Kasteel van Donnafugata
| Kasteel van Donnafugata | ||||
|---|---|---|---|---|
 | ||||
| Locatie | ||||
| Plaats | Ragusa ,  Italië | |||
| Adres | Castello da Donnafugata | |||
| Coördinaten | 36° 53′ NB, 14° 34′ OL | |||
| Bouwkundige informatie | ||||
| Bouwstijl(en) | neogotiek | |||
| Erkenning | ||||
| Monumentale status | Italiaans nationaal erfgoed[1] | |||
| Links | ||||
| Website | ||||
  | ||||
| Kaart | ||||
| ||||
.jpg)
Het Kasteel van Donnafugata staat in de wijk Donnafugata in Ragusa, een stad op het Italiaanse eiland Sicilië. De naam in het Italiaans is Castello di Donnafugata. Het kasteel is omgeven door een park, waarnaast het treinstation Ragusa staat, destijds speciaal aangelegd voor de adellijke bewoners.[2]
De bouwheren van de definitieve 19e-eeuwse versie waren Francesco en zijn zoon Corrado di Arezzo respectievelijk de 8e en 9e baron van Donnafugata.
Naam
[bewerken | brontekst bewerken]De naam Donnafugata betekent letterlijk De gevluchte dame. Generaties van adellijke bewoners vertelden de legende over koningin Blanca I van Navarra, regentes van Sicilië. Zij zou opgesloten geweest zijn in een middeleeuwse voorloper van het kasteel. Bernardo van Cabrera en Foix, graaf van Modica, was de booswicht; hij was een Catalaanse edelman die leefde in 14e en 15e eeuw. Blanca kon evenwel wegvluchten uit de handen van graaf Bernardo.
Recent onderzoek gaf aan dat de Italiaanse naam teruggaat tot een Arabische naam ten tijde van het emiraat Sicilië. De plek zou Ayn al-Ṣiḥḥat geheten hebben, dat in het Arabisch Bron des Heils betekent. In het Siciliaans dialect klonk dit Ronnafuata, wat nadien verbasterde tot Donnafugata.
Beschrijving
[bewerken | brontekst bewerken]De stijl is deels neoclassicistisch en deels neogotisch zoals de overdekte galerij op de eerste verdieping.
Het gebouw heeft een oppervlakte van 7.500 m2 verspreid over drie verdiepingen. Aan de eerste verdieping is er een breed terras aangebouwd. Het kasteel telt 120 kamers. De bekendste kamers zijn de muziekkamer met een trompe-l'oeil, de balzaal versierd met de wapenschilden van de adellijke familie di Arezzo, de spiegelzaal en de pinacotheek.
Aan twee uiteinden van het gebouw staat een ronde toren.
Het park is 8 ha groot. Het kan in drie delen verdeeld worden: een Franse tuin, een Engelse tuin en een arboretum. Het pak telt meer dan 1.500 plantensoorten; de bouwheer zocht exotische planten uit voor zijn domein. In het park staan een rond tempeltje, een koffiepaviljoen en meerdere grotten, alsook een labyrint. Het labyrint heeft een trapezevorm en is een kopie van deze in Hampton Court.[3] Baron Corrado Arezzo hield van verrassingsacts in het park: op een plek schiet de fontein in actie wanneer je naderbij komt; in een grotkapel komt een mechanische pop tevoorschijn die een bebaarde monnik voorstelt. Door zijn politieke invloed kon hij, hij was volksvertegenwoordiger en senator in het eengemaakte Italië, het spoorwegtraject Syracuse-Canicatti laten hertekenen, zodat het langs zijn domein liep. Hij kreeg een treinhalte met de naam Donnafugata. De halte ligt op 400 m van de ingang van het kasteel. De spoorlijn ging in bedrijf in 1880.
Historiek
[bewerken | brontekst bewerken]Middeleeuwen
[bewerken | brontekst bewerken]De eerste constructie gaat terug tot het emiraat Sicilië onder Arabisch bestuur. Op de plek stond een toren naast een bron.
In de 13e eeuw, onder bestuur van de Hohenstaufen, werd de toren herbouwd. De lokale heer was een vazal van de graaf van Modica. De graven van Modica bouwden in de loop van de 14e eeuw een klein kasteel in Donnafugata. In de 14e eeuw, onder bestuur van het Huis Aragon, bezat Bernardo Cabrera, graaf van Modica, het kasteel. Uit deze tijd stammen verhalen over Donnafugata, zoals de gevangenneming en de vlucht van koningin Bianca van Navarra.
Nieuwe Tijd
[bewerken | brontekst bewerken]In 1628 verwierf de edelman Giovanni di Arezzo de heerlijkheid Donnafugata. Hij erfde het dankzij zijn echtgenote Antonina, een edeldame uit de familie Cabrera.[4] Giovanni di Arezzo was de eerste baron van Donnafugata. In het stadscentrum van Ragusa bezaten hij en zijn nazaten het stadspaleis Palazzo Arezzo di Donnafugata. In 1648 werd Vincenzo Arezza La Rocca, 3e baron van Donnafugata, de regent van het graafschap Modica. Baron Vincenzo bouwde het middeleeuws kasteel uit tot een versterkt landhuis met bijhorende landbouwexploitatie. Baron Vincenzo en zijn vrouw dame Claudia stierven bij de instorting van het stadspaleis tijdens de aardbeving van 1693. Zijn opvolger Vincenzo, 4e baron van Donnafugata, herbouwde het stadspaleis.
Nieuwste Tijd
[bewerken | brontekst bewerken]Baron Francesco Arezzo, 8e baron van Donnafugata, bouwde het landhuis in Donnafugata uit tot een groter kasteel in neoclassicistische stijl. De bouwwerken vonden plaats in de loop van de 19e eeuw. Hij was gehuwd met dame Vincenza de Spucches. Zij verbleven meer in het landelijke Donnafugata dan in hun stadspaleis.
Zijn zoon baron Corrado Arezzo de Spuches, 9e baron van Donnafugata, voltooide de werken. Hij ging voor neogotiek in plaats van neoclassicisme. Met hem nam het kasteel zijn definitieve en uitgestrekte vorm aan. Hij liet het interieur verfraaien, legde het park aan alsmede het treinstation (1880) met post- en telegrafiekantoor (1893). In Corrado’s dienst traden musici, botanici, kunstschilders en landschapsarchitecten; deze laatsten moesten speciale effecten in het park uitwerken. In 1895 werd het telegrafiekantoor opgewaardeerd tot een postkantoor van 1e categorie van de Koninklijke Post van Italië. In datzelfde jaar stierf baron Corrado. Baron Corrado was gehuwd met Concetta Arezzo di Trifiletti.
Corrado’s kleindochter Clementina moderniseerde het oudste deel van het kasteel om het comfortabel te maken voor bewoning (1906).
Een nazaat Gaetano Testasecca wou niets meer met het kasteel te maken hebben aangezien hij gebukt ging onder gokschulden.[5] In 1982 verkocht deze het kasteel aan de stad Ragusa. De stad richtte het kasteel en het park in tot een museum. Sinds 2020 huisvest het kasteel een kostuummuseum, dat de geschiedenis van de Siciliaanse kledij brengt.[6]
Film en roman
[bewerken | brontekst bewerken]In en rond het kasteel hebben opnames plaats gevonden voor films. Het gaat om Kaos (1984), I Viceré (2007), Andiamo a quel paese (2014), Il racconto dei racconti (2015), La stagione della cacci – C’era una volta Vigata (2019). Enkele scènes uit de televisiereeks Montalbano werden hier gedraaid circa het jaar 2000.
Een bekende roman die zich in het kasteel van Donnafugata afspeelt is De tijgerkat (1958). De roman is het werk van Giuseppe Tomasi di Lampedusa. De roman verhaalt hoe de adellijke familie Salina in hun kasteel in Donnafugata leefde. Het boek is verfilmd: Il gattopardo, een film uit 1963 van Luchino Visconti. Op het wapenschild van de adellijke familie Tomasi di Lampedusa prijkt een tijgerkat. Dit embleem is evenwel nergens op het kasteel van Donnafugata afgebeeld.
Foto's kasteelpark
[bewerken | brontekst bewerken]
Labyrint in het park
Tempeltje in het park
Treinstation Donnafugata naast het park
Dit artikel of een eerdere versie ervan is een (gedeeltelijke) vertaling van het artikel Castello di Donnafugata op de Italiaanstalige Wikipedia, dat onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.
- ↑ dati.beniculturali.it.
- ↑ (it) Castello Donnafugata. Stad Ragusa (2022).
- ↑ (it) Scrimali, Marcella, Donnafugata: il parco del castello del Barone burlone. Verde insieme Web (2013).
- ↑ (it) Palazzo Arezzo di Donnafugata (WayBack Machine). Terra Iblea (2017). Gearchiveerd op 27 maart 2019. Geraadpleegd op 14 december 2025.
- ↑ (it) Il Castello di Donnafugata. Donnafugata Castello, Parco, Museo. Kasteel Donnafugata, Ragusa (2025).
- ↑ (it) Donnafugata: Castello, Parco, Museo. Un viaggio nella storia destinata a durare per sempre (Un modo autentico di vivere il passato. Immergiti nel mondo Donnafugata e riscopri il sapore del tempo.). Cultura e UNESCO. Ragusa Welcome (2025).