - Wij zullen elkander wederzien. Woorden des levens bij den dood onzer dierbaren (Digitale versie)
- 1863 - Stemmen des vredes. Nieuwe leerredenen (Digitale versie)
- 1863 - Uit den dood verlost. Feestreden, gehouden op zondagavond, den 15den November 1863, in de Nieuwe Kerk te Amsterdam (Digitale versie)
- 1863 - Dramatische en didaktische poëzy (Digitale versie)
- 1864 - Het Credo in de Psalmen en De Profeet Jesaïa in betrekking tot de natuur, zijn volk en den Messias. Drie voorlezingen (Digitale versie)
- 1864 - Bijbel- en gewijde poëzy (Digitale versie)
- 1864 - Epische, dramatische en Bijbel-poëzy (Digitale versie)
- 1864 - Wilt gij gezond worden? Woorden van troost en bestuur in de ziekenkamer (Digitale versie)
- 1865 - Toespraak ter gelegenheid van de vijftigste verjaring van den slag van Waterloo (Digitale versie)
- 1865 - Zangen des tijds. Uit het leven, voor het leven (Digitale versie)
- 1866 - De schepping. Een gedicht (Digitale versie)
- 1867 - Schemeravondstonden. Verspreide en nieuwe gedichten (Digitale versie)
- 1867 - Eigen haard. Gulden woorden voor al de leden van het huisgezin (Digitale versie)
- 1868 - Karel XV Koning van Zweden en Noorwegen. Kleine gedichten (Digitale versie)
- 1868 - Moeders en kinderen. Een boek voor vrouwen (Digitale versie)
- 1869 - De planeeten. Een gedicht (Digitale versie)
- 1870 - De mensch in den strijd des levens. Woorden van raad en bestuur (Digitale versie)
- ca. 1870 - Een kerstboom voor kleine en groote kinderen (Digitale versie)
- 1871 - De jaargetijden (Digitale versie)
- 1872 - Esaia Tegnèr, als godgeleerde en dichter
- 1873 - De Schah van Perzië in Europa. Zang des tijds (Digitale versie)
- 1873 - Ter uitvaart van mijn vriend Dr. J. C. Hacke van Mijnden (Digitale versie)
- 1874 - De psalmen (Digitale versie)
- 1875 - De profetie van Nahum (Digitale versie)
- 1875 - Voor hart, huis en leven. Gedichten (Digitale versie)
- 1876 - Immortellen op het graf onzer dierbaren (Digitale versie)
- 1877 - Het boek der gedachtenis voor elken dag des jaars (Digitale versie)
- 1877 - Van de krib tot de kroon. Evangeliebladen in proza en poëzy (Digitale versie)
- 1878 - Kunst en leven. Naar origineele cartons. Poëzy (Digitale versie)
- 1879 - De hoogste blijdschap. Toespraak. Toespraak bij het bezoek van den Koning en de Koningin in de hoofdstad, op uitnoodiging en in tegenwoordigheid van hunne Majesteiten gehouden in de Oude Kerk te Amsterdam op Zondag 27 April 1879 (Digitale versie)
- 1880 - Dicht bij het Vaderhuis. Lektuur aan den avond des levens (Digitale versie)
- 1881 - Mozaiek. Sneldichtjens (Digitale versie)
- 1882 - Na arbeid en strijd. Lektuur op den eersten dag der week (Digitale versie)
- 1883 - Huwelijks-album (Digitale versie)
- 1883 - Sticht elkander! Overdenkingen voor iederen dag des jaars (Digitale versie)
- 1884 - Palmbladen en dichtbloemen (Digitale versie)
- 1884 - Gewijde poëzy. Godsdienstige poëzy (Digitale versie)
- 1886 - Mozaïek. Nieuw verjaardag-album (Digitale versie)
- 1887 - "Elck wat wils". Dicht en ondicht. Sprokkelingen (Digitale versie)
- ca. 1890 - Mengel-poëzy (Digitale versie)
- ca. 1890 - Voor hart, huis en leven. Gedichten (Digitale versie)
Externe link
[bewerken | brontekst bewerken]
- Biografieën, werken en teksten bij de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren (dbnl)
- De laatste zomerroos (audiobook bij Librivox)
- ↑ Guido Gezellearchief.
- ↑ Ons vaderland : een beeld uit heden en verleden, [31 Aug. 1897]. Geraadpleegd op 14 maart 2021.
- ↑ Fragment uit Predikantenlied ("Hulde aan onzen geestelijken stand") in: Grassprietjes, uitg. W. Versluys, Amsterdam (1916)