Josef Bayer

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Josef Bayer
Josef Bayer (rond 1900)
Josef Bayer
(rond 1900)
Volledige naam Josef Bayer
Geboren 6 maart 1852
Overleden 12 maart 1913
Land Vlag van Oostenrijk Oostenrijk
Jaren actief 43 jaar
Nevenberoep muziekpedagoog, dirigent en violist
Instrument viool
Leraren Josef Hellmesberger sr., Carl Heißler, Wilhelm Schenner, Josef Dachs, Anton Bruckner, Felix Otto Dessoff
Belangrijkste werken Die Puppenfee (La fée des poupées), Wiener Walzer, Der Chevalier von San Marco, Deutschmeister Regiments-Marsch
Portaal  Portaalicoon   Muziek
Titelblad van de partituur van Die Puppenfee

Josef Bayer (Wenen, 6 maart 1852 – aldaar, 12 maart 1913) was een Oostenrijks componist, dirigent en violist. Hij was een zoon van de kleermaker Matthias Bayer en zijn echtgenote Magdalena Dubowsky.

Levensloop[bewerken]

Bayer studeerde aan het Konservatorium der Gesellschaft der Musikfreunde Wien in Wenen. Aldaar studeerde hij bij Josef Hellmesberger sr. (1828–1893) en Carl Heißler (viool), Wilhelm Schenner en Josef Dachs (piano), Anton Bruckner (harmonie) en Felix Otto Dessoff (contrapunt en compositie). Tegelijkertijd studeerde hij aan de Handelsacademie in Wenen.

Na het behalen van zijn diploma's en na de verrichting van de militaire dienst als trommelaar in de Militaire muziekkapel van het Infanterie Regiment "Hoch- und Deutschmeister" nr. 4 in Wenen werd hij in 1870 violist in het orkest van de K.K. Hofoper in Wenen; in deze functie bleef hij tot 1898. Vanaf 1883 werd hij kapelmeester van de K.K. Hofoper en toen in 1885 hem de leiding van het hofoperaballet opgedragen werd, begon zijn grote muzikale carrière.

Hij componeerde niet alleen 20 balletten, dansscènes, meerdere operettes en andere werken, maar heeft ook grote verdiensten om het ballet en werd al binnen zijn leeftijd de meest uitgevoerde balletcomponist ter wereld. Zijn bekendst ballet was de pantomime Die Puppenfee. Vanaf zijn première op 4 oktober 1888 tot nu werd dit werk in de Weense Staatsopera rond 800 keer gespeeld. Verder ging het in meerdere honderden van uitvoeringen rond om de wereld. Generaties van Weense burgerlijke gezinnen voerden haar kinderen met Die Puppenfee, die het oude dansmotief van de levend geworden poppen behandeld en tot voorbeeld voor talrijke vergelijkbare composities werd, in de wereld van het theater in. Ook het in januari 1885 in première gegane ballet Wiener Walzer, dat de ontwikkeling van de Duitse nationale dans in de vorige eeuw onder gebruik van melodieën van Johann Strauss jr., Joseph Lanner en vele andere walsenkoningen natekende, werd een groot succes.

Ter gelegenheid van zijn 30-jarig dirigentenjubileum werd hij in 1900 met het ridderkruis in de Frans Jozef-orde onderscheiden.

Verder nemen dans- en marscomposities in het oeuvre van Bayer een belangrijke plaats in. Ten een verschenen vele enkele nummers (walsen, polka française en polka mazurka) van zijn balletten en operettes, bijvoorbeeld de Japanische (Sieges-)Marsch uit het ballet Die Braut von Korea (De bruid van Korea). Hij schreef ook werken voor blaasorkesten.

Bayer ligt begraven in de buurt van andere componisten en kunstenaars op de centrale begraafplaats (Zentralfriedhof) in Wenen (groep 0, rij 1, nummer 66).

Composities[bewerken]

Werken voor orkest[bewerken]

  • 1882 Thalia, polka mazurka
  • 1890 Puppen-Walzer nach Themen aus dem Ballett: Die Puppenfee (Im Puppenladen), voor orkest
  • 1892 Wie ihr wollt! - ein kleines Potpourri in Ton und Bild, voor orkest
  • Bade-Galopp
  • Christkindl-Polka
  • Die Pariser Weltausstellung
  • Dorothy-Walzer naar motieven uit de operette "Mister Menelaus"
  • Fanfare für das 25. Stiftungsfest der Schlaraffia-Vindobona
  • Ganz ein kleiner Schnurrbart naar motieven uit de operette "Fräulein Hexe", polka française
  • Japanischer (Sieges-)Marsch uit het ballet "Die Braut von Korea (De bruid van Korea)"
  • Kleine Hexen naar motieven uit de operette "Fräulein Hexe", wals
  • Paraplui-Marsch
  • Sonnen-Walzer
  • Wiener-Schlittage-Galopp

Werken voor harmonieorkest[bewerken]

  • 1896 Deutschmeister Regiments-Marsch - gecomponeerd voor het 200-jarig regimentsjubileum van het Infanterieregiment "Hoch- und Deutschmeister"
  • Dorothy. Walzer naar motieven uit de operette "Mister Menelaus", voor harmonieorkest
  • General-Ritter von Will-Marsch
  • Japanischer (Sieges-)Marsch uit het ballet "Die Braut von Korea (De bruid van Korea)"
  • Liebenberg-Marsch
  • Oberst Roschat-Marsch
  • Puppenfee Polka (Papa Mama Polka)
  • Zinnsoldaten-Marsch

Muziektheater[bewerken]

Operettes[bewerken]

Voltooid in titel aktes première libretto
1881 Der Chevalier von San Marco 3 bedrijven 4 februari 1881, New York Heinrich Bohrmann, Julius Riegen,
pseudoniem van Julius von St. Albino Nigri
1889 Der schöne Kaspar 3 bedrijven 1889, Hamburg Friedrich Zell, Ignaz Schnitzer
1896 Mister Menelaus 1896, Wenen, K.K. Hofoper Pius Rivalier en Alexander Krakauer
1898 Fräulein Hexe 1898, Wenen Alfred Maria Willner en Bernhard Buchbinder
1904 Der Polizeichef 3 bedrijven 1904, München Julius Horst en Robert Pohl
1907 Spitzbub & Cie. 3 bedrijven 5 juli 1907, Wenen Wilhelm Ascher en Robert Pohl,
naar Henri Meilhac en Ludovic Halévy
1907 Das Damenduell 1907, Wenen P. Rouvier

Balletten[bewerken]

Voltooid in titel aktes première libretto choreografie
1885 Wiener Walzer 3 taferelen Louis Ruault-Frappart en Franz Gaul Josef Haßreiter
1886 Deutsche Märsche 1886, Berlijn
1888 Die Puppenfee (La fée des poupées)
aanvankelijk als Im Puppenladen getiteld.
1 akte,
2 scènes
9 april 1888, Wenen, Palais Liechtenstein Franz Gaul Josef Haßreiter
1888 Österreichische Märsche 1888, Praag
1889 Sonne und Erde 4 bedrijven
11 taferelen
19 november 1889, Wenen, K.K. Hofoper Franz Gaul Josef Haßreiter
1890 Ein Tanz-Märchen (Een dans-sprookje) Prélude
3 bedrijven,
en 15 taferelen
Franz Gaul Josef Haßreiter
1890 Der Kinder Weihnachtstraum 1 akte
meerdere taferelen
1890, Dresden Robert Köller
1891 Rouge et noir Prologue
en 3 scènes
H. Regel Josef Haßreiter
1892 Die Welt in Bild und Tanz 6 taferelen 1892, Berlijn Franz Gaul Josef Haßreiter
1893 Columbia voorspel
en 3 taferelen
1893, Berlijn H. Regel
1894 Rund um Wien Prélude
en 6 scènes
Franz Gaul en Alfred Maria Willner Josef Haßreiter
1897 Die Braut von Korea (De bruid van Korea) 4 bedrijven
9 taferelen
Heinrich Hermann Regel, Josef Haßreiter
1898 Rosa d'amore 1898, Milaan
1909 Das Bilderbuch, Ballet-Feerie 1 akte naar Full en Fidelio Josef Haßreiter
1908 Aus der Heimat 5 taferelen 1908, Wenen Josef Haßreiter
1911 Nippes 1 akte Gregor von Pantasi Josef Haßreiter

Bibliografie[bewerken]

  • Jozef Robijns, Miep Zijlstra: Algemene muziekencyclopedie, Haarlem: De Haan, (1979)-1984, ISBN 978-90-228-4930-9
  • Friedrich Anzenberger: Josef Bayer zum 100. Geburtstag, in: Österreichische Blasmusik, 2013. Ausgabe 03/2013, pp. 22
  • Elisabeth Anzenberger-Ramminger, Friedrich Anzenberger: Der Deutschmeister-Regimentsmarsch von Josef Bayer. Zum 150. Geburtstag des Ballettkomponisten, in: Österreichische Blasmusik, Jahrgang. 50, April 2002, p. 12 ff.
  • Wolfgang Suppan, Armin Suppan: Das Neue Lexikon des Blasmusikwesens, 4. Auflage, Freiburg-Tiengen, Blasmusikverlag Schulz GmbH, 1994, ISBN 3-923058-07-1
  • Paul E. Bierley, William H. Rehrig: The heritage encyclopedia of band music : composers and their music, Westerville, Ohio: Integrity Press, 1991, ISBN 0-918048-08-7
  • Siegfried Lang: Lexikon Österreichischer U-Musik-Komponisten im 20. Jahrhundert, Wien: Österreichischer Komponistenbund (OKB)/Arbeitskreis U-Musik, 1987, 248 p.
  • Die Wiener Philharmoniker und die Österreichische Militärmusik, Vienna: Bundesminesterium fur Landesverteidigung, 1967.

Externe links[bewerken]