Karen Uhlenbeck

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Karen Uhlenbeck
Karen Uhlenbeck in 1982
Karen Uhlenbeck in 1982
Persoonlijke gegevens
Volledige naam Karen Keskulla Uhlenbeck
Geboortedatum 24 augustus 1942
Geboorteplaats Cleveland, Ohio
Nationaliteit Amerikaanse
Wetenschappelijk werk
Vakgebied wiskunde
Alma mater Brandeis University
Universiteit van Michigan
Portaal  Portaalicoon   Wiskunde

Karen Keskulla Uhlenbeck (Cleveland (Ohio), 24 augustus 1942) is een Amerikaanse hoogleraar en bekleedt de Sid W. Richardson Foundation Regents leerstoel in wiskunde aan de Universiteit van Texas in Austin.[1][2][3]

In 2019 werd Uhlenbeck de eerste vrouw die de Abelprijs won, voor "haar baanbrekende prestaties in geometrische partiële differentiaalvergelijkingen, ijktheorie en integreerbare systemen, de fundamentele impact van haar werk op analyse, geometrie en wiskundige fysica".[4]

Onderwijs en carrière[bewerken]

Uhlenbeck studeerde in 1964 met een BA af aan de Universiteit van Michigan.[1][3] Ze vervolgde haar studie aan het Courant Institute of Mathematical Sciences (New York University) en trouwde in 1965 met biofysicus Olke C. Uhlenbeck (de zoon van de Nederlandse fysicus George Uhlenbeck). Toen haar man naar Harvard ging, verhuisde ze met hem en vervolgde ze haar studie aan de Brandeis University, waar ze in 1966 afstudeerde met een MA en in 1968 promoveerde bij de groep van Richard Palais.[1][3] Haar proefschrift was getiteld The Calculus of Variations and Global Analysis.[5]

Na tijdelijke banen bij het Massachusetts Institute of Technology en University of California, Berkeley, en moeite om een permanente positie aan dezelfde instelling als haar echtgenoot te vinden (vanwege de 'anti-nepotisme'-regels die destijds verhinderden beide echtgenoten aan te nemen, zelfs bij verschillende afdelingen van een universiteit) accepteerde ze een positie aan de Universiteit van Illinois in Urbana-Champaign in 1971.[6] Ze had echter een hekel aan Urbana en scheidde uiteindelijk van haar man en verhuisde in 1976 naar Chicago, bij de universiteit van Illinois. Ze verhuisde in 1983 naar de universiteit van Chicago, en naar de Universiteit van Texas in Austin als de Sid W. Richardson Foundation Regents-hoogleraar in 1988.[1][2][3]

Jim Al-Khalili noemt haar een rolmodel vanwege haar werk voor het promoten van een loopbaan in de wiskunde voor jonge mensen, in het bijzonder voor vrouwen.[7]

Onderzoek[bewerken]

Uhlenbeck is een van de grondleggers van het vakgebied van geometrische analyse , een discipline die differentiële geometrie gebruikt om de oplossingen voor differentiaalvergelijkingen te bestuderen en omgekeerd.[8] Ze heeft ook bijgedragen aan de topologische kwantumveldtheorie en integreerbare systemen.[1][9]

Samen met Jonathan Sacks heeft Uhlenbeck in de vroege jaren 1980 regelmatigheidsschattingen opgesteld die toepassing hebben gevonden bij onderzoek naar singulariteiten van harmonische mappings en het bestaan van gladde lokale oplossingen voor de Yang-Mills-Higgs-vergelijkingen in ijktheorie.[10][11][12] Haar werk wordt met name beschreven door Simon Donaldson in een overzicht van de Yang-Mills-geometrie als fundament voor de analytische aspecten van de calculus van variaties in verband met de Yang-Mills-functie.[13]

In geometrische analyse heeft Uhlenbeck een systematische studie opgezet van de moduletheorie van minimale oppervlakken in hyperbolische 3-variëteiten, welke ze beschreef in haar boek uit 1983, Closed Minimal Surfaces in Hyperbolic 3-Manifolds .[14][15]

Prijzen en onderscheidingen[bewerken]

In 2019 werd Uhlenbeck de eerste vrouw die de Abelprijs won, waarbij de prijscommissie "de fundamentele impact van haar werk op analyse, geometrie en wiskundige fysica" prees.[4] Hans Munthe-Kaas, voorzitter van de commissie, stelde: "Haar theorieën hebben een revolutie teweeggebracht in ons begrip van minimale oppervlakken, zoals meer algemene minimalisatieproblemen in hogere dimensies".[7] Uhlenbeck won ook de National Medal of Science in 2000,[1][2][16][17] en de Leroy P. Steele Prize van de American Mathematical Society in 2007, "voor haar fundamentele bijdragen in analytische aspecten van mathematische ijktheorie in de publicaties Removable singularities in Yang–Mills fields en Connections with bounds on curvature (beide gepubliceerd in 1982).[1][2]

Ze werd een MacArthur Fellow in 1983 [1][2] en een Fellow van de American Academy of Arts and Sciences in 1985.[1][2] Ze werd in 1986 tot lid van de National Academy of Sciences verkozen, de eerste vrouwelijke wiskundige in de nationale academie.[1][2][3] Ze werd een Guggenheim Fellow in 2001,[18] een erelid van de London Mathematical Society in 2008,[1] en een Fellow van de American Mathematical Society in 2012.[19]

Ze was Noether Lecturer in 1988.[9] In 1990 was zij een plenaire spreker op het Internationale Congres van Wiskundigen, als de tweede vrouw ooit (na Emmy Noether) om een dergelijke lezing te geven.[1][2]

Haar andere prijzen omvatten de Universiteit van Michigan alumna van het jaar (1984),[3] de Sigma Xi Common Wealth Award for Science and Technology (1995),[3] en eredoctoraten van de Universiteit van Illinois in Urbana-Champaign (2000),[1] Ohio State University (2001),[1][20] Universiteit van Michigan (2004),[1] Harvard University (2007)[1] en Princeton University (2012).[21]

Geselecteerde publicaties[bewerken]

Boeken[bewerken]

Selectie van wetenschappelijke publicaties[bewerken]

Referenties[bewerken]

  1. a b c d e f g h i j k l m n o p (en) J.J. O'Connor en E.F. Robertson, Karen Keskulla Uhlenbeck. MacTutor History of Mathematics archive. Universiteit van St Andrews (September 2009). Geraadpleegd op 2019-03-19.
  2. a b c d e f g h Karen Uhlenbeck (Agnes Scott College).
  3. a b c d e f g (6 december 1999)Michigan Great Karen K. Uhlenbeck: Pioneer in mathematical analysis—and for women mathematicians. The University Record (University of Michigan). Geraadpleegd op 19 december 2014.
  4. a b Chang, Kenneth. "Karen Uhlenbeck Is First Woman to Receive Abel Prize in Mathematics - Dr. Uhlenbeck helped pioneer geometric analysis, developing techniques now commonly used by many mathematicians.", The New York Times, 19 maart 2019. Geraadpleegd op 19 maart 2019.
  5. Karen Uhlenbeck bij de Mathematics Genealogy Project
  6. Cooke, Roger, The History of Mathematics: A Brief Course, 2, Wiley-Interscience, Hoboken, NJ, 2005. ISBN 978-0-471-44459-6.
  7. a b Pallab Ghosh. "Bubble maths researcher wins top award", BBC, 19 maart 2019. Geraadpleegd op 19 maart 2019.
  8. Klarreich, Erica, 19 maart 2019. Karen Uhlenbeck, Uniter of Geometry and Analysis, Wins Abel Prize: A founder of modern geometric analysis who produced “some of the most dramatic advances in mathematics in the last 40 years,” Uhlenbeck is the first woman to be awarded this top honor. Quanta 2019.
  9. a b Karen Uhlenbeck (Association for Women in Mathematics). Gearchiveerd van origineel op 12 januari 2015. Geraadpleegd op 19 december 2014.
  10. (1981)The existence of minimal immersions of 2-spheres. Annals of Mathematics Second Series 113 (1): 1–24 . DOI: 10.2307/1971131.
  11. (1982)Minimal immersions of closed Riemann surfaces. Transactions of the American Mathematical Society: 639-652 .
  12. (1982)Removable singularities in Yang–Mills fields. Communications in Mathematical Physics 83 (1): 11–29 . DOI: 10.1007/bf01947068. Announced in the Bulletin of the American Mathematical Society 1 (3): 579–581
  13. Donaldson, Yang–Mills theory and Geometry (2005).
  14. (2017)Closed Minimal Surfaces in Cusped Hyperbolic three-manifolds. Geometriae Dedicata 189 (1): 37-57 .
  15. Uhlenbeck, Karen K., Closed minimal surfaces in hyperbolic 3-manifolds, Princeton University Press, 1983.
  16. The President's National Medal of Science: Recipient Details (National Science Foundation). Geraadpleegd op 13 december 2009.
  17. (November 13, 2000)UT Austin mathematics professor wins National Medal of Science (Univ. of Texas). Geraadpleegd op 19 december 2014.
  18. (April 23, 2001)Three UT Austin professors win prestigious Guggenheim Fellowships (Univ. of Texas). Geraadpleegd op 19 december 2014.
  19. List of Fellows (American Mathematical Society). Geraadpleegd op 28 augustus 2013.
  20. Honorary Degree - University Awards & Recognition - The Ohio State University. www.osu.edu. Geraadpleegd op 2019-03-19.
  21. (en) Princeton awards six honorary degrees. Princeton University. Geraadpleegd op 8 maart 2019.