Johanna Borskibrug

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Johanna Borskibrug
Brug 41 in 2010
Algemene gegevens
Locatie Amsterdam-Centrum
Coördinaten 52° 22′ NB, 4° 54′ OL
Monumentale status Rijksmonument
Monumentnummer 518392
Bouw
Bouwperiode 1922/1923
Architectuur
Type vaste brug
Architect(en) Piet Kramer
Dienst der Publieke Werken
Bijzonderheden SPQA
Portaal  Portaalicoon   Verkeer & Vervoer

De Johanna Borskibrug (brugnummer 41) is een vaste brug in Amsterdam-Centrum. De brug is gelegen in de Vijzelstraat en overspant de Keizersgracht.

Geschiedenis[bewerken | brontekst bewerken]

Hier ligt al eeuwen een brug. Stadarchitect Daniël Stalpaert tekende de brug al in op zijn ontwerp stadsplattegrond van 1662, maar toen stond hier nog geen bebouwing. Wanneer Frederick de Wit in 1688 een nieuwe plattegrond maakt is er flink gebouwd en staat de brug op de kaart.

In 1882 was de brug te hoog (denk aan tram en handkarren) en te smal; ze werd verlaagd en verbreed. Er werden tegelijkertijd dezelfde werkzaamheden uitgevoerd bij de brug 30 en brug 70; de bruggen hebben vanaf dan een gezamenlijke geschiedenis; ze liggen in elkaars verlengde.

Bij de verbreding vanaf 1911 van de Vijzelstraat maakte architect Jo van der Mey ontwerpen voor de drie bruggen.[1] De drie bruggen zouden qua uiterlijk een eenheid moeten vormen. De uitvoering vond echter met tussenposes plaats, die veroorzaakt werden door de verbreding van de Vijzelstraat, die in fases plaatsvond. Piet Kramer zag zich rond 1919 genoodzaakt drie nieuwe bruggen te ontwerpen, waarbij hij voor de brug 30 nog grotendeels het origineel gebruikte, maar voor de bruggen 41 en 70 maakte hij een geheel nieuw ontwerp. De brug 41 werd pas in 1923 opgeleverd. De landhoofden en pijlers zijn uitgevoerd in bak- en natuursteen. De brug wordt omgeven door vier natuurstenen zuilen op de landhoofden; deze vermelden SPQA een grapje van Kramer verwijzend naar het Romeinse SPQR, Kramer werkte immers voor de Dienst der Publieke Werken. Kramers handtekening is verder te zien in de jaarstenen (anno 1923) en het siersmeedwerk in de balustraden/leuningen. De borstweringen zijn opgetrokken in de stijl van de Amsterdamse School met afwisseling baksteen/natuur, metselverbanden en op het eind nog bewerkt natuursteen.

De brug moest vanwege de verkeersstromen in de jaren vijftig heringericht worden.

Eerst in 2016 kreeg de brug een vernoeming, in dit geval naar Johanna Borski (Johanna Jacoba Borski-van de Velde), een 19e-eeuwse financier, die als mede-oprichtster van de Nederlandsche Handel-Maatschappij deze firma diverse keren redde. Het bedrijf was gevestigd in gebouw De Bazel aan de Vijzelstraat. De naamgeving kwam wel wat laat, de Nederlandsche Handel-Maatschappij is in 1964 gefusserd tot de ABN. Het gebouw De Bazel tussen Herengracht en Keizersgracht herbergt sinds 2007 het Stadsarchief Amsterdam. Ook de naam Borski is sinds 1966 verdwenen uit de zakenwereld. Johanna van de Velde werd overigens geboren in de Vijzelstraat, toen (1764) een smalle straat, gelijk Leidse- en Utrechtsestraat.

In 2020/2021 wordt de brug in delen uit elkaar gehaald en vervolgens weer in elkaar gezet. De brug had last van verzakkingen, maar moest wel functioneel blijven voor voetgangers en fietsers, die naar en van de binnenstad reden. De trams werden in die periode omgeleid. Bij die opknapbeurt kwam voor de buitenstaander aan het licht hoeveel kabels er in het brugdek verwerkt waren. Er waren twee noodbruggen noodzakelijk om de verbindingen in stand te houden.

Afbeeldingen[bewerken | brontekst bewerken]

Zie de categorie Brug 41, Johanna Borskibrug van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.