José Happart

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
José Happart
Plaats uw zelfgemaakte foto hier
Geboortedatum 14 maart 1947
Geboorteplaats Herstal
Regio Vlag Waals Gewest Wallonië
Land Vlag van België België
Partij PS
Waals Minister van Landbouw en Landelijkheid
Aangetreden 15 juli 1999
Einde termijn 27 juli 2004
Regering Di Rupo I
Van Cauwenberghe I
Voorganger Guy Lutgen (als minister van Landbouw)
Opvolger Benoît Lutgen
Portaal  Portaalicoon   België
Politiek

José Happart (Herstal, 14 maart 1947) is een Belgisch Waalsgezind politicus en is lid van de Franstalige partij Parti Socialiste (PS). Hij dankt zijn bekendheid aan de Belgische taalstrijd en meer bepaald aan de burgemeesterskwestie in de Vlaamse faciliteitengemeente Voeren. Daar trad hij ook op als Franstalig militieleider die zich verzette tegen de overheveling van de Voerstreek naar de Nederlandstalige provincie Limburg.

Periode voor de burgemeesterskwestie[bewerken]

José Happart is geboren in Herstal, een voorstad van Luik waar zijn vader Joseph Happart, een vroegere collaborateur tot op het einde van de oorlog voor een pro-nazi militie leidde[1], een landbouwbedrijf had. Toen zijn vader onteigend werd voor de uitbreiding van de Luikse staalindustrie, kocht die in 1962 een boerderij in Sint-Pieters-Voeren, dat op dat ogenblik nog bij de provincie Luik hoorde. Toen vader Happart in 1964 in zijn Voerense boerderij opnieuw aan de slag ging, waren de Voergemeenten inmiddels overgeheveld naar de provincie Limburg (in het kader van de vastlegging van de taalgrens in 1962), waardoor het tot het Nederlands taalgebied ging horen (met taalfaciliteiten voor Franstaligen).

José Happart onderbrak zijn studies om als fruitteler de boerderij van zijn vader over te nemen en werd actief in de Waalse landbouworganisatie Unions professionnelles agricoles (UPA). Ten tijde van de taalstrijd in de Voerstreek gaf hij het landbouwsyndicalisme op en wijdde hij zich volledig aan de Voerense kwestie. Hij werd door de Luiksgezinde jongeren als hun leider beschouwd. In november 1978 werd hij de nieuwe voorzitter van de Action Fouronnaise (AF), die gelieerd was aan de politieke partij 'Retour à Liège'. Deze partij wil dat Voeren weer bij de provincie Luik gaat horen en zo bij het Franse taalgebied, en dat er dan taalfaciliteiten komen voor Nederlandstaligen.

De burgemeesterskwestie[bewerken]

Bij de gemeenteraadsverkiezingen van 1982 behaalde de Franstalige eenheidslijst 'Retour à Liège', waarvoor Happart kandidaat was, in Voeren de meerderheid van de stemmen. Happart, die de meeste voorkeursstemmen behaalde[2], werd als burgemeester voorgedragen en in februari 1983 door koning Boudewijn benoemd, maar de benoeming zou pas ingaan op 31 december 1983. Deze tussenpose moest Happart de gelegenheid geven om Nederlands te leren. Op 30 december legde Happart de eed af, maar liet duidelijk blijken dat hij geen Nederlands geleerd had. Op 19 januari 1984 werd hij reeds ontslagen omdat hij weigerde een taalexamen af te leggen. Happart ging in beroep bij de Raad van State met het argument dat er geen wet is die enige taalkennis van een burgemeester verlangt. Door de beroepsprocedure bleef Happart in zijn ambt tot 30 september 1987, toen de Raad van State een arrest velde dat de benoeming van Happart definitief vernietigde.

In de periode die daarop volgde ontstonden binnen de Belgische regering conflicten tussen Vlamingen en Franstaligen over de uitvoering van het arrest. De eerste schepen, José Smeets, werd waarnemend burgemeester, maar deze trok zich terug, zodat Happart tot eerste schepen kon verkozen worden en feitelijk als "waarnemend burgemeester" van Voeren fungeerde. Deze beslissing werd vernietigd, maar door de Franstalige meerderheid tot negen keer toe herhaald (de zogenaamde "Voerense carrousel"). Uiteindelijk viel de regering-Martens VI ten gevolge van onder meer de Happartkwestie op 19 oktober 1987. Na nieuw onderhandelde compromissen werd op 1 januari 1989 Nico Droeven burgemeester van Voeren, eveneens lid van de lijst Retour à Liège, maar met kennis van de Nederlandse taal. Happart bleef tot in 1998 eerste schepen van Voeren en nam toen ontslag uit de gemeenteraad om naar de stad Luik te verhuizen. Van 2001 tot 2012 was hij daar eveneens gemeenteraadslid.

Verdere politieke carrière[bewerken]

Aanvankelijk was Happart slechts actief in de lokale politiek, zonder aansluiting te zoeken bij de traditionele politieke partijen. Bij de Europese verkiezingen van 1984 kreeg Happart een plaats op de lijst van de PS als onafhankelijk kandidaat en werd verkozen tot Europees Parlementslid met een score van meer dan 230.000 voorkeurstemmen. Datzelfde jaar trad hij toe tot de PS. Op korte tijd was Happart uitgegroeid tot het symbool van het Waalse regionalisme en het anti-flamingantisme. Bij de Europese verkiezingen van 1989 en 1994 behaalde Happart opnieuw grote stemmenaantallen. Binnen het Europese parlement ijverde hij voor het idee van het Europa van de Regio's dat de naties minder macht toekent ten voordele van de regio's. Happart bleef in het Europees Parlement zetelen tot aan de verkiezingen van 1999.

In 1999 werd Happart zowel verkozen in de Belgische Senaat als in het Waals Parlement. Hij besloot in het Waals Parlement te zetelen, waardoor hij automatisch ook lid werd van het Parlement van de Franse Gemeenschap. In juli 1999 werd hij in de Waalse Regering minister van Landbouw en Plattelandsontwikkeling, wat hij bleef tot in juli 2004.

Vervolgens was Happart van juli 2004 tot juni 2009 voorzitter van het Waals Parlement. In deze functie zorgde hij in 2005 tijdens de Fêtes de Wallonie voor opschudding en ongenoegen bij het publiek toen hij op hun boegeroep en fluitconcerten naar aanleiding van de corruptieschandalen in Charleroi reageerde door hun te vragen of "zij dan nog nooit benzine getankt of sigaretten gekocht hadden in Luxemburg".

In april 2009 komt Happart in het nieuws met een omstreden dienstreis naar de VS. Samen met een tiental andere parlementsleden en hun eega's maakt hij een peperdure reis die geen enkel nut blijkt te hebben.[bron?] Het eindrapport van deze reis bevat onder meer de revolutionaire stelling dat "president Obama zich bewust is van de crisis". Bij de regionale verkiezingen van 2009 stond Happart op een onverkiesbare plaats. Hierdoor verloor Happart zijn functie van parlementsvoorzitter en kreeg hij een omstreden ontslagvergoeding van 530.000 euro, die door PS-partijvoorzitter Elio Di Rupo verdedigd werd.

José Happart was van 2009 tot 2016 eveneens voorzitter van de raad van bestuur van de Aéroport Liège-Bierset, de maatschappij, opgericht door het Waals Gewest, die instaat voor de uitbating van de luchthaven Liège Airport, en die zich vooral toelegde op vrachttransport. Sinds 2016 is hij eerste ondervoorzitter van de raad van bestuur. De luchthavencommissie besliste begin april 2012 om een negatief advies te verlenen voor de verlenging van de toegangsbadge van Happart. Met deze badge had Happart toegang tot alle zones van de luchthaven. Volgens de Federale Overheidsdienst Mobiliteit vormde Happart een gevaar voor de veiligheid op de luchthaven. De FOD Mobiliteit verwees naar de talrijke onderzoeken die tegen Happart liepen voor onder andere corruptie, misbruik van sociale goederen en belangenvermenging en die verband hielden met de luchthaven.

Familiebanden[bewerken]

Zijn tweelingbroer Jean-Marie Happart is PS-senator. Hij kwam begin 2006 in het nieuws toen hij spontaan bekende als medebeheerder van het Circuit Spa-Francorchamps, het voor het Waals Gewest financieel erg nadelige contract voor de organisatie van de Grand Prix Formule 1 van België ondertekend te hebben zonder er een letter van gelezen te hebben aangezien hij het Engels niet machtig was en zoals hij zelf zei "slechts de pen vasthield".

De vader van José Happart, Joseph Happart was in de jaren dertig van vorige eeuw sympathisant/lid van de Franstalige extreem-rechtse partij Rex van Léon Degrelle en was tijdens Wereldoorlog II lid en vanaf 1943 vicevoorzitter van de Garde Rurale (Landwacht) een aan de Duitse bezetter gelieerde organisatie. Hiervoor werd hij na de oorlog vervolgd en een gedurende enige tijd uit zijn burgerrechten ontzet.[3]

Grégory Happart, zoon van Jean-Marie, is gemeenteraadslid voor Retour à Liège in Voeren.

Externe link[bewerken]

Voorganger:
Robert Collignon
Voorzitter van het Waals Parlement
2004 - 2009
Opvolger:
Emily Hoyos