Julianaplein (Amsterdam)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Julianaplein
Restanten van het Julianaplein; rechts de Julianalaan (juni 2019)
Geografische informatie
Locatie       Amsterdam
Stadsdeel Amsterdam-Oost/Watergraafsmeer
Wijk Frankendael
Algemene informatie
Genoemd naar prinses Juliana
Naam sinds 1939
Opvallende gebouwen Station Amsterdam Amstel
Amstel Tower
GVB-paviljoen (mei 2021)

Het Julianaplein is een plein in de Amsterdamse wijk Watergraafsmeer, Amsterdam-Oost, gelegen bij station Amsterdam Amstel.

Geschiedenis en ligging[bewerken | brontekst bewerken]

Het plein is per raadsbesluit van 26 juli 1939 vernoemd naar prinses Juliana. Van 13 februari 1942 tot 18 mei 1945 kreeg het plein in opdracht van de Duitse bezetter tijdens de Tweede Wereldoorlog de naam Amstelstationplein, een naam die eerder officieus gebruikt werd.

Het plein is het stationsplein van het Station Amsterdam Amstel (Amstelstation) en is gelegen aan de noord-, oost- en zuidzijde van het station. Het plein is op 15 oktober 1939 gelijktijdig met de opening van het gebouw van het Amstelstation in gebruik genomen. In het noorden grenst het plein aan het Prins Bernhardplein, in het zuiden aan de Hugo de Vrieslaan en de Overzichtsweg en in het oosten aan de nieuwbouw in het voormalige Julianapark.

Het plein bestond oorspronkelijk uit een hooggelegen gedeelte aan de noord-, zuid- en westzijde en een laaggelegen gedeelte aan de oostzijde. Op het hooggelegen gedeelte was er naast een doorgaande rijbaan in de richting zuid aan de noordzijde een taxistandplaats en aan de zuidzijde een busstation voor stadsbussen. De streekbussen hadden hun halte oorspronkelijk op het streekbusstation ten westen van het stadsbusstation maar later door ruimtegebrek ook langs de doorgaande rijbaan. Na het verdwijnen van de meeste streeklijnen naar de Flevopolder werd het streekbusstation bestemd voor Eurolines maar sinds 2015 verplaatst naar Station Duivendrecht.

Aan het laaggelegen oostelijke gedeelte van het plein bevond zich tot augustus 2018 de keerlus voor tramlijn 12. Sinds 2015 is het hooggelegen gedeelte in verband met nieuwbouw buiten gebruik geweest en was binnen de tramlus bufferruimte voor stads- en streekbussen gemaakt. Langs de vroegere standplaats van lijn 12 waren toen aan beide zijden voor beide richtingen halte perrons verschenen voor de (doorgaande) buslijnen. Inmiddels is het verhoogde nieuwe busstation in gebruik genomen aan de zuidoostzijde van het station. Aan de meest oostelijke zijde bevindt zicht de rijbaan in beide richtingen en de bushalte voor een doorgaande lijn.

In verband met stedelijke vernieuwing en verdichting is het plein in 2018 grotendeels verdwenen en aan de westkant langs het station is een laag liggende rijweg met vrije busbaan in het midden verschenen. Deze rijweg zal de naam Julianalaan krijgen. Het oostelijk deel van het voormalige plein wordt bebouwd.

Gebouwen[bewerken | brontekst bewerken]

Jarenlang stonden er aan het plein slechts enkele gebouwen (ooit kende het alleen huisnummer 1, 2, 3, en 6), waarvan het Amstelstation verreweg het grootst was en tevens het enige rijksmonument hier. Aan de zuidkant stond nog een soort dienstwoning. In de jaren zeventig stond er het bouwburo en voorlichtingscentrum van de Amsterdamse metro in een houten noodgebouw tegenover de standplaats van bus 5. De huisnummerreeks werd in 2018 fors uitgebreid met de komst van Amstel Tower, de dienstwoning sneuvelde daarbij.

Julianaplein 1Z[bewerken | brontekst bewerken]

Een zeer afwijkend gebouw met een afwijkend adres is het gebouwtje met adres Julianaplein 1 Z te Amsterdam. Julianaplein 1 is een van de adressen van het Amstelstation, maar er is verder geen adres met nummer 1 met een toevoeging. Nummer 1Z betreft een zogenaamd GVB-paviljoen of te wel eindpunthuis. Met de verplaatsing van de eindhalte van tramlijn 12 in 2018 naar een pleintje tegen het Amstelstation aan, kwam er de behoefte voor een ontspanningshuisje annex vergaderzaaltje voor trambestuurders etc. Het eindpunthuis werd ontworpen door Architectenbureau Winhov en in juni 2020 opgeleverd. Daar waar het Amstelstation licht van kleur is, is het eindpunthuis uitermate donker, daar waar het Amstelstation rechte lijnen en hoeken heeft, oogt het eindpunthuis als een trechter. Winhov begeleidde de opknapbeurt van het Amstelstation in die jaren.[1][2]

Pleinen in Amsterdam
Centrum:A.S. Onderwijzerhof · Alexanderplein · Amstelveld · Appeltjesmarkt · Barentszplein · Beursplein · Bianca Castafioreplein · Dam · Frederiksplein · Haarlemmerplein · Hekelveld · Ir. Jakoba Mulderplein · Johnny Jordaanplein · Jonas Daniël Meijerplein · Kadijksplein · Kattenburgerplein · Kleine-Gartmanplantsoen · Koningsplein · Leidseplein · Markenplein · Marnixplein · Max Euweplein · Mr. Visserplein · Muntplein · Nieuwezijds Kolk · Nieuwmarkt · Noordermarkt · Oudekerksplein · Pentagon · Professor Tulpplein · Raamplein · Rembrandtplein · Spui · Stationsplein · Stromarkt · Thorbeckeplein · Walenpleintje · Waterlandplein · Waterlooplein · Weesperplein · Westermarkt · Weteringcircuit · Wilhelmina Blombergplein · Zuiderkerkhof
Westpoort:Carrascoplein · Orlyplein
West:Balboaplein · Bellamyplein · Bos en Lommerplein · Reinier Claeszenplein · J.J. Cremerplein · Frederik Hendrikplantsoen · Hugo de Grootplein · Kortenaerplein · Kwakersplein · Mercatorplein · Molenwerf · Nassauplein · Paramariboplein · Piri Reisplein · Solebayplein · Staringplein · Suikerplein · Surinameplein · Van Hogendorpplein · Van Limburg Stirumplein · Van Oldenbarneveldtplein · WG-Plein · Witte de Withplein · Zaandammerplein
Nieuw-West:Abraham Staalmanplein · August Allebéplein · Belgiëplein · Confuciusplein · Cornelis Lelyplein · De Grote Geusplein · Delflandplein · Dijkgraafplein · Ecuplein · Koningin Wilhelminaplein · Lambertus Zijlplein · Osdorpplein · Plein '40-'45 · Sierplein
Zuid:Aalsmeerplein · Adama van Scheltemaplein · Bachplein · Bertelmanplein · Concertgebouwplein · Cornelis Troostplein · Emmaplein · Europaplein · Ferdinand Bolplein · Gelderlandplein · Gerard Douplein · Gustav Mahlerplein · Henrick de Keijserplein · Henriëtte Ronnerplein · Hogelandplein · Hoofddorpplein · Jacob Marisplein · Legmeerplein · Marie Heinekenplein · Merwedeplein · Minervaplein · Museumplein · Muzenplein · Olympiaplein · Prinses Amaliaplein · Roelof Hartplein · Scheldeplein · Stadionplein · Thérèse Schwartzeplein · Van der Helstplein · Valeriusplein · Victorieplein · Vredeskerkplein · Willem Sandbergplein · Zuidplein
Oost:Alan Turingplein · Ambonplein · Amstelplein . Azartplein · Beukenplein · Boerhaaveplein · Boniplein · Brink · Ceramplein · Christiaan Huygensplein · Eikenplein · Esplanade de Meer · Geertje Wielemaplein · 's-Gravesandeplein · Hildo Kropplein · Iepenplein · Imogirituin · Javaplein · Julianaplein · Krugerplein · Land van Cocagneplein · Levantplein · Mariotteplein · Obiplein · Oosterspoorplein · Oranje-Vrijstaatplein · P.E. Tegelbergplein · Pieter Holmplein · Piraeusplein · Prins Bernhardplein · Rhijnspoorplein · Steve Bikoplein · Voltaplein · Zuivelplein
Noord:Banneplein · Buikslotermeerplein · Hagedoornplein · Het Dok · IJplein · Kraaienplein · Lidoplein · Meeuwenplein · Mosplein · Noordplein · Overhoeksplein · Olof Palmeplein · Van der Pekplein · Plein Spanje '36-'39 · Purmerplein · Jac.P. Thijsseplein · Waterlandplein · Zonneplein
Zuidoost:Annie Romeinplein · Anton de Komplein · Bijlmerplein · Hoekenrode · Holendrechtplein · Humberto Delgadoplein · Martin Ennalsplein · Krimpertplein · Reeuwijkplein · Remmerdenplein · Renooiplein · Veenendaalplein · Vreelandplein