JavaScript

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
JavaScript
Paradigma multi-paradigma, functioneel, objectgeoriënteerd (prototype-gebaseerd)
Verschenen in 1995
Ontworpen door Brendan Eich
Huidige versie 1.8.5 (22 maart 2011)
Typesysteem dynamisch, zwak, duck-typing
Implementaties SpiderMonkey, Rhino
Dialecten ECMAScript, JScript
Beïnvloed door Self, C, Scheme
Invloed op ActionScript, JScript, JScript .NET
Bestandsextensies js
Portaal  Portaalicoon   Informatica

JavaScript is een scripttaal die veel gebruikt wordt om webpagina's interactief te maken en webapplicaties te ontwikkelen.

De syntaxis van JavaScript vertoont overeenkomsten met de programmeertaal Java. Omdat beide talen het meest zichtbaar zijn op en rond de browser, maar vooral door de naamgeving, worden ze vaak met elkaar verward. De gelijkenis houdt daar echter op, want JavaScript heeft inhoudelijk meer gemeen met functionele programmeertalen, het biedt prototype-gebaseerde overerving en niet, zoals Java en de meeste objectgeoriënteerde talen, klasse-gebaseerde overerving.

Geschiedenis[bewerken]

De eerste versie van JavaScript werd in 1995 ontwikkeld door Brendan Eich van Netscape Communications Corporation voor gebruik in Netscape Navigator. Aanvankelijk was de naam Mocha en vervolgens LiveScript. De taal werd hernoemd tot JavaScript in de tijd dat in de Netscape-browser ook ondersteuning voor Java-applets werd ingebouwd.

Met de introductie van JavaScript ontstonden de eerste mogelijkheden om webpagina's interactief te maken. Dit werd later Dynamic HTML genoemd.

Netscape heeft in een poging om JavaScript als een officiële norm erkend te krijgen en er toch zelf voldoende zeggingskracht over te behouden de taal laten goedkeuren door de European Computer Manufacturers Association (ECMA), waarbij de naam om redenen betreffende het merkrecht is gewijzigd in ECMAScript. De relevante ISO-standaard is ISO 16262 (International Organization for Standardization). De huidige versie van JavaScript is versie 2.1 (februari 2009).

Microsoft heeft een eigen implementatie van JavaScript ontwikkeld onder de naam JScript en Adobe heeft een eigen versie genaamd Actionscript die gebruikt wordt in Flash.

Tegenwoordig beleeft het gebruik van JavaScript weer een opleving, nu als onderdeel van AJAX-toepassingen.

Kenmerken[bewerken]

De meest opvallende kenmerken van JavaScript zijn:

Prototype-gebaseerde overerving
Dit in tegenstelling tot de meeste gangbare objectgeoriënteerde programmeertalen, die klasse-gebaseerde overerving gebruiken.
Functioneel programmeren
JavaScript is sterk beïnvloed door functionele programmeertalen zoals Self en Scheme. Zo zijn functies in JavaScript first-class, wat wil zeggen dat functies gewone objecten zijn. Verder ondersteunt JavaScript geneste functies en closures.
Reguliere expressies
JavaScript heeft een ingebouwde ondersteuning met speciale syntaxis voor reguliere expressies. Deze is vergelijkbaar en tot op zekere hoogte compatibel met die van Perl.
Objecten zijn arrays
Objecten in JavaScript zijn te benaderen als associatieve arrays.

Gebruik van JavaScript[bewerken]

JavaScript wordt vooral gebruikt in toepassingen op het wereldwijde web.

Client-side[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie ook: HTML-scripting

In deze toepassing wordt JavaScript vooral gebruikt in interactieve webpagina's. Net als bij andere scripttalen is er een interpreter nodig om de geprogrammeerde opdrachten uit te voeren. De meeste moderne browsers beschikken over een eigen interpreter voor JavaScript. Het besturingssysteem Windows heeft een ingebouwde interpreter, het bestand jscript.dll.

Ook enkele e-mailprogramma's ondersteunen JavaScript in HTML-berichten.

Server-side[bewerken]

JavaScript kan ook gebruikt worden voor server-side scripting. De webservers van Netscape waren de eerste die deze ondersteuning boden. Maar ook de webserver van Microsoft, IIS, ondersteunt JavaScript in Active Server Pages en ASP.NET. De laatste jaren maakt node.js een grote opgang.

JavaScript-Toolkits[bewerken]

Een JavaScript-framework is een library (bibliotheek) welke een aantal JavaScript-functies en widgets bevat voor het ontwikkelen van webapplicaties, waarbij vaak de nadruk ligt op AJAX.

Omgeving[bewerken]

Het Internet Mediatype of MIME voor JavaScript-code is application/javascript, hoewel het niet-officiële text/javascript vaker wordt gebruikt.

Om JavaScript op te nemen in een webpagina die voldoet aan de standaard voor HTML 4.01, moet het type-attribuut expliciet worden opgegeven in de openingstag:

<script type="text/javascript">
// code
</script>

In XHTML-documenten houden speciale karakters, zoals "<" (kleiner dan), hun betekenis ook binnen script-elementen (in HTML vervalt die speciale betekenis onder bepaalde voorwaarden). Een script dat zulke karakters bevat, moet daarom als CDATA-sectie gemarkeerd worden. De CDATA-markering zelf wordt dan vaak met "//" in commentaar verstopt om te voorkomen dat er problemen ontstaan met browsers die geen CDATA-secties herkennen.

<script type="text/javascript">
<!--//--><![CDATA[//><!--
// code
//--><!]]>
</script>

In HTML5 is bepaald dat JavaScript de standaardtaal is en is het lang-attribuut optioneel, net zoals de CDATA-secties:

<script>
 alert('Hallo, wereld!');
</script>

Versies[bewerken]

Versie Jaar Opmerkingen JScript-versie
1.0 1996 De eerste versie, aanwezig in Netscape Navigator 2. 1.0 (IE 3)
1.1 1996 Groot aantal bugs uit versie 1.0 opgelost. Introductie Array-object. Ondersteund door Netscape 3. 2.0 (IE 3)
1.2 1997 Introductie switch-statement, reguliere expressies. Ondersteund door Netscape 4.
1.3 1998 Compatibel met ECMAscript versie 1. Ondersteund door Netscape 4.5. 3.0 (IE 4)
1.4 1998[1] Alleen ondersteund door Netscape-servers.
1.5 2000 Exception handling. Compatibel met ECMAscript versie 3. Ondersteund door Mozilla en Netscape 6. 5.5 t/m 5.8 (IE 5.5 t/m 8.0)
1.6 2005 Uitbreiding van de ondersteuning voor arrays.
1.7 2006 Generators, iterators en let-expressions.
1.8 2008 generator expressions[2] en expression closures[3] (dat wil zeggen lambda-expressies).
1.9 2009[4]
2.1 2009

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  • JavaScript; The Definitive Guide, 4e ed., David Flanagan, 2002, O'Reilly, ISBN 0-596-00048-0
Wikibooks Wikibooks heeft een studieboek over dit onderwerp: Cursus programmeren in JavaScript.