Kardzjali (oblast)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Jump to search
Kardzjali
Област Кърджали
Oblast van Bulgarije Flag of Bulgaria.svg
Kaart van Kardzjali
Situering
Planregio Zuid-Centraal
Coördinaten 41°39'NB, 25°22'OL
Algemeen
Oppervlakte 3.209 km²
Inwoners (2016 [1]) Gedaald150.837
(47 inw./km²)
Gemeentes 7
Hoofdplaats Kardzjali
Overig
Nummerplaat K
Portaal  Portaalicoon   Bulgarije

Kardzjali (Bulgaars: Област Кърджали) is een oblast in het zuiden van Bulgarije. De hoofdstad is het gelijknamige Kardzjali en de oblast heeft 150.837 inwoners (2016).

Geografie[bewerken]

De oblast Kardzjali heeft een oppervlakte van 3.200 km². De oblast Kardzjali bevindt zich in het oostelijk deel van het Rhodopegebergte. Een groot deel van de rivier Arda stroomt door de oblast. Het reliëf is relatief bergachtig. De gemiddelde hoogte is ongeveer 330 meter.

De oblast Kardzjali wordt in het westen begrensd door oblast Smoljan, in het noorden door oblast Plovdiv, in het oosten door oblast Chaskovo en in het zuiden door Griekenland.

Klimaat[bewerken]

Het klimaat van oblast Kardzjali kent milde zomers en koude winters.

Bevolking[bewerken]

De oblast Kardzjali telt 150.837 inwoners in 2016.

Bevolkingsontwikkeling van oblast Kardzjali sinds de Tweede Wereldoorlog
jaar 1946 1956 1965 1975 1985 1992 2001 2011 2016
oblast Kardzjali Gestegen 195.844 Gestegen 225.294 Gestegen 267.657 Gestegen 273.507 Gestegen 289.376 Gedaald 203.251 Gedaald 164.019 Gedaald 152.808 Gedaald 150.837
gemeente Kardzjali Gestegen 48.737 Gestegen 63.364 Gestegen 82.846 Gestegen 92.778 Gestegen 105.993 Gedaald 76.155 Gedaald 69.830 Gedaald 67.460 Gestegen 67.667
gemeente Kirkovo Gestegen 25.975 Gestegen 29.899 Gestegen 36.421 Gestegen 38.917 Gestegen 42.201 Gedaald 33.112 Gedaald 24.220 Gedaald 21.196 Gedaald 21.129
gemeente Kroemovgrad Gestegen 33.550 Gestegen 39.161 Gestegen 43.090 Gestegen 44.544 Gedaald 44.146 Gedaald 31.268 Gedaald 19.907 Gedaald 17.823 Gedaald 16.937
gemeente Momtsjilgrad Gestegen 23.064 Gestegen 26.911 Gestegen 31.319 Gedaald 29.790 Gestegen 31.227 Gedaald 20.836 Gedaald 17.185 Gedaald 16.263 Gedaald 15.553
gemeente Ardino Gestegen 30.609 Gedaald 29.407 Gestegen 33.185 Gedaald 29.507 Gedaald 27.698 Gedaald 18.174 Gedaald 13.649 Gedaald 11.572 Gestegen 12.424
gemeenten Tsjernootsjene Gestegen 17.787 Gestegen 19.059 Gedaald 17.988 Gedaald 16.349 Gedaald 15.260 Gedaald 12.712 Gedaald 10.567 Gedaald 9.607 Gedaald 8.901
gemeente Dzjebel Gestegen 16.122 Gestegen 17.493 Gestegen 22.798 Gedaald 21.622 Gestegen 22.851 Gedaald 10.994 Gedaald 8.661 Gedaald 8.167 Gestegen 8.226

De bevolking van Kardzjali groeide vrij hard in de twintigste eeuw. Het geboortecijfer was jarenlang het hoogst in Bulgarije. Eind jaren zeventig bedroeg het geboortecijfer bijvoorbeeld ruim 30 geboorten per duizend inwoners. Vanwege de assimilatiecampagnes in de jaren 1985-1989 verlieten meer dan driehonderdduizend etnische Turken het land Bulgarije, waaronder een groot deel afkomstig uit de oblast Kardzjali. In slechts zeven jaar tijd (1985-1992) verloor oblast Kardzjali bijna één derde van haar inwoneraantal. Sindsdien duren de massale emigratiestromen nog steeds voort, maar tegenwoordig vooral vanwege economische problemen. Het geboortecijfer is daarom flink gedaald en schommelt inmiddels rond het landelijke gemiddelde.

Urbanisatie[bewerken]

De oblast Kardzjali telt uit 468 nederzettingen: 5 steden en 463 dorpen. De grootste stad is Kardzjali met 43.022 inwoners, gevolgd door Momtsjilgrad met 7.639 inwoners. De overige steden zijn significant kleiner qua inwoners: Kroemovgrad (4.631 inwoners), Ardino (3.799 inwoners) en Dzjebel (3.101 inwoners). De gemeenten Kirkovo en Tsjernootjene zijn uitsluitend ruraal en bestaan volledig uit kleine dorpen op het platteland.

Steden in oblast Kardzjali [2]
Stad Bulgaarse naam Turkse naam Inwonersaantal (schatting 2016)
Kardzjali Кърджали Kırcaali 43.022
Momtsjilgrad Момчилград Mestanlı 7.639
Kroemovgrad Крумовград Koşukavak 4.631
Ardino Ардино Eğridere 3.799
Dzjebel Джебел Cebel 3.101

Op 31 december 2016 wonen 63.518 inwoners (41%) in één van de vijf steden en 88.851 inwoners op het platteland (59%). Daardoor is Kardzjali één van de drie oblasten (de overige twee zijn Razgrad en Silistra) waar meer dan de helft van de bevolking op het platteland leeft. [3].

Etniciteit[bewerken]

In 2011 verklaarde 66% van de bevolking in de volkstelling van Turkse komaf te zijn. De Turken vormen hiermee de meerderheid van de bevolking. De gemeente Tsjernootsjene heeft zelfs het hoogste percentage etnische Turken in Bulgarije: zij vormen 97% van de totale bevolking. De tweede gemeente met relatief gezien de grootste Turkse bevolking is Momtsjilgrad: in deze gemeente verklaarde 85% etnisch Turks te zijn. In de gemeente Dzjebel verklaarde 74% te behoren tot de Turkse minderheid; in de gemeente Ardino 71%; in de gemeente Kroemovgrad 70%; in de gemeente Kirkovo 62%. De gemeente Kardzjali heeft relatief gezien de minste etnische Turken met 55,5%.

Daarentegen wonen de meeste etnische Bulgaren in de gemeente Kardzjali: 24 duizend van de 40 duizend Bulgaren in oblast Kardzjali leeft in de gemeente Kardzjali en maken in die gemeente 40,5% van de bevolking uit. Verder wonen er veel etnische Bulgaren in de gemeenten Kirkovo (35%), Ardino en Kroemovgrad (beide 27% van de bevolking). In Dzjebel vormen etnische Bulgaren 17% van de bevolking en in Momtsjilgrad ongeveer 11% van de bevolking. In Tsjernootsjene wonen relatief gezien de minste Bulgaren: slechts 2% van de bevolking bestaat uit etnische Bulgaren.

In de oblast wonen tevens 1296 Roma en vormen minder dan één procent van de bevolking. De meeste Roma wonen in de gemeenten Kardzjali (1013 zigeuners) en Momtsjilgrad (205 zigeuners).

Religie[bewerken]

In de volkstelling van 2011 verklaarde 70,1% van de bevolking islamitisch te zijn. De meeste moslims zijn etnische Turken, maar er leven ook veel geïslamiseerde Bulgaren (zie: Pomaken). De aanhangers van de Bulgaars-orthodoxe Kerk vormen 20,4% van de bevolking van de oblast en zijn nagenoeg uitsluitend etnische Bulgaren. De overige 9,5% bestaat uit rooms-katholieken, protestanten, atheïsten en andere kleinere religieuze groeperingen.

Religie per gemeente (%) Bulgaars-orthodoxe Kerk Islam niet-religieus anders/onbekend
oblast Kardzjali 20,4 70,1 1,5 8,0
gemeente Kardzjali 37,1 52,8 1,5 8,6
gemeente Kirkovo 6,2 82,4 1,7 9,7
gemeente Kroemovgrad 12,8 77,7 2,4 7,1
gemeente Momtsjilgrad 5,8 84,8 7,8 1,6
gemeente Ardino 2,1 91,4 1,1 5,4
gemeenten Tsjernootsjene 2,2 96,6 0,1 1,1
gemeente Dzjebel 3,6 82,3 1,0 13,1

Volgens de volkstelling van 2001 was 69,5% van de bevolking islamitisch en 21,5% orthodox.

Demografische indicatoren[bewerken]

De bevolking daalt in alle 28 oblasten van Bulgarije, maar in Kardzjali verloopt dat proces een stuk langzamer dan in de rest van Bulgarije. In 2016 was de natuurlijke bevolkingsgroei negatief en bedroeg -503 mensen. Het migratiesaldo was positief en bedroeg +21 mensen. In 2016 verloor de oblast dus 482 inwoners.

Het geboortecijfer schommelt al jarenlang rond het landelijke gemiddelde en bedraagt 9,3‰ in 2016. In totaal kwamen in dat jaar 1399 kinderen ter wereld. De meerderheid daarvan, 723 kinderen om precies te zijn, werden geboren in de gemeente Kardzjali. In de gemeenten Kroemovgrad, Kirkovo en Momtsjilgrad kwamen respectievelijk 165, 143 en 130 kinderen ter wereld. In Ardino werden er 85 kinderen geboren, in Dzjebel werden er 79 kinderen geboren en in Tsjernootsjene werden er 74 kinderen geboren. Het geboortecijfer varieert van extreem lage geboortecijfers in de gemeenten Ardino en Kirkovo (beide 6,8‰); 8,3‰ in Tsjernootsjene; 8,4‰ in Momtsjilgrad; tot iets hogere geboortecijfers van 9,6‰ in Dzjebel; 9,7‰ in Kroemovgrad en tot een maximum van 10,7‰ in de gemeente Kardzjali. In de vijf steden werden 653 kinderen geboren en in dorpen op het platteland werden 746 kinderen geboren. Het geboortecijfer bedraagt 10,5‰ in steden en 8,4‰ in dorpen op het platteland.

Het sterftecijfer in oblast Kardzjali is beduidend lager dan in de rest van Bulgarije. In 2016 stierven 1902 mensen, waarvan absoluut gezien de meesten in gemeente Kardzjali (797), gevolgd door de gemeenten Kirkovo (317) en Kroemovgrad (232). In Ardino stierven 177 mensen, in Momtsjilgrad 156 mensen en in Tsjernootsjene 130 mensen. Absoluut gezien stierven de minste inwoners in de gemeente Dzjebel (93 mensen). Het sterftecijfer bedraagt 12,6‰ en is één van de laagste in Bulgarije. Dit lage sterftecijfer is grotendeels het gevolg van de ietwat hogere levensverwachting in oblast Kardzjali: mannen worden gemiddeld 73 jaar oud terwijl vrouwen er bijna 80 jaar oud worden. Tevens wonen er minder ouderen in de oblast dan in de overige oblasten. In 2016 is 19,1% van de bevolking 65 jaar of ouder. Desalniettemin is het aantal ouderen de laatste jaren drastisch gestegen, waardoor het aantal sterftegevallen is toegenomen.

Leeftijdsstructuur[bewerken]

De bevolking van Kardzjali is iets jonger vergeleken met de rest van Bulgarije. Desalniettemin vergrijst en ontgroent de bevolking van de oblast in een rap tempo. In de periode 2002-2016 is de bevolking tussen 0 tot 50 jaar oud flink afgenomen, terwijl het aantal vijftigplussers is toegenomen (het aantal tachtigplussers is zelfs bijna verdubbeld).

Leeftijdsopbouw van oblast Kardzjali
Leeftijdscategorie Totaal 0 – 9 10 - 19 20 - 29 30 - 39 40 - 49 50 - 59 60 - 69 70 - 79 80+
Absolute aantal in 2016 150.837 14.223 13.323 15.996 21.560 21.947 23.318 20.860 13.333 6.277
Absolute aantal in 2002 162.332 15.507 24.445 24.314 23.260 24.432 18.928 17.409 10.849 3.188
Etnische samenstelling per leeftijdscategorie [4]
Bulgaren (%) 30.2 23.8 26.2 23.7 28.8 31.0 34.2 35.5 35.1 38.7
Turken (%) 66.2 67.8 68.8 72.0 67.5 65.8 63.1 62.6 63.5 59.9
Roma (%) 1.0 2.7 2.1 1.6 0.9 0.7 0.4 0.2 0.1 0.1

Net als elders in Bulgarije zijn de etnische Roma de jongste bevolkingsgroep en de etnische Bulgaren de oudste bevolkingsgroep. De etnische Turken nemen een tussenpositie in.

Economie[bewerken]

In het jaar 2015 bedraagt het bruto binnenlands product per hoofd van de bevolking zo'n 6472 Bulgaarse lev (een verdrievoudiging vergeleken met het jaar 2004).

In 2015 leeft zo'n 43% van de bevolking onder de armoedegrens. Daarmee is oblast Kardzjali één van de armste oblasten in Bulgarije.

Gemeenten[bewerken]