Jodenkoek

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Jodenkoeken

Een jodenkoek (in de handel ook Jodekoek) is een grote, platte koek van zandgebak van zo'n 10 cm in diameter.

Vroege vermeldingen van de jodenkoek zijn te vinden in een advertentie van de banketbakker C. Strunck in de Java-bode in 1872[1] en het jaar erop in een advertentie van de Groningse banket- en koekbakker Foppe Egbertus de Haan in de Leeuwarder Courant.[2]

In Alkmaar was sinds 1883 bakkerij Stam aan de Houttil 36 (achter de Waag) gevestigd. In 1924 werd deze zaak overgenomen door Dirk Davelaar uit Zaandam. Het bedrijf Davelaar bestaat nog steeds, in 1983 vierde men daar het honderdjarig bestaan van de jodenkoek.[3]

Op het eiland Wieringen worden al sinds mensenheugenis Wieringer Jodekoeken gebakken, die totaal anders van samenstelling en smaak zijn. Toen Wieringen nog een 'echt' eiland was en vooral bevolkt door vissers en boeren, waren de koeken een vaste zondagse traktatie. Nog steeds zijn de koeken populair bij de Wieringers. De koeken zijn bruin van kleur, ongeveer twee keer zo groot als andere jodenkoeken, dikker, hebben een enigszins speculaas-achtige smaak en zijn vooral in het midden rijkelijk bestrooid met suiker. De enige bakker die tegenwoordig de Wieringer Jodekoeken nog bakt, is Bakker Bellis in Hippolytushoef.

Jodenkoeken worden ook door anderen geproduceerd, onder andere door Lotus Bakeries uit Enkhuizen en O'Lacy's uit Amsterdam. Hoewel de producten dezelfde naam hebben, zijn de koeken wel totaal verschillend.[bron?]

Sinds de nieuwe spelling van 1996 hebben sommige producenten de naam van het product aangepast naar jodenkoek, andere producenten zijn echter de oude naam jodekoek blijven gebruiken.[4]

Etymologie[bewerken]

Volgens Lotus Bakeries is het recept voor deze koeken afkomstig van een Joodse bakker uit Amsterdam die in de jaren 20 van de 20e eeuw de koeken verkocht, wat de naam van deze koeken verklaart. Deze bakker verkocht het recept aan een bakkerscollectief uit Enkhuizen. Dit is de meest gehoorde verklaring. Het CIDI heeft overigens een andere verklaring, namelijk een Joodse bakker uit Enkhuizen die boterkoeken verkocht.[5]

Icoontje WikiWoordenboek Zoek jodenkoek op in het WikiWoordenboek.