Kenmerken van stemrecht

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Samenvoegen naar Ten minste één Wikipediagebruiker vindt dat de inhoud van dit artikel ingevoegd zou moeten worden in Kiesrecht, of dat er een duidelijkere afbakening tussen beide artikelen dient te worden gemaakt. Als de tekst wordt ingevoegd, dient dit artikel een redirect te worden (hier melden).

Dit artikel behandelt de verschillende kenmerken van het stemrecht.

Algemeen vs beperkt stemrecht[bewerken | brontekst bewerken]

Het stemrecht of kiesrecht is algemeen wanneer het toebehoort aan alle burgers zonder enige andere voorwaarde dan het instellen van een minimumleeftijd, het hebben van de nationaliteit van het desbetreffende land, het hebben van de juridische rechten van het land en ten slotte de afwezigheid van zware juridische sancties.

Historisch kan het stemrecht beperkt zijn:

  • in functie van het inkomen (cijnskiesstelsel of censuskiesrecht)
  • in functie van het geslacht
  • in functie van het opleidingsniveau

Direct vs indirect stemrecht[bewerken | brontekst bewerken]

Met het direct stemrecht verkiezen de kiezers hun verkozenen rechtstreeks. Dit is het systeem dat in het algemeen wordt toegepast voor de verkiezing van de volksvertegenwoordigers.

Indien het stemrecht indirect is, dan gebeurt de verkiezing in twee fasen. In de eerste ronde kiezen, of duiden de burgers een kiescollege aan, samengesteld uit "grote" kiezers, die op hun beurt de vertegenwoordigers kiezen.

Facultatief vs verplicht stemrecht[bewerken | brontekst bewerken]

In het merendeel van de Westerse landen is het stemrecht facultatief (het is een recht), in enkele landen geldt stemplicht. In België is er een opkomstplicht. Dit houdt in dat de kiezer verplicht is om zich op het stembureau te begeven en dus niet verplicht is een stem uit te brengen voor een bepaalde partij. Hij heeft dus nog altijd het recht om blanco te stemmen.

Enkelvoudig vs meervoudig stemrecht[bewerken | brontekst bewerken]

Het stemrecht is enkelvoudig als elke stemgerechtigde over één stem beschikt. Het is meervoudig als een stemgerechtigde over meerdere stemmen beschikt, hetzij in functie van verworven diploma's, hetzij in functie van het inkomen. Stemmen per volmacht kan niet gezien worden als een eigen extra stemrecht.

De geheimhouding[bewerken | brontekst bewerken]

De stemming dient geheim te blijven opdat op de kiezer geen enkele sanctie of druk zou kunnen uitgeoefend worden. Dit houdt in dat de nodige materiële voorzieningen dienen getroffen te worden opdat de geheimhouding van de stemming zou kunnen gewaarborgd worden (cf afgesloten stemhokjes).