Lijst van Rooms-Duitse koningen en keizers

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Dit is een lijst van Rooms-Duitse koningen en keizers, de heersers van het Heilige Roomse Rijk (962-1806).

De titel van Roomse keizer (eigenlijk: "keizer der Romeinen", Latijn: Imperator Romanorum) ontstond in het jaar 800 toen de paus Karel de Grote tot keizer kroonde, waarbij deze zich met de translatio imperii beschouwde als opvolger van het Romeinse imperium. De keizerskroon werd tot 925 gedragen door de koningen van Italië, die vaak ook koning van Duitsland waren. Met betrekking tot de koningsverkiezing van Hendrik de Vogelaar (919-936) werd voor het eerst gesproken over het regnum Teutonicorum, het koninkrijk van de Teutonen of Duitsers, een teken dat een gebied los begon te worden gezien van de heerser. Het Heilige Roomse Rijk was echter groter dan het Duitse Rijk. Waar het laatste bestond uit het koninkrijk van de Duitsers – waaronder toen ook Oostenrijk, Bohemen en het latere Zwitserland – bestond het Heilige Roomse Rijk ook nog uit de koninkrijken Bourgondië, Italië en de wereldlijke heerschappij over Rome.

Sinds 962 werd de keizerskroon steeds gedragen door de Duitse koning (Rooms-koning). Voor de nummering van de Duitse koningen wordt ook de nummering van de keizers gebruikt; echter hebben sommige Rooms-koningen zich nooit door de paus tot keizer laten kronen. De niet-officiële benaming Rooms-Duitse koning/keizer/heerser is geïntroduceerd in de 19e-eeuwse geschiedschrijving om een onderscheid te kunnen maken met de Romeinse koningen (Romeins Koninkrijk, ca. 750–509 v.Chr.) en Romeinse keizers (Romeinse Keizerrijk, 27 v.Chr.–476/1453 n.Chr.) in de Oudheid enerzijds en de moderne Duitse keizers (Duitse Keizerrijk, 1871–1918) anderzijds.

Het Heilige Roomse Rijk heeft bestaan tot 1806, toen keizer Frans II, onder druk van Napoleon afstand deed van de kroon. Twee jaar eerder had hij zich als Frans I tot keizer van Oostenrijk laten kronen.

Zie het artikel Voor "Romeinse keizers" in de Frankische rijken (800-925), zie ook Lijst van Frankische koningen en keizers.

Frankische koningen en keizers van het Roomse Rijk (800-840)[bewerken]

Opmerking: tegenkoningen zijn schuingedrukt weergegeven.

Naam Koning Keizer Tevens Koningskroning
Keizerskroning
Karolingische Huis
Karel I de Grote 768-814 800-814 Hertog van Beieren Koningsopvolging van zijn vader
Keizerskroning 25 december te Rome door paus Leo III
Lodewijk I de Vrome 814-840 816-840 Hertog van Beieren Koningsopvolging van zijn vader
Keizerskroning te Reims door paus Stephanus IV

Oost-Frankische koningen en keizers van het Roomse Rijk (843-911)[bewerken]

Naam Koning Keizer Tevens Koningskroning
Keizerskroning
Karolingische Huis
Lodewijk II de Duitser 843-875 Hertog van Beieren Koningsopvolging van zijn vader
geen keizer
Karloman van Beieren 876-880 Hertog van Beieren
Koning van Italië
Koningsopvolging van zijn vader
geen keizer
Lodewijk III de Jonge 880-882 Hertog van Beieren

Koningsopvolging van zijn broer
geen keizer

Karel III de Dikke 882-887 881-887 Hertog van Beieren Koningsopvolging van zijn broer
Keizerskroning 12 februari te Rome door paus Johannes VIII
Arnulf van Karinthië 887-899 896-899 Hertog van Beieren Koningsstaatsgreep
Keizerskroning door paus Formosus
geen keizer, neef, onechte zoon van Karloman
Zwentibold 899-900 Koning van Lotharingen Koningsopvolging te Forchheim
geen keizer, onechte zoon van Arnulf
Lodewijk IV het Kind 900-911 Koningsbenoeming 4 februari te Forchheim
geen keizer, halfbroer, zoon van Arnulf

Duitse koningen en keizers van het Roomse Rijk (911-962)[bewerken]

Naam Koning Keizer Tevens Koningskroning
Keizerskroning
Huis Konradijnen
Koenraad I 911-918 Hertog van Frankenland Koningsverkiezing te Forchheim
geen keizer
Huis Liudolfingen (Ottonen)
Hendrik I de Vogelaar 919-936 Hertog van Saksen Koningsverkiezing in mei te Fritzlar
geen keizer,
Otto I de Grote 936-973 962-973 Hertog van Saksen Koningsverheffing te Aken
Keizerskroning 2 februari te Rome door paus Johannes XII, zoon

Duitse koningen en keizers van het Heilige Roomse Rijk (962-1806)[bewerken]

Naam (Mede-)Koning (Mede-)Keizer Tevens Koningskroning
Keizerskroning
Huis Liudolfingen (Ottonen)
Otto I de Grote 936-973 962-973 Hertog van Saksen Koningsverheffing te Aken
Keizerskroning 2 februari te Rome door paus Johannes XII
Otto II de Rode 962/-
973-983
967/-
973-983
Hertog van Saksen Koningskroning te Aken
Keizerskroning te Rome door paus Johannes XII, zoon
Otto III 983-1002 996-1002 Koningskroning te Aken
Keizerskroning te Rome door paus Gregorius V, zoon
Hendrik II de Heilige 1002-1024 1014-1024 Hertog van Beieren Koningskroning te Mainz
Keizerskroning te Rome door paus Benedictus VIII, achterneef
Salische Huis
Koenraad II de Saliër 1024-1039 1027-1039 Hertog van Beieren
Koning van Bourgondië
Koningskroning te Mainz
Keizerskroning te Rome door paus Johannes XIX
Hendrik III 1028-1039/-
1039-1056
1046-1056 Hertog van Beieren, Zwaben en Karinthië
Koning van Bourgondië
Koningskroning te Aken
Keizerskroning te Rome door paus Clemens II, zoon
Hendrik IV 1056-1105 1084-1105 Hertog van Beieren Koningskroning te Aken
Keizerskroning te Rome door tegenpaus Clemens III, zoon, afgezet door zijn zoon Hendrik V
Rudolf van Rheinfelden 1077-1080 Hertog van Zwaben Tegenkoningskroning te Mainz
geen keizer, schoonbroer
Herman van Salm 1081-1086 Tegenkoning Gewijd te Goslar
geen keizer
Koenraad van Franken 1087-1098/- Hertog van Neder-Lotharingen Medekoningskroning te Milaan
geen keizer, zoon van Hendrik IV, afgezet door zijn vader
Hendrik V 1098-1105/-
1105-1125
1111-1125 Hertog van Beieren Koningskroning te Aken
Keizerskroning te Rome door paus Paschalis II, zoon van Hendrik IV
Huis Supplinburg
Lotharius III van Supplinburg 1125-1137 1133-1137 Hertog van Saksen Koningskroning te Aken en Monza
Keizerskroning te Rome door paus Innocentius II
Huis Hohenstaufen (Zwaben)
Koenraad III 1127-1135/-
1138-1152
Hertog van Zwaben Tegenkoningsverkiezing te Neurenberg
Koningskroning te Aken
geen keizer, kleinzoon van Hendrik IV
Hendrik Berengarius 1147-1150/- Medekoningskroning te Aken
geen keizer, zoon
Frederik I Barbarossa 1152-1190 1155-1190 Hertog van Zwaben Koningskroning te Aken en Arles
Keizerskroning 11 juni te Rome door paus Adrianus IV, neef
Hendrik VI 1169-1190/-
1190-1197
1191-1197 Koning van Sicilië en Napels Koningskroning te Aken
Keizerskroning 14 april te Rome door paus Celestinus III, zoon
Filips van Zwaben 1198-1208 Hertog van Zwaben Koningskroning te Aken en Mainz
geen keizer, broer
Huis Welfen
Otto IV 1198/1208-1218 1209-1218 Hertog van Zwaben Koningskroning te Aken
Keizerskroning 4 oktober te Rome door paus Innocentius III
Huis Hohenstaufen (Zwaben)
Frederik II 1212-1250 1220-1250 Koning van Sicilië Koningskroning te Aken en Mainz
Keizerskroning te Rome door paus Innocentius III, zoon van Hendrik VI
Hendrik (VII) 1222-1235/- Hertog van Zwaben Medekoningskroning te Aken
geen keizer, zoon
Koenraad IV 1237-1250/-
1250-1254
1250-1254 Hertog van Zwaben
Koning van Sicilië, Napels en Jeruzalem
Koningsverkiezing te Wenen
nooit tot keizer gekroond, broer
Hendrik Raspe 1246-1247 Hertog van Zwaben en landgraaf van Thüringen Tegenkoningsverkiezing te Veitshöchheim
geen keizer
Huis Holland
Willem van Holland 1248-1254/-
1254-1256
Graaf van Holland Koningskroning te Aken (1248)
geen keizer
Huis Plantagenet
Richard van Cornwall 1257-1272 Koningskroning te Aken
geen keizer
Alfons 1257-1280 Koning van Castilië en León Tegenkoningsverkiezing
geen keizer
Huis Habsburg
Rudolf I 1273-1291 Hertog van Oostenrijk Koningskroning te Aken
geen keizer, petekind van Frederik II
Huis Nassau
Adolf I van Nassau 1291-1298 Graaf van Nassau en landgraaf van Thüringen Koningskroning te Aken
geen keizer, vermoord
Huis Habsburg
Albrecht I van Oostenrijk 1298-1308 Hertog van Oostenrijk en Stiermarken en landgraaf van Thuringen Koningskroning te Aken
geen keizer, zoon van Rudolf I, vermoord
Huis Luxemburg
Hendrik VII 1308-1313 1312-1313 Graaf van Luxemburg Koningskroning te Aken
Keizerskroning te Rome door paus Clemens V
Huis Wittelsbach
Lodewijk IV de Beier 1314-1347 1328-1347 Hertog van Beieren Koningskroning te Aken
Keizerskroning te Rome door Sciarra Colonna, kleinzoon van Rudolf I
Frederik 1314-1330 Hertog van Oostenrijk en Stiermarken Tegenkoningskroning te Bonn
geen keizer, neef van Lodewijk IV, zoon van Albrecht I
Huis Luxemburg
Karel IV 1346-1347/-
1347-1378
1355-1378 Markgraaf van Moravië en graaf van Luxemburg
Koning van Bohemen
Medekoningskroning te Bonn
Koningskroning te Aken
Keizerskroning te Rome door paus Innocentius VI, kleinzoon van Hendrik VII
Gunther 1349-1349 Graaf van Schwarzburg Tegenkoningsverkiezing te Frankfurt am Main
geen keizer
Wenceslaus van Bohemen 1378-1400 Hertog van Luxemburg en keurvorst van Brandenburg
Koning van Bohemen
Koningskroning te Aken
geen keizer, zoon van Karel IV, afgezet
Huis Wittelsbach
Ruprecht van de Palts 1400-1410 Keurvorst van de Palts Koningskroning te Keulen
geen keizer
Huis Luxemburg
Jobst 1410-1411 Markgraaf van Moravië en keurvorst van Brandenburg Koningsverkiezing
geen keizer, neef van Wenceslaus
Sigismund van Luxemburg 1411-1437 1433-1437 Hertog van Luxemburg en keurvorst van Brandenburg
Koning van Hongarije en Bohemen
Koningskroning te Aken
Keizerskroning te Rome door paus Eugenius IV, jongere broer van Wenceslaus
Huis Habsburg
Albrecht II van Habsburg 1438-1439 Hertog van Oostenrijk en Luxemburg
Koning van Bohemen en Hongarije
Koningsverkiezing te Frankfurt am Main
geen keizer, schoonzoon
Frederik III 1440-1493 1452-1493 Aartshertog van Oostenrijk en hertog van Karinthië Koningskroning te Aken
Keizerskroning te Rome door paus Nicolaas V, achterneef
Maximiliaan I 1486-1493/-
1493-1519
1508-1519 Aartshertog van Oostenrijk Koningskroning te Aken
Keizerskroning door paus Julius II, zoon
Karel V 1519-1556 1530-1556 Aartshertog van Oostenrijk
Koning van Spanje
Koningskroning te Aken
Keizerskroning te Bologna door paus Clemens VII, kleinzoon
Ferdinand I 1531-1556/-
1556-1564
1556-1564 Aartshertog van Oostenrijk
Koning van Bohemen en Hongarije
Koningskroning te Aken
Keizersverkiezing te Frankfurt am Main, broer
Maximiliaan II 1562-1564/-
1564-1576
1564-1576 Aartshertog van Oostenrijk
Koning van Bohemen en Hongarije
Koningskroning te Frankfurt am Main
Keizersopvolging van zijn vader
Rudolf II 1575-1576/-
1576-1612
1576-1612 Aartshertog van Oostenrijk
Koning van Bohemen en Hongarije
Koningskroning te Regensburg
Keizersopvolging van zijn vader
Matthias 1612-1619 1612-1619 Aartshertog van Oostenrijk
Koning van Hongarije en Bohemen
Koningskroning en keizerskroning te Frankfurt am Main, zoon
Ferdinand II 1619-1637 1619-1637 Aartshertog van Oostenrijk
Koning van Bohemen en Hongarije
Konings- en keizerskroning te Frankfurt am Main, oom, broer van Maximiliaan II
Ferdinand III 16361637/-
1637-1657
1637-1657 Aartshertog van Oostenrijk
Koning van Hongarije en Bohemen
Koningskroning te Regensburg
Keizersopvolging van zijn vader
Ferdinand IV 1653-1654/- Medekoning van Bohemen en Hongarije Medekoningskroning te Regensburg
geen keizer, zoon
Leopold I 1658-1705 1658-1705 Aartshertog van Oostenrijk
Koning van Bohemen en Hongarije
Konings- en keizerskroning te Frankfurt am Main, broer
Jozef I 1705-1711 1705-1711 Aartshertog van Oostenrijk
Koning van Bohemen, Hongarije en Sardinië
Konings- en keizerskroning te Augsburg, zoon
Karel VI 1711-1740 1711-1740 Aartshertog van Oostenrijk en hertog van Luxemburg en Parma
Koning van Bohemen, Hongarije, Sardinië, Sicilië en Napels
Konings- en keizerskroning te Frankfurt am Main, broer
interregnum
Huis Wittelsbach
Karel VII 1742-1745 1742-1745 Keurvorst van Beieren Konings- en keizerskroning 12 februari te Frankfurt am Main, schoonzoon van Jozef I
Huis Habsburg
Frans I Stefan 1745-1765 1745-1765 Hertog van Lotharingen en Bar en groothertog van Toscane Konings- en keizerskroning 13 september te Frankfurt am Main, schoonzoon van Karel VI
Jozef II 1765-1790 1765-1790 Hertog van Luxemburg
Koning van Bohemen en Hongarije
Koningskroning te Frankfurt am Main
Keizersopvolging van zijn vader
Leopold II 1790-1792 1790-1792 Groothertog van Toscane en hertog van Luxemburg
Koning van Bohemen en Hongarije
Konings- en keizerskroning te Frankfurt am Main, broer
Frans II 1792-1806 1792-1806 Hertog van Luxemburg
Koning van Bohemen en Hongarije
Keizer van Oostenrijk
Konings- en keizerskroning te Frankfurt am Main, zoon