Josef Mysliveček

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Josef Mysliveček
Josef Mysliveček, geportretteerd door Jan Vilímek
Josef Mysliveček,
geportretteerd door Jan Vilímek
Algemene informatie
Volledige naam Josef Mysliveček
Bijnaam "Il Boemo", "Il divino Boemo"
"Venatorino"
"Mysliveček veneziano"
Geboren 9 maart 1737
Overleden 4 februari 1781
Land Vlag van Tsjechië Tsjechië
Werk
Genre(s) symfonische muziek
Beroep componist
Instrument(en) orgel, piano, viool
(en) Allmusic-profiel
Portaal  Portaalicoon   Muziek

Josef Mysliveček (ook als Misliwecek, Misliweczek, Mislivecek of Mysliweczek bekend, maar ook met de voornaam Joseph of Giuseppe) (Kampa, een wijk van Praag, 9 maart 1737Rome, 4 februari 1781) was een Boheems componist. Mysliveček was de zoon van een molenaar. Hij en zijn tweelingbroer Joachim werden opgeleid eerst bij de Dominicanen aan de Saint-Gallus-Kerk te Praag en vermoedelijk aan het Jezuïten-Gymnasium in het Clementinum. In de muzieklexica en eveneens in de werken over de operageschiedenis vindt men in het algemeen uitsluitend korte bijdragen. Een lotgeval van een zogenoemd Kleinmeester, een term die voor de werken van Mysliveček gecorrigeerd zal moeten worden.

Levensloop[bewerken]

Opleiding tot ongekende vermaardheid[bewerken]

Mysliveček studeerde vanaf 1744 samen met zijn broer filosofie en literatuur aan de Karelsuniversiteit Praag. In 1753 moest hij wegens het gebrek aan academisch succes de universiteit verlaten. In mei 1758 werd hij samen met zijn broer molenaar in het bedrijf van zijn vader en in 1761 werden zij meester-molenaar. Josef zag af van zijn erfdeel en richtte zich vanaf dat moment op de muziek. Hij kreeg compositieles van de zogenoemde Boheemse Händel Franz Johann Habermann (1706-1783) en orgelonderwijs bij Josef Ferdinand Norbert Seger; het daarvoor nodige geld verdiende hij als violist.

In 1763 werden zijn zes symfonieën, die hij voor Vincenz Graaf von Waldstein geschreven had, in Neurenberg bij Johann Ulrich Haffner gepubliceerd. Deze symfonieën dragen de namen van de maanden januari tot en met juni. Op 5 november 1763 reisde hij naar Venetië om zang en compositie bij Giovanni Battista Pescetti (ca.1704-ca.1766) te studeren en zich met het schrijven van opera's bezig te houden. Omdat zijn naam voor Italianen niet uit te spreken was, werd hij aldaar als Il Boemo ("de Bohemer") of Il Venatorino ("het Jagertje").

Italiaans "wonder"[bewerken]

In 1764 kreeg hij een "scrittura", een operaopdracht, voor het theater in Parma en zijn Medea oogstte een spontaan succes. In 1765 volgde zijn opera Semiramide, die in Bergamo in première ging. Ondanks van grote concurrentie van bekende Italiaanse componisten werden hem vele nieuwe operaopdrachten gegeven. In december 1766 kreeg hij de opdracht de opera Il Bellerofonte te schrijven. Na korte tijd ging dit werk op 20 januari 1767 in Napels met bekende solisten zoals de tenor Anton Raaf (1714-1797) en de sopraan Caterina Gabrielli ("La Gabrielli") in première. Het succes van dit werk bracht hem een nieuwe opdracht: voor het hof van Napels schreef hij Farnace, een opera met een triomfale succes. Hij werd in eenmaal in heel Italië bekend en was in die tijd de operacomponist in Italië met het hoogste salaris. Overal vierde men hem als «Il divino Boemo» (de goddelijke Boheem) en noemde hem «Mysliveček veneziano» (de Venetiaanse Mysliveček).

Rond de 30 opera's ontstonden tussen 1767 en 1779 voor alle bekende opera's en theaters in Italië, zoals voor Venetië, Milaan, Florence, Rome, Turijn en Pavia. Zijn bekendheid verbreidde zich in heel Europa. 18 van zijn opera's werden voor het hof in Portugal gekopieerd, in Parijs, Amsterdam en Londen werden zijn werken gedrukt, wat in de 18e eeuw niet vanzelfsprekend was. In 1768 was hij in Praag, 1769 in Venetië, Padua en Florence. Wolfgang Amadeus Mozart, waartoe hij vriendschappelijk betrokken was, heeft hij voor het eerst in 1770 in Bologna ontmoet en nog eens op 15 mei 1771 in Milaan (zie ook Mozart in Italië). In 1771 ontving hij in Bologna de titel van een "accademico filarmonico".

In 1772 reisde hij naar aanleiding van een operaopdracht naar Wenen. Hier leerde hij Charles Burney kennen, met wie hij ook naar München reisde. In 1773 was Mysliveček weer in Italië, waar hij opnieuw met Mozart bijeen kwam. Op 4 november 1773 dirigeerde hij de uitvoering van de opera Orfeo ed Euridice van Christoph Willibald Gluck.

Bedroevende finale[bewerken]

Aan het eind van het jaar 1773 was hij wederom in München, om zijn opera Erifile uit te voeren, maar deze opera was geen succes. De componist gaf het commentaar dat hij "uitsluitend onder de Italiaanse zon geïnspireerd werd". In 1774 bewerkte hij Glucks opera Orfeo ed Euridice door aanvullingen met aria's van Johann Christian Bach en eigen werk voor de hofopera te Napels en was verder bezig. Zijn laatste grote successen waren de uitvoeringen van zijn opera Ezio in 1777 te München alsook zijn oratorium Abramo ed Isacco in hetzelfde jaar aldaar. Maar hij moest het ziekenhuis in, waar Mozart hem bezocht. Hij deed - zonder succes - een poging Mozart een opdracht aan een Italiaanse opera te bezorgen.

Na Myslivečeks terugkomst in Italië begon zijn ster te dalen. In 1779 mislukte zijn opera Armida en ook de volgende opera's hadden geen succes meer. Vanaf 1775 waren de eerste symptomen van syfilis bij hem herkenbaar. Deze ziekte was de oorzaak van een Facialisparese en door een pijnlijke operatie had hij het verlies van zijn neus te betreuren. Verder kwamen er financiële problemen bij. Als zieke man trok Mysliveček zich in Rome terug, waar hij in armoede in 1781 overleed. Sir Brady, een vriend en vroegere leerling vanuit Engeland, liet hem in de kerk San Lorenzo in Lucina begraven, waar tot heden zijn graf te zien is.

Muzikaal werk[bewerken]

Slechts een klein gedeelte van zijn hele oeuvre is intussen door moderne studioproducties voor ons weer toegankelijk. Naast zijn vele opera's omvat zijn werklijst vijf oratoria, een Laudate Dominum, meerdere wereldlijke cantates, negen vioolconcerten, vier pianoconcerten alsook solowerk voor piano, een celloconcert, een reeks orkestdivertimenti, symfonieën en ouvertures, zes strijkkwartetten, blaasoctetten. Qua klank staan zijn composities naast de vroege werken van Mozart en bevatten qua vorm vele gemeenzaamheden met de werken van de zogenoemde Mannheimer Schule.

Composities[bewerken]

Werken voor orkest[bewerken]

Symfonieën[bewerken]

  • 1762 Symfonie C majeur
  • 1764 Zes symfonieën a quattro (D majeur, G majeur, C majeur, F majeur, g mineur, D majeur), op. 1
  • 1769 Drie symfonieën (D majeur, Es majeur, Bes majeur = ouverture tot "Il tronfi di Celia")
  • voor 1770 Drie symfonieën (F majeur, D majeur, G majeur)
  • 1771 Zes symfonieën à 8 (D majeur = ouverture tot "Semiramide", G majeur, C majeur, F majeur, Bes majeur, Es majeur)
  • voor 1771 Zes symfonieën a 8 (D majeur, F majeur, A majeur = ouverture tot "Alceste e Fileno", C majeur, G majeur = ouverture tot "Il parnaso confuso", D majeur)
  • om 1771 Symfonie in D majeur
  • om 1771 Symfonie in Es majeur
  • om 1771 Drie symfonieën (F majeur, D majeur, C majeur)
  • om 1771 Symfonie in D majeur
  • om 1775 Zes symfonieën (G majeur, Es majeur, A majeur, E majeur, D majeur, Bes majeur) (Deze werken zijn ook als kwartetten bekend en overlevert)
  • 1776/1777 Zes symfonieën (D majeur, Bes majeur, G majeur, Es majeur, C majeur, F majeur [spoorloos verdwenen])
  • om 1778 Zes symfonieën (D majeur, F majeur, Bes majeur, Es majeur, G majeur, C majeur)
  • Zes symfonieën da orchestra (D majeur = ouverture tot "Antigona", G majeur = ouverture tot "Ezio" (1775), D majeur = ouverture tot "Il Demofoonte" (1775), Bes majeur = ouverture tot "Artaserse", D majeur = ouverture tot "Il Demetrio" (1773), D majeur = ouverture tot "Adriano in Siria")
  • Symfonie D majeur = ouverture tot "La Calliroe"
  • Symfonie C majeur
  • Twee symfonieën (F majeur, G majeur)
  • Symfonie F majeur
  • Symfonie D majeur

Concerten voor instrumenten en orkest[bewerken]

  • om 1769 Concert in D majeur, voor viool en orkest
  • om 1772 Zes concerten (E majeur, A majeur, F majeur, Bes majeur, D majeur, G majeur = Pastorale), voor viool en orkest
  • om 1772 Concert in C majeur, voor viool en orkest
  • voor 1775 Concert in C majeur, voor viool en orkest (ook als concert voor cello en orkest bekend)
  • om 1774/1776 resp. 1777/1778 Zes concertoni, voor 2 klarinetten, 2 hoorns, fagot (solo) en strijkers (tot een concert in Es majeur spoorloos verdwenen)
  • Concert in Bes majeur, voor violone en orkest (niet compleet behouden)
  • Concert in C majeur, voor cello en orkest (Bewerking van een vioolconcert)
  • Concert in D majeur, voor dwarsfluit en orkest
  • Twee concerten (Bes majeur, F majeur), voor klavecimbel en orkest

Ouverturen[bewerken]

  • 1772 Zes ouverturen (C majeur, A majeur, F majeur, D majeur, Bes majeur, G majeur)
  • Ouverturen (D majeur, F majeur)

Missen, oratoria en andere kerkmuziek[bewerken]

  • 1769 Il Tobia, oratorium
  • 1770 Il pellegrini al sepolcro, oratorium
  • 1771 Adamo ed Eva, oratorium
  • 1771 Betulia liberata, oratorium
  • 1771 Veni sponsa Christi in g mineur
  • om 1771 Giuseppe risconosciuto, oratorium
  • 1772 Paerum elegans D majeur
  • om 1772 Beatus Bernardy in Bes majeur
  • om 1772 Mis in D majeur
  • 1773 La Passione di Nostro Signore Gesù Cristo, oratorium
  • 1775 La liberazione d’Israel, oratorium
  • 1776/1777 Isacco figura del redentore, oratorium
  • om 1777 Litanie in D majeur
  • Ave splendus caeli in G majeur
  • Laudate Dominum in F majeur
  • Requiem in Es majeur
  • Salve Regina in F majeur

Cantates[bewerken]

  • om 1765 Il parnasso confuso
  • 1768 Narciso al fonte
  • 1768 Cantata per S.E. Marino Cavalli
  • 1769 Cantata pro omni solenitate
  • voor 1770 Alceste e Fileno
  • 1774 L’Elfrida
  • 1777 Enea negl’elisi ovvero Il tempio dell’eternita
  • om 1779 Armida
  • Zes cantates a 3 voci
  • Ebbi non ti smarrir
  • La tempesta
  • Drie nocturnes

Muziektheater[bewerken]

Opera's[bewerken]

Voltooid in titel aktes première libretto
1764 Medea 1764, Parma
1766 Semiramide 3 bedrijven 1766, Bergamo Pietro Metastasio
1766-1767 Il Bellerofonte 3 bedrijven 20 januari 1767, Napels, Teatro San Carlo Giovanni Bonecchi
1767 Farnace 3 bedrijven 4 april 1767, Napels, Teatro San Carlo Antonio Mario Lucchini
1767 Il trionfo di Clelia 3 bedrijven 26 december 1767, Turijn, Teatro Regio di Torino Pietro Metastasio
1769 Il Demofoonte 3 bedrijven Carnaval 1769, Venetië, Teatro San Benedetto Pietro Metastasio
1769 Ipermestra 3 bedijven 28 maart 1769, Florence, Teatro della Pergola Pietro Metastasio
1770 La Nitteti 3 bedrijven Carnaval 1770, Bologna Pietro Metastasio
1770 Motezuma 3 bedrijven 23 januari 1771, Florence, Teatro della Pergola Vittorio Amedeo Cigna-Santi
1771 Il gran Tamerlano 3 bedrijven 26 december 1771, Milaan, Teatro Regio Ducal Agostino Piovene
1772 Il Demetrio 3 bedrijven 25 januari 1773, Pavia, Teatro Nuovo Pietro Metastasio
1773 Romolo ed Ersilia 3 bedrijven 13 augustus 1773, Napels, Teatro San Carlo Pietro Metastasio
1773 Antigona 3 bedrijven 1773, Turijn, Teatro Regio di Torino Gaetano Roccaforte
1773 La clemenza di Tito 3 bedrijven 26 december 1773, Venetië Pietro Metastasio
1774 Atide 3 bedrijven Fiera del Santo, 1774, Padua Tomaso Stanzani
1774 Artaserse 3 bedrijven 13 augustus 1774, Napels, Teatro San Carlo Pietro Metastasio
1774 Il Demofoonte 3 bedrijven 20 januari 1775, Napels, Teatro San Carlo Pietro Metastasio
1775 Ezio 3 bedrijven 5 juni 1775, Napels, Teatro San Carlo Pietro Metastasio
1776 Adriano in Siria 3 bedrijven herfst 1776, Florence, Teatro Cocomero Pietro Metastasio
1777 Ezio 3 bedrijven 1777, München Pietro Metastasio
1778 La Calliroe 3 bedrijven 30 mei 1778, Napels, Teatro San Carlo Matteo Verazi
1778 L'Olimpiade 3 bedrijven 4 november 1778, Napels, Teatro San Carlo Pietro Metastasio
om 1778 Theoderich und Elisa (melodrama) voor 1785, Donaueschingen
1779 La Circe 3 bedrijven Fiesta d'ascensione 1779, Venetië, Teatro San Benedetto Domenico Perelli
1779 Il Demetrio 3 bedrijven 13 augustus 1779, Napels, Teatro San Carlo Pietro Metastasio
1779 Armida 3 bedrijven 26 december 1779, Milaan, Teatro alla Scala Giovanni Ambrogio Migliavacca
1780 Medonte 3 bedrijven carnaval 1780, Rome, Teatro Argentina Giovanni de Gamerra
1780 Antigono 3 bedrijven lente 1780, Rome, Teatro delle Dame Pietro Metastasio

Kamermuziek[bewerken]

  • 1760 Vijf sonates, voor viool en piano
  • 1767 Zes sinfonia concertanti o sia Quintetti (Bes majeur, E majeur, G majeur, A majeur, D majeur, C majeur), met 2 hoorns ad libitum, op. 2
  • 1768-1769 Zes strijkkwartetten (A majeur, F majeur, Bes majeur, G majeur, Es majeur, C majeur), op. 3
  • om 1773 Zes strijkkwintetten (G majeur, Es majeur, C majeur, A majeur, F majeur, Bes majeur)
  • 1774-1776/1779 Zes kwintetten (D majeur, G majeur, Es majeur, Bes majeur, F majeur, C majeur), voor 2 hobo's, 2 hoorns en fagot
  • 1774-1776/1777 Drie blaasoctetten (Es majeur, Es majeur, Bes majeur), voor 2 hobo's, 2 klarinetten, 2 hoorns en 2 fagotten
  • om 1775 Zes strijkkwartetten (G majeur, Es majeur, A majeur, E majeur, D majeur, Bes majeur)
  • om 1775 Zes sonates, voor viool en piano of klavecimbel
  • om 1777 Zes kwintetten (sextetten) voor hobo of dwarsfluit en strijkkwintet (Bes majeur, D majeur, F majeur, C majeur, A majeur, Es majeur) (in de hobo-/fluitpartij ontbreekt de kwintetten in C majeur, A majeur, Es majeur)
  • 1778 Zes strijkkwartetten (Es majeur, C majeur, D majeur, F majeur, Bes majeur, G majeur), op. 1
  • Cassation in Bes majeur, voor 2 klarinetten, 2 hoorns en bas
  • Kwartet/Sextet in G majeur, voor 2 hoorns (ad libitum) en strijkkwartet
  • Zes duetten, voor 2 dwarsfluiten en Basso continuo
  • Zes kwartetten (C majeur, F majeur, Bes majeur, Es majeur, G majeur, A majeur), voor 2 violen, altviool en Basso continuo
  • Zes sonates, voor 2 cello en Basso continuo

Werken voor klavecimbel[bewerken]

  • 1777 Zes lichte divertimentos (F majeur, A majeur, D majeur, Bes majeur, G majeur, C majeur,
  • Zes lichte oefeningen (C majeur, Bes majeur, A majeur, G majeur, F majeur, D majeur)

Bibliografie[bewerken]

  • Daniel E. Freeman: Josef Mysliveček, „Il Boemo“. The Man and His Music, Harmonie Park Press, Sterling Heights MI 2009, ISBN 978-0-89990-148-0
  • Angela Evans, Robert Dearling: Josef Mysliveček (1737 - 1781). A thematic Catalogue of his instrumental and orchestral Works, Musikverlag Katzbichler, München u. a. 1999, ISBN 3-87397-132-1
  • Rudolf Pečman: Die Mannheimer Schule und Josef Mysliveček, in: Untersuchungen zu Musikbeziehungen zwischen Mannheim, Böhmen und Mähren im späten 18. und frühen 19. Jahrhundert, Hg. Christine Heyter-Rauland und Christoph-Hellmut Mahling, Mainz. 1993. pp. 75-83
  • Rudolf Pečman: Josef Myslivečeks Bemühen um die innere Reform der neapolitanischen "opera seria", Sbornik praci filosoficke fakulty brnenske university. Brno, kadahudebnevedna. C. 16 = rot. 30 (1981), S. 7-29.
  • Rudolf Pečman: Josef Mysliveček, Praha, Editio Supraphon, 1981.
  • Rudolf Pečman: Josef Mysliveček a W.A. Mozart, in: Hudebni rozhledy. 24 (1981), S. 185-189.
  • Rudolf Pečman: Il Parnaseo confuso - prvni Myslivečkova opera, in: Opus musicum. 7 (1975), pp. 137-143.
  • Rudolf Pečman: Josef Mysliveček und sein Opernepilog, Brno, Universita J.E. Purkyne, 1970. 203 p.
  • Rudolf Pečman: Tamerlan (Tamerlan. Oper von Mysliveček), in: Hudebni rozhledy. 21 (1968), pp. 124-126.
  • Rudolf Pečman: De Gamerrovo libreto k posledni opere Josefa Myslivečka, Sbornik praci filosoficke fakulty brnenske university. Brno. 14 (1965), F 9, pp. 183-194.
  • Marcello de Angelis: Melodrama spettacolo e musica nella Firenza dei Lorena. - Francesco-Pietro Leopoldo Ferdinando III (1750-1800), Milano: Giunta Regionale Toscana & Editrice Bibliografica, 1991.
  • Laura Callegari Hill: L'Accademia Filarmonica di Bologna, 1666-1800 : statuti, indici degli espeimente d'esame nell'archivo, con un intoducione storica, Bologna: A.M.I.S., 1991, 465 p.
  • Sergio Durante, Pierluigi Petrobelli: Storia della musica al Santo di Padova, Neri Pozza Editore, 1990, 390 p.
  • Lamberto Trezzini: Due secoli di vita musicale storia del teatro comunale di Bologna, Nuova Alfa Editoriale, 1987, 362 p.
  • Marietta Sergejevna Saginjan: Jozef Mysliveček - Zizn zamecatel'nych ljudej. Serija biografij, Moskva: Molodaja gvardija 1983. 320 S.
  • Marietta Sergejevna Saginjan: Zapomenuta historie. (Josef Mysliveček) - (Vergessene Geschichte. Josef Mysliveček), Brno: Lidove nakladatelstvi 1981. 271 p.
  • Christoph-Hellmut Mahling: Mysliveček und Grétry – Vorbilder Mozarts?, in: Die frühdeutsche Oper und ihre Beziehungen zu Italien, England und Frankreich. Mozart und die Oper seiner Zeit. Laaber-Verlag, Laaber 1981, ISBN 3-921518-59-8, (Hamburger Jahrbuch für Musikwissenschaft 5), S. 203–209
  • Jitka Snizkova-Skrhova: Josef Mysliveček a W.A. Mozart, Bertramka. 12 (1981), Nr. 1, S. 1-3.
  • Dario della Porta: Josef Mysliveček. Profilo biografico e critico, Roma: II Bagatto 1981. 88 p.
  • Willi Grub: Il Boemo divino, der göttliche Böhme. Josef Mysliveček-Venatorini und sein Oratorium "Abraham und Isaak", in: Jahrbuch der Bayerischen Staatsoper. 2 (1978/79), S. 44-47.
  • Jaromira Kratochvilova: Josef Mysliveček (1737-1781), Brno: Statni vodecka knihovna 1978. 54 p.
  • Vaclav Nosek: Tamerlan, opera de Mysliveček, in: Musica Antiqua. 1968. pp. 183-187.

Externe links[bewerken]