Kilombero (rivier)

Kilombero
Veerpont over de Kilombero bij Ifakara
Stroomgebied	40.330 km²
Bron	samenstroming van de Ruhudi en de Mnyera
Monding	samenstroming met de Luwegu in de Rufiji 8° 31′ ZB, 37° 21′ OL
Stroomgebied	Rufiji
Afvloeiing via	Rufiji → Indische Oceaan
Zijrivieren	Kihansi
Plaatsen	Ifakara
Stroomt door	Tanzania
Locatie in Tanzania
Het stroomgebied van de Rufiji, met de Kilombero als zijrivier
Portaal    Geografie

De Kilombero, soms ook Ulanga is een rivier in Tanzania. De rivier ontspringt in de hooglanden van het zuidwesten van de regio Morogoro, op de oostelijke helling van de Oost-Afrikaanse rift. De rivier stroomt naar het noordoosten langs de noordoostelijke grens van de regio Lindi, voordat de rivier uitmondt in de Rufiji. Deze mondt uiteindelijk weer uit in de Indische Oceaan, aan de zuidkust van de regio Pwani.

Geologie

De Kilomberovallei is een intact natuurlijk wetlandecosysteem dat bestaat uit talloze rivieren, die samen de grootste seizoensgebonden zoetwatervlakte in Oost-Afrika vormen. De Kilombero levert twee derde van het water van de Rufiji.

De Kilombero ontstaat door het samenvloeien van grote rivieren uit het zuiden, die vanuit de bergketens van de regio's Njombe en Iringa aan de oostelijke helling van de Oost-Afrikaanse Rift en vanuit het zuiden vanuit het Udzungwagebergte en het Mahengegebergte naar het noorden stromen. Vanuit het zuiden slingert de Ruhudji zich naar het oosten, waarbij hij vrij snel hoogte verliest, naar de bron van de grote uiterwaard van de Kilomberovallei. De uiterwaard beslaat de vlakke bodem van de Kilomberovallei op 210-250 m boven zeeniveau. De vallei ligt in zuidwest-noordoostelijke richting, tussen dichtbeboste steile hellingen in het Udzungwagebergte, dat 2250 meter boven de vallei uitsteekt, aan de noordwestelijke kant, en het Mahengegebergte aan de zuidelijke kant.

De Ruhudji ontvangt verschillende belangrijke zijrivieren en splitst zich vervolgens op de uiterwaard in een aantal kanalen, die een netwerk vormen in het centrale deel van de uiterwaard. Andere zijrivieren die de bergen aan weerszijden van de vallei afwateren, sluiten zich aan bij het netwerk, zodat er in het centrale deel tien grote kanalen zijn die ongeveer parallel lopen. Een zone van permanente moerassen, 45 km lang, strekt zich uit tot 4 km van de westelijke oever van de Kihansi. De Kihansi werd in 1995 afgedamd in zijn stroomgebied boven de Kihansikloof. Het zuidelijke centrale deel van de uiterwaarden daalt 40 meter over een afstand van 210 km. Bij Ifakara versmalt de vallei tot ongeveer 4 km breed en komen de rivieren samen in de hoofdstroom van de Kilombero. Ten oosten van Ifakara stroomt de Kilombero door een delta van hoefijzermeren en wordt aan de linkeroever gevoed door de Msolwa. Deze rivier komt uit de hoge helling van de Udzungwas en doorkruist het noordelijke deel van de uiterwaard, waarbij hij in het westen een ander gebied met permanente moerassen omzeilt. Vanaf het punt waar de rivieren samenkomen, buigt de Kilombero scherp naar het zuidoosten en verlaat de uiterwaard (en het Ramsar-gebied) aan de grens van het Selous Game Reserve. De Kilombero stroomt vervolgens 65 km verder tot aan de samenvloeiing met de Luwegu, waar ze bij de Shuguli-watervallen samenkomen en de Rufiji vormen. De Rufiji stroomt vervolgens in noordoostelijke richting door het Selous Game Reserve op weg naar de Indische Oceaan.

Geschiedenis

Vanaf 1885 begon Karl Peters gebieden in Oost-Afrika voor Duitsland op te eisen. De kust van Tanganyika bleek relatief eenvoudig te veroveren, maar de verovering van het binnenland van de kolonie – tot aan Belgisch Congo – was moeilijker omdat grote delen nog onontgonnen waren. Om deze reden leidde gouverneur Gustav Adolf von Götzen een expeditie om deze achterlanden op te eisen. Hij nam Georg von Prittwitz en Hermann Kersting mee.

De Kilombero en haar zijrivier de Kihansi werden voor het eerst in 1897-98 door von Prittwitz in kaart gebracht in een poging om te bepalen of een van beide rivieren een bevaarbare waterweg zou kunnen vormen van de kust naar het bergachtige district Uhehe. Vanuit Perondo bevoer von Prittwitz de Kihansi in een kano en concludeerde dat de Kihansi te moeilijk bevaarbaar was vanwege het grote aantal scherpe bochten en het smalle kanaal dat werd geblokkeerd door nijlpaarden. De Kilombero met zijn brede, vloeiende bochten was gemakkelijk bevaarbaar met een stoomboot met geringe diepgang.

Politiek en economie

De Kilombero vormt de grens tussen het district Ulanga en het district Kilombero in de regio Morogoro in het zuidoosten van Tanzania.

De meeste dorpelingen in de Kilomberovallei zijn zelfvoorzienende boeren die maïs en rijst verbouwen, hoewel velen ook van de visserij leven. In de Kilomberovallei liggen grote teakplantages. In het noordwesten van het district beslaan de suikerrietplantages van Illovo Sugar Company het grootste deel van het laaggelegen gebied.

Wildlife

De Kilomberovallei wordt gekenmerkt door zijn grote populaties grote zoogdieren, zoals kafferbuffels, olifanten, nijlpaarden, leeuwen en puku's. Het grootste deel van de wereldpopulatie puku's leeft in de Kilomberovallei. De vallei herbergt een van de grootste populaties nijlkrokodillen in Afrika en is een belangrijke broedplaats voor vogelsoorten zoals de Afrikaanse gaper, de witkruinkievit en de Afrikaanse schaarbek. De vallei herbergt een aantal soorten die alleen hier voorkomen, zoals de Udzungwa-franjeaap en drie vogelsoorten, de Ulanga-wever en twee nog niet beschreven soorten cisticola's.

De rivier herbergt 23 vissoorten die regelmatig worden gevangen, waaronder drie vissoorten die stroomafwaarts in de Rufiji niet voorkomen: Alestes stuhlmannii en twee soorten Citharinus congicus. Vissen uit het Rufiji-riviersysteem trekken stroomopwaarts naar de Ulanga om te paaien, meestal aan het begin van het regenseizoen in november, met een piek in de paaiactiviteit rond december.

Cultuur

The Gallery of Trees Ulanga River, schilderij van Friedrich Wilhelm Kuhnert (1898)

De gelijknamige boot in C.S. Foresters roman The African Queen (1935) en de daaropvolgende verfilming (1951) was een stoomboot, eigendom van een Belgisch mijnbouwbedrijf, die op de bovenloop van de Kilombero voer.

De Duitse dierenschilder Friedrich Wilhelm Kuhnert beeldde de rivier af in zijn schilderij The Gallery of Trees Ulanga River uit 1898.

Mediabestanden

Zie de categorie Kilombero (rivier) van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.