Kabinet-Biesheuvel I

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Kabinet-Biesheuvel I
De bordesscène van het kabinet-Biesheuvel I bij Huis ten Bosch op 6 juli 1971
De bordesscène van het kabinet-Biesheuvel I bij Huis ten Bosch op 6 juli 1971
Coalitie KVP, VVD, ARP, CHU, DS'70
Zeteltal TK 35 + 16 + 13 + 10 + 8 = 82
Premier mr. B.W. (Barend) Biesheuvel
Beëdiging 6 juli 1971
Demissionair 19 juli 1972
Ontslagdatum 9 augustus 1972
Voorganger De Jong
Opvolger Biesheuvel II
Zetels in de Tweede Kamer
Zetels in de Tweede Kamer
Overzicht kabinetten
Portaal  Portaalicoon   Politiek

Het kabinet-Biesheuvel I was de uitvoerende tak van de Nederlandse overheid van 6 juli 1971 tot 9 augustus 1972. Het kabinet werd gevormd door de politieke partijen Katholieke Volkspartij (KVP), Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD), Anti-Revolutionaire Partij (ARP), Christelijk-Historische Unie (CHU) en de Democratisch Socialisten '70 (DS'70) na de Tweede Kamerverkiezingen van 1971. Het kabinet-Biesheuvel I was een meerderheidskabinet dat zowel in de Eerste Kamer als Tweede Kamer kon rekenen op een meerderheid. Het kabinet-Biesheuvel I was het laatste kabinet waarbij de grootste partij in de coalitie niet de minister-president leverde.

Verloop[bewerken]

Financieel-economische problemen staan centraal, waarbij de toenemende inflatie het grootste probleem is. DS'70 maakt zich sterk voor toepassing van het profijtbeginsel, de burger moest meer gaan betalen voor diensten van de overheid. In dit verband leidde vooral de verhoging van het collegegeld voor universiteiten en hogescholen van 200,- naar 1000,- tot veel tumult. Verder op financieel-economisch gebied krijgt het kabinet te maken met wat wel wordt genoemd 'stagflatie': een combinatie van stagnerende economie en toenemende inflatie (prijsstijgingen). Het financieringstekort loopt op naar 3,9 miljard in 1971 en de werkloosheid stijgt naar 150.000. De inflatie bedraagt in 1971 zeven procent. Al op 4 augustus 1971 trekt het kabinet de door het vorige kabinet genomen loonmaatregel in. Ook de prijscalculatiemaatregel wordt ingetrokken.

De belangrijkste zaak waarmee het kabinet te maken, krijgt is de discussie over de mogelijke gratiëring van de Drie van Breda (drie tot levenslang veroordeelde Duitse oorlogsmisdadigers). Uiteindelijk ziet het kabinet hier vanaf, nadat de Tweede Kamer zich via een motie-Voogd in meerderheid tegen heeft verklaard.[1]

In juni 1972 diende minister van Justitie Dries van Agt en minister van Volksgezondheid en Milieuhygiëne Louis Stuyt een voorstel in over zwangerschapsonderbreking (abortus provocatus). Het beginsel daarbij is dat abortus strafbaar blijft, tenzij er gegronde redenen voor waren ('nee, tenzij'). Eerder (in 1970) hadden de PvdATweede Kamerleden Jan Lamberts en Hein Roethof al een voorstel ingediend om abortus uit het strafrecht te halen ('ja, mits'). Beide voorstellen bleven nog onafgedaan.

Ook werd er onder minister van Buitenlandse Zaken Norbert Schmelzer een meer Europees beleid voeren, in tegenstelling tot het Atlantische beleid van voormalig minister van Buitenlandse Zaken Joseph Luns.

Inkomend minister van Cultuur, Recreatie en Maatschappelijk Werk Piet Engels en aantredend minister-president Barend Biesheuvel op 2 juli 1971.
Vicepremier en minister van Financiën Roelof Nelissen presenteert de miljoenennota tijdens de algemene beschouwingen in de Tweede Kamer op 21 september 1971.
Minister van Volksgezondheid en Milieuhygiëne Louis Stuyt tijdens een debat in de Tweede Kamer op 1 december 1971.
Minister van Justitie Dries van Agt en minister van Sociale Zaken Jaap Boersma tijdens een debat in de Tweede Kamer op 16 februari 1972.
Minister-president Barend Biesheuvel, minister van Justitie Dries van Agt en staatssecretaris van Justitie Hans Grosheide tijdens een debat over de Drie van Breda in de Tweede Kamer op 29 februari 1972.
Minister van Defensie Hans de Koster, minister-president Barend Biesheuvel, directeur van het Instituut Clingendael Henk Neuman, lid van de Raad van State Karel van Rijckevorsel en voormalig Tweede Kamerlid Frans Goedhart op 27 maart 1972.
Sovjet-Unie ambassadeur voor Nederland Vladimir Lavrov, Sovjet-Unie minister van Buitenlandse Zaken Andrej Gromyko en minister-president Barend Biesheuvel bij het Catshuis op 5 juli 1972.
Minister-president Barend Biesheuvel bij Huis ten Bosch na de val van het kabinet op 19 juli 1972.

Ambtsbekleders[bewerken]

Ambtsbekleders Ministers / Ministerie Termijn Partij
B.W. (Barend) Biesheuvel mr.
B.W. (Barend) Biesheuvel

(1920–2001)
Minister-president Algemene Zaken 6 juli 1971 –
11 mei 1973
ARP
R.J. (Roelof) Nelissen mr.
R.J. (Roelof) Nelissen

(1931)
Vicepremier /
Minister
Financiën 6 juli 1971 –
11 mei 1973
KVP
Minister Surinaamse en Nederlands-Antilliaanse Zaken 6 juli 1971 –
28 januari 1972
W.J. (Molly) Geertsema mr.
W.J. (Molly) Geertsema

(1918–1991)
Vicepremier /
Minister
Binnenlandse Zaken 6 juli 1971 –
11 mei 1973
VVD
W.K.N. (Norbert) Schmelzer drs.
W.K.N. (Norbert) Schmelzer

(1921–2008)
Minister Buitenlandse Zaken 6 juli 1971 –
11 mei 1973
KVP
A.A.M. (Dries) van Agt prof.mr.dr.
A.A.M. (Dries) van Agt

(1931)
Minister Justitie 6 juli 1971 –
8 september 1977
KVP
H. (Harrie) Langman prof.mr.drs.
H. (Harrie) Langman

(1931–2016)
Minister Economische Zaken 6 juli 1971 –
11 mei 1973
VVD
H.J. (Hans) de Koster H.J. (Hans) de Koster
(1914–1992)
Minister Defensie 6 juli 1971 –
11 mei 1973
VVD
L.B.J. (Louis) Stuyt dr.
L.B.J. (Louis) Stuyt

(1914–2000)
Minister Volksgezondheid en Milieuhygiëne 6 juli 1971 –
11 mei 1973
KVP
Ch. (Chris) van Veen mr.
Ch. (Chris) van Veen

(1922–2009)
Minister Onderwijs en Wetenschappen 6 juli 1971 –
11 mei 1973
CHU
W. (Willem) Drees jr. prof.dr.
W. (Willem) Drees jr.

(1922–1998)
Minister Verkeer en Waterstaat 6 juli 1971 –
21 juli 1972
(afgetreden)
DS'70
B.J. (Bé) Udink drs.
B.J. (Bé) Udink

(1926–2016)
21 juli 1972 –
11 mei 1973
CHU
P.J. (Pierre) Lardinois ir.
P.J. (Pierre) Lardinois

(1924–1987)
Minister Landbouw en Visserij 5 april 1967 –
1 januari 1973
KVP
Minister Surinaamse en Nederlands-Antilliaanse Zaken 28 januari 1972 –
1 januari 1973
J. (Jaap) Boersma drs.
J. (Jaap) Boersma

(1929–2012)
Minister Sociale Zaken 6 juli 1971 –
19 december 1977
ARP
B.J. (Bé) Udink drs.
B.J. (Bé) Udink

(1926–2016)
Minister Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening 6 juli 1971 –
11 mei 1973
CHU
P.J. (Piet) Engels P.J. (Piet) Engels
(1923–1994)
Minister Cultuur, Recreatie en Maatschappelijk Werk 6 juli 1971 –
11 mei 1973
KVP
Ambtsbekleder Minister / Portefeuille / Ministerie Termijn Partij
C. (Kees) Boertien mr.dr.
C. (Kees) Boertien

(1927–2002)
Minister Ontwikkelingssamenwerking
(Buitenlandse Zaken)
6 juli 1971 –
11 mei 1973
ARP
M.L. (Mauk) de Brauw jhr.mr.
M.L. (Mauk) de Brauw

(1925–1984)
Minister Wetenschapsbeleid en het
Wetenschappelijk Onderwijs
(Onderwijs en Wetenschappen)
6 juli 1971 –
21 juli 1972
(afgetreden)
DS'70
Ch. (Chris) van Veen mr.
Ch. (Chris) van Veen

(1922–2009)
21 juli 1972 –
11 mei 1973
CHU
Ambtsbekleders Staatssecretarissen / Portefeuille / Ministerie Termijn Partij
A. (Jan) van Stuijvenberg drs.
A. (Jan) van Stuijvenberg

(1928)
Staatssecretaris Financiën Lagere Publiekrechtelijke Lichamen,
Spreidingsactiviteiten en Overheidsorganisatie
(Binnenlandse Zaken)
6 juli 1971 –
21 juli 1972
(afgetreden)
DS'70
Th.E. (Tjerk) Westerterp drs.
Th.E. (Tjerk) Westerterp

(1930)
Staatssecretaris Europese Zaken
(Buitenlandse Zaken)
6 juli 1971 –
11 mei 1973
KVP
W. (Willem) Scholten mr.dr.
W. (Willem) Scholten

(1927–2005)
Staatssecretaris Fiscale Zaken
(Financiën)
6 juli 1971 –
11 mei 1973
CHU
A.P.J.M.M. (Fons) van der Stee mr.
A.P.J.M.M. (Fons) van der Stee

(1928–1999)
Financiën Lagere Overheden
(Financiën)
6 juli 1971 –
11 mei 1973
KVP
J.H. (Hans) Grosheide mr.
J.H. (Hans) Grosheide

(1930)
Staatssecretaris Vreemdelingenzaken, Kinderbescherming
en het Gevangeniswezen
(Justitie)
6 juli 1971 –
11 mei 1973
ARP
J.J.M. (Jan) Oostenbrink drs.
J.J.M. (Jan) Oostenbrink

(1936)
Staatssecretaris Midden- en Kleinbedrijf en Toerisme
(Economische Zaken)
6 juli 1971 –
11 mei 1973
KVP
A. (Adri) van Es viceadmiraal
A. (Adri) van Es

(1913–1994)
Staatssecretaris Materieelvoorzieningen en Personeelsbeleid
(Defensie)
6 juli 1971 –
11 mei 1973
ARP
Netherlands politic personality icon.svg prof.mr.drs.
C.E. (Kees) Schelfhout

(1918–1983)
Staatssecretaris Kleuter-, Lager- en Buitengewoon Onderwijs
(Onderwijs en Wetenschappen)
6 juli 1971 –
11 mei 1973
KVP
R.J.H. (Roelof) Kruisinga dr.
R.J.H. (Roelof) Kruisinga

(1922–2012)
Staatssecretaris Vervoersaangelegenheden en Beheersing
Lucht- en Waterverontreiniging
(Verkeer en Waterstaat)
6 juli 1971 –
11 mei 1973
CHU
J.G. (Koos) Rietkerk mr.
J.G. (Koos) Rietkerk

(1927–1986)
Staatssecretaris Sociale Zekerheid
(Sociale Zaken)
6 juli 1971 –
11 mei 1973
VVD
Netherlands politic personality icon.svg drs.
K.W. (Werner) Buck

(1925–2010)
Staatssecretaris Stadsvernieuwing
(Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening)
6 juli 1971 –
11 mei 1973
KVP
H.J.L. (Henk) Vonhoff prof.
H.J.L. (Henk) Vonhoff

(1931–2010)
Staatssecretaris Jeugd, Sport, Natuurbehoud en Cultuur
(Cultuur, Recreatie en Maatschappelijk Werk)
6 juli 1971 –
11 mei 1973
VVD
S. (Fia) van Veenendaal-van Meggelen S. (Fia) van Veenendaal-van Meggelen
(1918–2005)
Maatschappelijke Dienstverlening, Bijstand
en Buitengewone Pensioenen
(Cultuur, Recreatie en Maatschappelijk Werk)
6 juli 1971 –
21 juli 1972
(afgetreden)
DS'70
Bron: Kabinet-Biesheuvel I Rijksoverheid.nl

Kabinetsformatie[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Kabinetsformatie Nederland 1971 voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Reden ontslagaanvraag[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Kabinetscrisis uit 1972 over het financieel-economisch beleid voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Er ontstond verschil van mening in de ministerraad over het te voeren loon- en prijsbeleid en de bezuinigingen, waarna DS'70 besloot het kabinet te verlaten. De DS'70-bewindslieden dienden op 19 juli 1972 hun ontslag in, waardoor het kabinet niet meer kon rekenen op een meerderheid in de Tweede Kamer. De overige leden van het kabinet stelden daarom hun functie ter beschikking en het kabinet werd derhalve demissionair. Na een formatieperiode van 22 dagen kwam het rompkabinet Biesheuvel II aan het bewind.[2]

Nog levende bewindslieden[bewerken]

Zie ook[bewerken]