John Martinis
 John M. Martinis | ||||
|---|---|---|---|---|
 | ||||
| Persoonlijke gegevens | ||||
| Geboortedatum | 1958 | |||
| Academische achtergrond | ||||
| Alma mater | Universiteit van Californië - Berkeley | |||
| Promotor | John Clarke | |||
| Wetenschappelijk werk | ||||
| Vakgebied | kwantumrekenen | |||
| Nobelprijs voor Natuurkunde | ||||
| Jaar | 2025 | |||
| Reden | "voor hun baanbrekende werk op het gebied van de kwantummechanica" | |||
| Samen met | John Clarke Michel Devoret | |||
| Voorganger(s) | Geoffrey Hinton John Hopfield | |||
| Website | ||||
| ||||
John Matthew Martinis (1958) is een Amerikaans natuurkundige en hoogleraar aan de Universiteit van Californië - Santa Barbara. Bij Google Quantum AI Lab leidde hij een team dat een supergeleidende kwantumcomputer ontwikkelde.
Hij deelde de Nobelprijs voor Natuurkunde in 2025 met John Clarke en Michel Devoret voor hun gezamenlijke werk aan macroscopische kwantumverschijnselen in een supergeleidende Josephson-junctie.
Biografie
[bewerken | brontekst bewerken]Martinis groeide op in Het Californische San Pedro. Hij beschrijft zichzelf als van Kroatische afkomst omdat zijn vader een etnisch Kroaat is van het eiland Vis bij Split. Op de vlucht voor het communistische regime emigreerde zijn vader vanuit Joegoslavië naar de Verenigde Staten.
Hij studeerde aan de Universiteit van Californië te Berkeley alwaar hij in 1980 een Bachelor of Science (BS) in de natuurkunde behaalde en er in 1987 promoveerde. Tijdens zijn promotie-onderzoek onderzocht hij het kwantumgedrag van een macroscopische variabele, namelijk het faseverschil van een Josephson-tunneljunctie.[1] Zijn promotor was John Clarke en gedurende deze tijd werkt hij nauw samen met Devoret, die destijds postdoc-onderzoeker was.
Na zijn studie was hij postdoc bij het Franse Commissariat à l'énergie atomique (CEA) in Sacley, en daarna bij de afdeling Elektromagnetische Technologie van het National Institute of Standards and Technology (NIST) in Boulder. Hier werkte hij aan versterkers voor supergeleidende kwantuminterferentie apparaten (SQUID's).
Sedert 2004 is Martinis verbonden aan de Universiteit van Californië in Santa Barbara (UCSB). Hier bekleedde hij de Susan and Bruce Worster-leerstoel in experimentele natuurkunde. Het kwantumapparaat dat hij samen zijn UCSB-collega's ontwikkelde werd in 2010 door Science Magazine uitgeroepen tot de Breakthrough of the Year.
Google Quantum AI Lab, een samenwerkingsverband tussen UCSB en Google, kondigde in 2014 aan dat het Martinis en zijn team had ingehuurd voor een miljoenencontract voor de bouw van kwantumcomputer met behulp van supergeleidende qubits's. Hij en zijn team publiceerde in 2019 een artikel in Nature, waarin ze aangaven hoe ze voor het eerst kwantumsuperioriteit hadden bereikt met behulp van de Sycomore-processor, een 53-qubits kwantumprocessor.[2]
Hij nam in 2010 ontslag bij Google nadat hij was overgeplaatst naar een adviserende rol. In 2020 trad Martinis in dienst van Silicon Quantum Computing, een start-up in Australië was opgericht door professor Michelle Simmons. In 2022 richtte hij Qolab op, een particulier bedrijf voor kwantumcomputing, dat zich bezig houdt met de fabricage van halfgeleiderchips.
Erkenning
[bewerken | brontekst bewerken]In 2014 ontving hij samen met Michel Devoret en Robert Schoelkopf de Fritz London Memorial Prize. In 2021 werd hij onderscheiden met de John Stewart Bell Prize voor "zijn onderzoek naar fundamentele vraagstukken in de kwantummechica en diens toepassingen".
In 2025 ontving hij samen met zijn promotiebegeleider John Clarke en Michel Devoret de Nobelprijs voor Natuurkunde voor de ontdekking van macroscopische kwantummechanische tunneling en energiekwantificatie in een elektrische schakeling.
- Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel John M. Martinis op de Engelstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.
- ↑ John M. Martinis, Michel Devoret, John Clarke (1985). Energy-Level Quantization in the Zero-Voltage State of a Current-Biased Josephson Junction. Physical Review Letters 55 (15): 1543-1546. DOI: 10.1103/PhysRevLett.55.1543.
- ↑ Arute, Frank, Arya, Kunal, Babbush, Ryan, Bacon, Dave, Bardin, Joseph C. (October 2019). Quantum supremacy using a programmable superconducting processor. Nature 574 (7779): 505–510. ISSN: 1476-4687. PMID 31645734. DOI: 10.1038/s41586-019-1666-5.
· 
· 