Jeanne Calment

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Jeanne-Louise Calment)
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Jeanne Calment
Jeanne Calment in 1915, 40 jaar oud
Jeanne Calment in 1915, 40 jaar oud
Algemene informatie
Volledige naam Jeanne Louise Calment
Geboren 21 februari 1875
Arles
Overleden 4 augustus 1997
Arles
Doodsoorzaak onbekend
Nationaliteit Vlag van Frankrijk Frankrijk
Bekend van Officieel oudste inwoner van Frankrijk, Europa en de wereld ooit. Ze is tevens de eerste persoon die officieel ouder werd dan 116 en tot op heden de enige persoon ooit die officieel ouder werd dan 120.
Portaal  Portaalicoon   Antropologie
Geboortebewijs van Jeanne Calment
Van deze foto (genomen in de kerk van Saint-Trophime) is lange tijd aangenomen dat hij in 1897 werd genomen en Jeanne Calment op 22-jarige leeftijd toonde. Volgens nieuw onderzoek is het echter Jeannes dochter Yvonne die hier is te zien.

Jeanne Louise Calment (Arles, 21 februari 1875 – aldaar, 4 augustus 1997) geldt als de oudste mens ooit van wie de geboorte- en sterfdatum officieel vaststaan. Ze leefde naar verluidt 122 jaar en ruim vijf maanden.[1] Niet alleen geldt ze daarmee officieel als de oudste persoon ooit, ze heeft met 9 jaar en bijna 6 maanden langer dan wie ook de titel "oudste (nog levende) mens" gedragen.

Er is echter gaandeweg twijfel gerezen of Calment daadwerkelijk zo oud was. Zo beweerden twee Russische onderzoekers in december 2018 dat de persoon die in 1997 in Arles als Jeanne Calment overleed, in werkelijkheid haar dochter Yvonne was. De dochter zou publiekelijk de identiteit van de moeder hebben aangenomen om zo geen erfbelasting te hoeven betalen (zie #Controverse).

Biografie[bewerken]

Calment had naar eigen zeggen op 12- of 13-jarige leeftijd de schilder Vincent van Gogh ontmoet, toen die een schildersdoek kwam kopen in de stoffenwinkel van haar oom of vader.[2][3] Ze vond hem "vies, slecht gekleed en koppig" en "lelijk en ruikend naar alcohol".[1][4][5] Ter gelegenheid van de 100e sterfdag van Van Gogh in 1990 werd er een uitgebreid interview met Calment gehouden.

Calment heeft haar hele leven in Arles gewoond. Nadat ze haar klassiek brevet haalde op school, bleef ze thuis wonen tot aan haar huwelijk. Ze trouwde in 1896 met haar achterneef Fernand Calment, die in 1942 overleed na bedorven kersen te hebben gegeten. [6][1] Uit hun huwelijk ontsproot één dochter, Yvonne. Zij werd geboren in 1898 en overleed volgens de officiële berichten reeds in 1934 op 36-jarige leeftijd aan pleuritis.[7] Yvonne had op haar beurt een zoon, Frédéric, geboren in 1926, die na zijn moeders dood door Jeanne Calment verder werd opgevoed. Hij kwam in 1963 om bij een verkeersongeluk.[6] Hierna had Calment geen erfgenamen meer.

In 1965 sloot Calment een lijfrente-contract met de notaris André-François Raffray. Hij zou na Calments dood haar appartement in een flat krijgen. In ruil hiervoor zou hij Calment tot haar overlijden een maandelijkse toelage van 2500 frank betalen. Wat op het eerste gezicht een lucratieve belegging was – Raffray was 48 jaar en Calment 90 –, kostte uiteindelijk een klein fortuin, omdat zij onverwacht lang in leven bleef. Raffray stierf zelfs nog vóór haar (in 1995), zodat zijn weduwe de betalingen moest voortzetten tot aan Calments dood. In totaal werd tweemaal de marktwaarde voor het appartement betaald voordat Raffrays vrouw het erfde.[1]

Pas in 1985 ging de naar verluidt 109-jarige Jeanne Calment, een maand voor haar 110e verjaardag, in een rusthuis wonen; niet vanwege lichamelijke of geestelijke problemen, maar uit voorzorgsmaatregel vanwege een brandje in haar keuken. Op 20 juni 1986 werd ze, na het overlijden van Eugénie Roux officieel de oudste nog levende persoon uit Frankrijk. In 1988 werd in het Guinness Book of Records voor het eerst melding van haar gemaakt als oudste mens ter wereld, maar die nominatie werd een jaar later ingetrokken. De Amerikaanse Carrie C. White, die op 14 februari 1991 overleed, was namelijk naar verluidt een jaar eerder dan Calment geboren. Dit is echter niet zeker.

Op 17 oktober 1995 overtrof Calment het – betwijfelde – record van 120 jaar en 237 dagen van de Japanner Shigechiyo Izumi en werd daarmee officieel de nieuwe langst levende mens aller tijden. Na haar 122e verjaardag in februari 1997 gaf ze geen interviews in het openbaar meer. Ze overleed enkele maanden later, op maandag 4 augustus 1997 rond 22:45 CET. Hoewel haar doodsoorzaak niet duidelijk werd, zei een van haar biografen, Jean-Marie Robine, dat het vermijden van de interviews haar de kans had gegeven om te sterven en dat ze uiteindelijk ook hierdoor is gestorven; de aandacht zou haar volgens hem namelijk in leven gehouden hebben. Ondanks dat Calment blind en zo ernstig doof was dat het vrijwel onmogelijk was om met haar te communiceren, was ze een maand voor haar overlijden nog in goede gezondheid en tot haar dood nog helemaal helder van geest.[1][4][8]

Na Calments dood werd de Canadese Marie-Louise Meilleur de erkende oudste persoon ter wereld.[9]

Gezondheid en levensstijl[bewerken]

Calment kwam uit een rijke familie en heeft nooit hoeven werken. Ze leidde een rustig leven met veel hobby's, zoals tennis, fietsen, zwemmen, rolschaatsen, piano en opera, waarvan ze er een aantal (waaronder fietsen)[10] tot na haar 100e verjaardag volhield. Samen met haar man heeft ze ook Esperanto geleerd.[11] Ze kon goed lopen totdat ze op haar 114e haar dijbeen brak en geopereerd moest worden.[12] Gedurende de rest van haar leven zat ze in een rolstoel. Op haar 116e verjaardag had ze griep.[13] Ze dronk regelmatig port en at een kilo chocolade per week.[10] Ze rookte tot vijf jaar voor haar dood.[1]

Veel familieleden van Calment bereikten ook een hoge leeftijd. Haar moeder Marguerite Gilles werd 86, haar vader Nicolas Calment 93 en haar oudere broer François 97.

Carrière[bewerken]

In 1965 speelde Calment een rol in de korte film Vincent Van Gogh: Darkness Into Light, die was bedoeld als promotie voor de film Lust for Life over het leven van Van Gogh. Op 114-jarige leeftijd speelde Calment mee in een film over haar eigen leven, Vincent et moi, wat van haar de oudste mens maakte die een rol in een film heeft gespeeld.[14] Ter gelegenheid van haar 121e verjaardag werd een cd uitgebracht met daarop herinneringen van Calment, op een achtergrond van onder andere rapmuziek.[10]

Controverse[bewerken]

Twee Russische onderzoekers, de wiskundige Nikolay Zak en de gerontoloog Valery Novoselov, publiceerden in december 2018 een studie waaruit zou blijken dat de claim van Calment als oudste mens ooit in werkelijkheid een geval is van identiteitsfraude. De vrouw die al die tijd doorging voor Jeanne Calment zou volgens Zak en Novoselov in werkelijkheid de doodgewaande dochter Yvonne zijn. Om erfbelasting op de nalatenschap van haar moeder te ontlopen, zou Yvonne in 1934 de identiteit van haar moeder nadat die was overleden hebben aangenomen. Dit zou betekenen dat zij ten tijde van haar overlijden geen 122, maar slechts 99 jaar oud was.

De onderzoekers baseerden zich onder meer op foto's van Jeanne en van haar dochter Yvonne op jonge leeftijd die vergeleken werden met foto's van Jeanne op oudere leeftijd. Diverse gelaatstrekken van de oude Jeanne Calment leken niet overeen te komen met foto's op haar identiteitskaart die rond 1930 moeten zijn genomen. Ook zouden de vermelde lengte en oogkleur niet kloppen. Verder zou Calment in gesprekken haar moeder en grootmoeder weleens door elkaar hebben gehaald, net als haar echtgenoot en vader. Daarnaast zou de jongen die haar kleinzoon zou zijn, haar juist "mama" hebben genoemd. Calments verzekeringsmaatschappij zou in de jaren '90 aan de bel hebben getrokken omdat toen al vermoed werd dat haar leeftijd niet klopte. Dit zou destijds echter doelbewust zijn stilgehouden omdat Calment wegens haar veronderstelde bijzonder hoge leeftijd was uitgegroeid tot een legende. Om te voorkomen dat de fraude aan het licht zou komen, zou Calment foto's en documenten hebben vernietigd toen ze verhuisde naar een verzorgingshuis.[15][16][17] Statistisch gezien is het daarnaast opvallend dat Calment maar liefst ruim drie jaar ouder werd dan de op één na oudste persoon ter wereld, de Amerikaanse Sarah Knauss, die op de leeftijd van 119 jaar en 97 dagen overleed. Deze opvallendheid wordt verder versterkt door het feit dat Calment gedurende enkele decennia van haar leven had gerookt.

De Vlaamse geriater Lucien De Cock, die Jeanne Calment goed gekend zou hebben, wierp tegen dat het onderzoek van Zak en Novoselov enkel Russische propaganda was, bedoeld om het feit dat de oudste mens ooit een westerling is in twijfel te trekken.[18]

Trivia[bewerken]

  • Toenmalig president Jacques Chirac noemde haar eens "de grootmoeder van iedereen in Frankrijk".[19]
  • In maart 2015 overleed de Mexicaanse Leandra Becerra Lumbreras. Naar verluidt is zij vijf jaar ouder geworden dan Jeanne Calment, maar dit is niet officieel bevestigd omdat Lumbreras' geboorteakte ontbreekt.
Voorganger:
Florence Knapp
Oudste erkende levende mens ter wereld

11 januari 1988 – 4 augustus 1997

Opvolger:
Marie-Louise Meilleur
Voorganger:
Anna Eliza Williams
Oudste erkende levende mens van Europa

27 december 1987 – 4 augustus 1997

Opvolger:
Lucy Jane Askew
Voorganger:
Augusta Holtz
Oudste erkende levende mens ooit
Opvolger:
n.v.t.
Wikiquote Wikiquote heeft een of meer citaten gerelateerd aan Jeanne Calment.