Kabinet-De Jong

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Kabinet-De Jong
De bordesscène van het Kabinet-De Jong bij Huis ten Bosch op 5 april 1967
De bordesscène van het Kabinet-De Jong bij Huis ten Bosch op 5 april 1967
Coalitie KVP, VVD, ARP en CHU
Zeteltal TK 42 + 17 + 15 + 12 = 86
Premier P.J.S. (Piet) de Jong
Beëdiging 5 april 1967
Demissionair 28 april 1971
Ontslagdatum 6 juli 1971
Voorganger Zijlstra
Opvolger Biesheuvel I
Zetels in de Tweede Kamer
Zetels in de Tweede Kamer
Overzicht kabinetten
Portaal  Portaalicoon   Politiek

Het kabinet-De Jong was de uitvoerende tak van de Nederlandse overheid van 5 april 1967 tot 6 juni 1971. Het kabinet werd gevormd door de politieke partijen Katholieke Volkspartij (KVP), Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD), Anti-Revolutionaire Partij (ARP) en de Christelijk-Historische Unie (CHU) na de Tweede Kamerverkiezingen van 1967. Het kabinet-De Jong was een meerderheidskabinet dat zowel in de Eerste Kamer en Tweede Kamer kon rekenen op een brede steun.

Het kabinet-De Jong was het eerste Nederlands kabinet sinds de Tweede Wereldoorlog dat een volledige termijn uitzat zonder interne conflicten. Het kabinet werd geconfronteerd met een vraag naar democratische hervormingen in de samenleving. Van 16 tot 21 mei 1967 werd het Maagdenhuis een pand van de Universiteit van Amsterdam en de Hogeschool van Amsterdam bezet door studenten die inspraak eisten in het universiteitsbestuur. De actie paste in een landelijke trend die 6 mei startte op de Katholieke Hogeschool in Tilburg. Deze bezetters noemden hun universiteit de 'Karl Marx-universiteit'. Het kabinet-De Jong besloot vervolgens om hogescholen en universiteiten te democratiseren.[1]

Ook werden er plannen gemaakt om de politiek te moderniseren door middel van een kiesstelsel met districten of een gekozen minister-president in te voeren maar deze plannen werden niet uitgevoerd. Ook ontstond er onrust in de vorm van demonstraties tegen de Vietnamoorlog in 1969. Internationaal werden de betrekkingen met Indonesië verbeterd, wat resulteert in een bezoek van president Soeharto in 1970 maar dat bezoek werd echter overschaduwd door de bezetting van de Indonesische ambassade door Molukkers. Ook het begin van de Praagse Lente in 1968 met de invasie van de Sovjet-Unie in Tsjecho-Slowakije werd gezien als een reden om het defensiebudget te verhogen.[2]

Groepsfoto van de ministerraad van het kabinet-De Jong in de Trêveszaal op 7 april 1967.
Vergadering van de ministerraad van het kabinet-De Jong in de Trêveszaal op 7 april 1967.

Ambtsbekleders[bewerken]

Ambtsbekleders Ministers / Ministerie Termijn Partij
Piet de Jong kapitein
P.J.S. (Piet) de Jong

(1915–2016)
Minister-president /
Minister
Algemene Zaken 5 april 1967 –
6 juli 1971
KVP
Johan Witteveen prof.dr.
H.J. (Johan) Witteveen

(1921)
Vicepremier /
Minister
Financiën 5 april 1967 –
6 juli 1971
VVD
Joop Bakker drs.
J.A. (Joop) Bakker

(1921–2003)
Vicepremier /
Minister
Verkeer en Waterstaat /
Surinaamse en Nederlands-Antilliaanse Zaken
5 april 1967 –
6 juli 1971
ARP
Henk Beernink mr.
H.K.J. (Henk) Beernink

(1910–1979)
Minister Binnenlandse Zaken 5 april 1967 –
6 juli 1971
CHU
Joseph Luns mr.dr.
J.M.A.H. (Joseph) Luns

(1911–2002)
Minister Buitenlandse Zaken 2 september 1952 –
6 juli 1971
KVP
Carel Polak prof.mr.
C.H.F. (Carel) Polak

(1909–1981)
Minister Justitie 5 april 1967 –
6 juli 1971
VVD
Leo de Block mr.
L. (Leo) de Block

(1904–1988)
Minister Economische Zaken 5 april 1967 –
7 januari 1970
(afgetreden)
KVP
Johan Witteveen prof.dr.
H.J. (Johan) Witteveen

(1921)
7 januari 1970 –
14 januari 1970
(waarnemend)
VVD
Roelof Nelissen mr.
R.J. (Roelof) Nelissen

(1931)
7 januari 1970 –
6 juli 1971
KVP
Willem den Toom luitenant–generaal
W. (Willem) den Toom

(1911–1998)
Minister Defensie 5 april 1967 –
6 juli 1971
VVD
Bauke Roolvink B. (Bauke) Roolvink
(1912–1979)
Minister Sociale Zaken en Volksgezondheid 5 april 1967 –
6 juli 1971
ARP
Gerard Veringa prof.mr.dr.
G.H. (Gerard) Veringa

(1924–1999)
Minister Onderwijs en Wetenschappen 5 april 1967 –
6 juli 1971
KVP
Pierre Lardinois ir.
P.J. (Pierre) Lardinois

(1924–1987)
Minister Landbouw en Visserij 5 april 1967 –
6 juli 1971
KVP
Wim Schut ir.
W.F. (Wim) Schut

(1920–2006)
Minister Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening 5 april 1967 –
6 juli 1971
ARP
Marga Klompé dr.
M.A.M. (Marga) Klompé

(1912–1986)
Minister Cultuur, Recreatie en Maatschappelijk Werk 22 november 1966 –
6 juli 1971
KVP
Ambtsbekleder Minister / Portefeuille / Ministerie Termijn Partij
Bé Udink drs.
B.J. (Bé) Udink

(1926–2016)
Minister Ontwikkelingssamenwerking
(Buitenlandse Zaken)
5 april 1967 –
6 juli 1971
CHU
Ambtsbekleders Staatssecretarissen / Portefeuille / Ministerie Termijn Partij
Chris van Veen mr.
Ch. (Chris) van Veen

(1922–2009)
Staatssecretaris Overheidspersoneelsbeleid,
Agglomeratiezaken en Overheidsorganisatie
(Binnenlandse Zaken)
5 april 1967 –
6 juli 1971
CHU
Hans de Koster H.J. (Hans) de Koster
(1914–1992)
Staatssecretaris Europese Zaken
(Buitenlandse Zaken)
5 april 1967 –
6 juli 1971
VVD
Ferd Grapperhaus prof.mr.dr.
F.H.M. (Ferd) Grapperhaus

(1927–2010)
Staatssecretaris Fiscale Zaken
(Financiën)
5 april 1967 –
6 juli 1971
KVP
Klaas Wiersma prof.mr.dr.
K. (Klaas) Wiersma

(1917–1993)
Staatssecretaris Personeel en Organisatie
(Justitie)
5 april 1967 –
6 juli 1971
VVD
Louis van Son drs.
L.J.M. (Louis) van Son

(1922–1986)
Staatssecretaris Internationale Handel, Middenstand, Toerisme,
Regionale Industrialisatie en Exportbevordering
(Economische Zaken)
22 november 1966 –
6 juli 1971
KVP
Joop Haex luitenant–generaal
J.C.E. (Joop) Haex

(1911–2002)
Staatssecretaris Koninklijke Landmacht
(Defensie)
5 april 1967 –
6 juli 1971
CHU
Adri van Es viceadmiraal
A. (Adri) van Es

(1913–1994)
Koninklijke Marine
(Defensie)
24 juli 1963 –
6 juli 1971
ARP
Bob Duynstee drs.
A.E.M. (Bob) Duynstee

(1920–2014)
Koninklijke Luchtmacht
(Defensie)
5 april 1967 –
6 juli 1971
KVP
Roelof Kruisinga dr.
R.J.H. (Roelof) Kruisinga

(1922–2012)
Staatssecretaris Volksgezondheid
(Sociale Zaken en Volksgezondheid)
5 april 1967 –
6 juli 1971
CHU
Hans Grosheide mr.
J.H. (Hans) Grosheide

(1930)
Staatssecretaris Lager-, Middelbaar- en Nijverheidsonderwijs,
Voortgezet onderwijs en Lichamelijke Opvoeding
(Onderwijs en Wetenschappen)
24 juli 1963 –
6 juli 1971
ARP
Mike Keyzer M.J. (Mike) Keyzer
(1911–1983)
Staatssecretaris Luchtvaart, Scheepvaart en Goederenvervoer
(Verkeer en Waterstaat)
5 april 1967 –
6 juli 1971
VVD
Hein van de Poel mr.
H.J. (Hein) van de Poel

(1915–1993)
Staatssecretaris Jeugdzaken, Volksontwikkeling, Sport, Natuurbehoud,
Openluchtrecreatie, Bijstand en Buitengewone Pensioenen
(Cultuur, Recreatie en Maatschappelijk Werk)
5 april 1967 –
6 juli 1971
KVP
Bron: Kabinet-De Jong Rijksoverheid.nl

Kabinetsformatie[bewerken]

Reden ontslagaanvrage[bewerken]

Einde van de parlementaire periode. Het kabinet-De Jong was het eerste Nederlandse kabinet na de Tweede Wereldoorlog dat de gehele parlementaire periode zonder tussentijdse crises regeerde.

Nog levende bewindslieden[bewerken]

Literatuur[bewerken]

  • Carla van Baalen (red), Polarisatie en hoogconjunctuur: het kabinet De Jong 1967-1971, Boom uitgeverij, 2013, ISBN 9789461055095