Naar inhoud springen

Joop van den Ende

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Joop van den Ende
Van den Ende in 2018
Van den Ende in 2018
Algemene informatie
Volledige naam Johannes Adrianus van den Ende
Geboren 23 februari 1942
Amsterdam
Nationaliteit Nederlands
Religie Rooms-katholiek
Beroep Televisie- en theaterproducent
Familie
Partner Janine Klijberg (1988-heden)
Portaal  Portaalicoon   Televisie

Johannes Adrianus (Joop) van den Ende (Amsterdam, 23 februari 1942) is een Nederlandse theaterproducent en mediaondernemer.

Levensloop

[bewerken | brontekst bewerken]

Jeugd

[bewerken | brontekst bewerken]

Van den Ende werd geboren in de Amsterdamse Indische Buurt als zoon van een katholiek arbeidersgezin. Zijn vader werkte in drie banen om het gezin te onderhouden; zijn moeder was analfabeet. Op school kreeg hij te maken met leerproblemen: hij had dyslexie en stotterde tot zijn veertiende. Vanwege zijn taalachterstand werd hij afgeraden een creatieve richting te kiezen; een loopbaan als timmerman werd als geschikter beschouwd.[1]

Zijn interesse voor toneel begon op jonge leeftijd. In 1955 sloot hij zich aan bij het Amsterdams Jongeren Toneel, destijds onder leiding van Miek Stranger.[2]

Carrière beginjaren

[bewerken | brontekst bewerken]

In 1956 speelde hij voor het eerst mee in een toneelstuk en vanaf 18-jarige leeftijd trad hij regelmatig op als Batman[3]. Vanaf 1960 trad hij enige tijd op als clown Tako in een kinderprogramma. Ook was Van den Ende conferencier en had hij een cabaretgroep met onder meer hemzelf als conferencier, cowboytrio The Oklahoma's, zangduo De Jamaicans, goochelaar Tony Wilson en met muzikale ondersteuning van dans- en amusementsorkest The Rhythm Jiggers onder leiding van Theo Bon. Van den Ende wilde zelf graag artiest worden, maar het ontbrak hem daarvoor aan voldoende talent. In 1962 opende Van den Ende daarom een feestartikelenwinkel en een eigen theaterbureau. Ook zette hij een revue op met de tot dan toe nog onbekende komiek André van Duin. Deze revues werden een groot succes en Nederland maakte voor het eerst op grote schaal kennis met Van den Ende. In 1966 was hij manager van de Amsterdamse beatgroep Mokum Beat Five.

Televisie en film

[bewerken | brontekst bewerken]
Joop van den Ende in 1988

In 1973 produceerde Van den Ende Citroentje met suiker. Het diende als opvolger van 't Schaep met de 5 pooten, maar was aanzienlijk minder succesvol. Het was Van den Ende niet gelukt om de rechten op de originele serie van regisseur Joes Odufré te bemachtigen. Wel werkten dezelfde acteurs mee.

In 1980 produceerde Van den Ende de speelfilm Spetters van regisseur Paul Verhoeven, die vele kritieken kreeg.

In 1981 en 1982 volgden de speelfilms Ik ben Joep Meloen en De boezemvriend met André van Duin in de hoofdrol. In 1983 de speelfilm De zwarte ruiter. Ook maakte Van den Ende verschillende succesvolle televisieprogramma's, zoals de series De Avonturen van Bassie en Adriaan (1978), De Nieuwe Avonturen van Bassie en Adriaan (1978-1979), De diamant (1979-1980), De huilende professor (1982), Dagboek van een herdershond (1978-1980), De Fabriek (1981-1982), De Weg (1983), Herenstraat 10 (1983-1984), De Appelgaard (1985-1986), Dossier Verhulst (1986-1987), televisieprogramma's met Henny Huisman (Playbackshow, de Soundmixshow en de Surpriseshow), Spijkerhoek (1989-1993), Goede tijden, slechte tijden (Vanaf 1990) en Vrienden voor het leven (1991-1994), Bureau Kruislaan (1992-1995), Onderweg naar Morgen (1994-2010), Vrouwenvleugel (1993-1995), Goudkust (1996-2001) en Kees & Co (1997-2006).

Televisiezendstations

[bewerken | brontekst bewerken]

Gedurende zijn loopbaan ondernam Van den Ende meerdere pogingen om als ondernemer een eigen televisiezender op te zetten. Zijn eerste grote initiatief was de oprichting van TV10 in 1989, in samenwerking met mediaman Peter Jelgersma en buitenlandse investeerders, waaronder het Zweedse Esselte, eigenaar van FilmNet.[4][5] Omdat commerciële televisie op dat moment nog niet was toegestaan in Nederland, maakte het project gebruik van een Luxemburgse licentiehouder in een zogenoemde 'U-bochtconstructie'.[4][5]

Het Commissariaat voor de Media verbood deze constructie op 28 september 1989. Tegelijkertijd mocht het concurrerende RTL-Véronique, dat op vergelijkbare wijze via Luxemburg uitzond, wel actief blijven.[4][5] Van den Ende uitte in latere publicaties en interviews zijn frustratie over deze gang van zaken, en stelde dat premier Ruud Lubbers zich persoonlijk tegen TV10 had uitgesproken, mede vanwege een machtsconflict met minister Brinkman, die commerciële televisie juist steunde.[6][4][5] Volgens hem speelde ook het afhaken van enkele financiers een rol bij het mislukken van het project.[4][5]

Een tweede poging volgde in 1996 met de oprichting van Sport7, een sportzender die tot stand kwam in samenwerking met onder meer John de Mol, de NOS, KPN en Philips. De zender verkreeg de uitzendrechten van de Eredivisie, maar kreeg weinig kijkers en werd na vier maanden weer opgeheven.[5] Van den Ende trok zich kort daarna terug uit het project en sprak zich kritisch uit over het gebrek aan draagvlak onder voetbalfans en de publieke omroep.[5]

Na deze mislukte pogingen koos hij voor een andere koers. Hij werd een van de belangrijkste programmaleveranciers van RTL-Véronique (de latere RTL 4), waar zijn bedrijf onder meer Goede tijden, slechte tijden produceerde. Deze samenwerking markeerde het begin van zijn langdurige betrokkenheid bij de commerciële omroep in Nederland en viel samen met de opkomst van het zogenoemde duale bestel, waarin publieke en commerciële zenders naast elkaar bestaan.[5]

Circus Bassie en Adriaan/Showcircus Joop van den Ende

[bewerken | brontekst bewerken]
Zie Circus Bassie en Adriaan voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
Circus Bassie en Adriaan omstreeks 1981

In 1978 creëerde Joop van den Ende samen met Bas van Toor en Aad van Toor de televisieserie De avonturen van Bassie en Adriaan, die een groot succes werd. Tot 1982 produceerde Van den Ende nieuwe afleveringen.

In 1980 startte hij Circus Bassie en Adriaan, met een taakverdeling: Van den Ende beheerde de dagelijkse leiding, Aad de artistieke invulling en Bas de publiciteit. De werkdruk bleek echter te hoog, wat leidde tot spanningen. Aad verkocht zijn aandelen in 1981, Bas volgde in 1982, waarna het circus kortstondig werd omgevormd tot Showcircus Joop van den Ende, met André Hazes als avondact. Wegblijvend publiek dwong een terugkeer naar de oorspronkelijke naam, maar eind 1982 werd het circus stopgezet en de samenwerking beëindigd.

Musicals

[bewerken | brontekst bewerken]

In 1991 produceerde Van den Ende zijn eerste eigen musical, gebaseerd op de Franse legende Cyrano de Bergerac: Cyrano de Musical. In 1993 opende Van den Ende het Circustheater in Scheveningen met de musical The Phantom of the Opera.

Endemol

[bewerken | brontekst bewerken]
Zie Endemol voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

In 1994 ging hij samenwerken met zijn tot dan toe grootste concurrent John de Mol. Samen richtten ze het bedrijf Endemol op, dat enkele jaren later naar de beurs ging.

In de eerste helft van de jaren 90 probeerde Van den Ende door te breken op Broadway met de musical Cyrano. Deze flopte echter, waardoor Van den Ende grote financiële verliezen leed. Ook het televisiepretpark ShowbizCity uit 1997 kostte hem meer dan het opleverde.

Joop van den Ende Theaterproducties

[bewerken | brontekst bewerken]

In 1999 verslechterde zijn gezondheid. Hij besloot daarom in 2000 uit Endemol (dat toen in handen was van het Spaanse Telefónica) te stappen. Hij verkocht zijn belang van 26% en richtte zich volledig op het produceren van grote musicals in Nederland, Duitsland, Spanje, Groot-Brittannië, Frankrijk, Rusland en de Verenigde Staten. Met zijn bedrijf Joop van den Ende Theaterproducties produceerde hij onder meer de musicals The Wiz, The Lion King, Tarzan, Ciske de Rat, Dirty Dancing, Evita, Petticoat, Droomvlucht, High School Musical, Mary Poppins, The Little Mermaid, Aspects of Love en Wicked.

In het theaterseizoen 2013/2014 waren Hij Gelooft in Mij, Jersey Boys, Love Story en Sister Act te zien in Nederland, en in het theaterseizoen 2014/2015 Billy Elliot en Moeder ik wil bij de Revue.

Op 17 december 2014 werd bekendgemaakt dat Joop van den Ende Theaterproducties ging fuseren met Albert Verlinde Entertainment, tot Stage Entertainment Nederland, de Nederlandse tak van Stage Entertainment International (Joop van den Ende Theaterproducties was al onderdeel van Stage Entertainment International; zie ook onder). Stage Entertainment International kocht daartoe alle aandelen van Albert Verlinde Entertainment.

Stage Entertainment

[bewerken | brontekst bewerken]
Zie Stage Entertainment voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Na een tijd van rust en het herstellen van zijn ziekte richtte Van den Ende zich op de uitvoering van nieuwe plannen. Zijn in 1999 opgerichte theaterbedrijf vertoonde een snelle internationale expansie. Zijn bedrijf Stage Entertainment was in de afgelopen jaren uitgegroeid tot een multinational met 4000 medewerkers en 600 miljoen euro omzet. Stage Entertainment opereert in Nederland, Duitsland, Rusland, de Verenigde Staten, Spanje en nog enkele landen. Het concern bezit theaters in Nederland (AFAS Circustheater, Beatrix Theater, Theaterfabriek Amsterdam en Amsterdam Convention Factory) en in Hamburg, Berlijn, Stuttgart en Oberhausen.

Nadat Van den Ende eind maart 2006 werd opgenomen met hartproblemen besloot hij een nieuwe balans tussen werk en privéleven te zoeken. Dit leidde ertoe dat hij op 15 september 2006 bekendmaakte zich terug te trekken uit de dagelijkse leiding van het theaterproductiebedrijf. Hij was vanaf toen nog twee dagen per week aanwezig op het hoofdkantoor bij het Museumplein te Amsterdam.[7] Een klein jaar later, in april 2007, droeg hij de dagelijkse leiding van Stage Entertainment over aan Henk Kivits, voormalig topman bij Holland Casino. Van den Ende werd president van de raad van commissarissen.

In 2015 verkocht Van den Ende 60% van de aandelen van Stage Entertainment aan CVC Capital Partners.[8] Hij werkt nu in deeltijd voor het bedrijf.

De Toneelmeesters

[bewerken | brontekst bewerken]

In 2008 introduceerde Stage Entertainment het project De Toneelmeesters in het Nederlandse theater waarmee klassieke stukken toegankelijk gemaakt zouden moeten worden voor een breed publiek. Het stuk Moeder Courage van Bertolt Brecht werd in dit project onder regie van Hans Croiset gespeeld. Na één seizoen werd het project gestopt vanwege gebrek aan succes.

Stichting Theateralliantie

[bewerken | brontekst bewerken]

In 2013 richtte Joop van den Ende en Peter Prein de Stichting Theateralliantie op. Deze stichting heeft tot doel bij te dragen aan de productie van grootschalige interdisciplinaire theaterstukken in Nederland. Dit in samenwerking met andere productiemaatschappijen en theaters. De stichting heeft meegewerkt aan de totstandkoming van toneelbewerking van De Tweeling, de Nederlandstalige versie van War Horse, de Fiddler on the Roof en De man van je leven van Arthur Japin.

Living City Property Performance

[bewerken | brontekst bewerken]

Van den Ende is samen met Trimp & Van Tartwijk Property Development eigenaar van Living City Property Performance, een vastgoedbedrijf dat gespecialiseerd is in entertainmentvastgoed. De ambitie is om met gebiedsontwikkeling de bouw van theaters te combineren met een hotel of winkelcentrum waarbij de een aanjager is voor de ander. Zo ontwikkelde dit bedrijf onder andere het Van den Ende-theater in Amsterdam en was het betrokken bij de herinrichting van het gebied rond de Jaarbeurs in Utrecht.

In 2007 was het bedrijf in gesprek met ziekenhuizen om zorgboulevards te ontwikkelen.[9]

Endeit

[bewerken | brontekst bewerken]

Joop van den Ende en Hubert Deitmers richtten in 2006 de investeringsmaatschappij Endeit (ook wel Van den Ende & Deitmers Venture Capital Partners) op.

In dat jaar nam het investeringsfonds een belang van 30% in televisieproducent Eyeworks – het latere Warner Bros. International Television Production Nederland.

Ook investeerde dit bedrijf met durfkapitaal in sociaalnetwerk Hyves.

In april 2021 werd bekend dat hij zijn actieve rol en aandelen volledig overdroeg aan Hubert Deitmers en Martijn Hamann.[10]

VandenEnde Foundation

[bewerken | brontekst bewerken]
Zie VandenEnde Foundation voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

In 2001 richtte Joop van den Ende samen met zijn vrouw Janine Klijberg de VandenEnde Foundation op. Jaarlijks schenkt dit fonds € 9 miljoen aan creatieve en culturele initiatieven.[bron?]

Van den Ende Academy

[bewerken | brontekst bewerken]

In 2003 richtte richtte Joop van den Ende in Hamburg een theaterschool op. Deze Joop van den Ende Academy biedt een driejarige opleiding die opleidt tot theatermanager of -artiest.[11] Deze is in 2016 permanent gesloten.[12]

Privéleven

[bewerken | brontekst bewerken]

Van den Ende kreeg in zijn eerste huwelijk een zoon. In 1988 trad hij in het huwelijk met kunstverzamelaar Janine van den Ende.[13] Samen hebben zij een dochter, Iris, en een zoon, Vincent.[14][15] Van den Ende woont met zijn echtgenote in het Gooi. In interviews spraken beiden over hun gedeelde visie op culturele verantwoordelijkheid en de rol van particulier initiatief in het stimuleren van kunst en erfgoed.[1]

In januari 2026 gaf Van den Ende aan dat hij lijdt aan neuropathie, een chronische zenuwaandoening die het lopen en autorijden bemoeilijkt.[2]

Onderscheidingen

[bewerken | brontekst bewerken]

Trivia

[bewerken | brontekst bewerken]
  • Samen met John de Mol deelt Van den Ende een privéjet.
  • Joop van den Ende was lid van het Nationaal Comité Inhuldiging, dat de feestelijkheden rond de inhuldiging van Willem-Alexander tot koning op 30 april 2013 coördineerde.
  • In 2023 stond Van den Ende in de Quote 500 van rijkste Nederlanders op de 30e plaats, met een geschat vermogen van € 1,6 miljard.
[bewerken | brontekst bewerken]
  • (en) Pictogram film Joop van den Ende in de Internet Movie Database
Zie de categorie Joop van den Ende van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.
Overgenomen van "https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Joop_van_den_Ende&oldid=70713774"