Klein-Rusland

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Klein-Rusland (Oekraïens: Мала Русь, Mala Rus’; Russisch: Малая Россия, Malaja Rossija, later Малороссия, Malorossija), oorspronkelijk Kleine Rus’ (Russisch: Малая Русь, Malaja Roes’), was de benaming die werd gebruikt voor het etnisch Oekraïense gebied in het Russische Rijk ten tijde van het late Russische tsarendom.

De benaming heeft haar oorsprong in de naam die de Byzantijnen aan het noordelijke en zuidelijke delen van de landen van Rus’ gaven; respectievelijk Grieks: Μακρά Ρωσία, Makra Rosia; "Groot-Rusland") en Grieks: Μικρά Ρωσία, Mikra Rosia; 'Rusland Minor' of 'Klein-Rusland').

Klein-Rusland als geografische naam[bewerken]

Dit was een binnenprovincie van het Russische Rijk met als ligging tussen Zuid-, Groot- en West-Rusland. Deze provincie was de kleinste provincie van het rijk maar heette daarom ook niet Klein-Rusland. Deze naam heeft zijn oorsprong uit de 14e eeuw toen het land in 1320 door het grootvorstendom Litouwen veroverd werd. Later ging dit gebied in 1386 over tot Polen. Men noemde het nu en later ook in tegenstelling van het Grote Moscovische Rusland, Klein-Rusland met als middelpunt Kiev die eeuwenlang als hoofdstad was van het Russische Grootvorstendom. Wat ten Oosten van Kiev lag noemde men 'Ukraine' wat 'Grensland' betekend. Deze naam gebruikte men evenwel in een meer uitgestrekte betekenis en verstond onder Ukraine de grote vruchtbare landstreek aan beide zijden van de Midden-Dnieper.

Klein-Russsen etnische term[bewerken]

De Russen waren vroeger een volk dat bestond uit: Groot-Russen, Klein-Russen, Wit-Russen. Zo staat beschreven in het Aardrijkskundig handboek 1870 door Dr. J.J Kreenen dat de Klein-Russen of Malorossi, ook Ruthenen en Rusniakken genoemd tot de Slavische stam behoren als de Groot-Russen. Ook spreken zij dezelfde taal als zij maar met een gewijzigd dialect. Het rutheensch.

Verandering van benaming[bewerken]

Een mogelijke oorzaak die de volledige verandering van de benaming van het land had teweeggebracht is de Russische Revolutie die gesteund werd door het Duitse Rijk en Oostenrijk Hongarije om Rusland uit de Eerste Wereldoorlog te krijgen. Hiervoor werd het MittelEuropa plan bedacht dat van Klein-Rusland, een republiek onder Duits gezag en met als naam Oekraïne gevormd zou moeten worden. De Bolsjewieken zouden met de steun van Duitsland een revolutie moeten ontketenen die Rusland uit de oorlog zou brengen, dit gebeurde dan ook onder Vladimir Lenin. Het is een feit dat vanaf 1926 onder de Bolshevistische regering de benaming Klein-Rusland werd verandert in Oekraïne. De benaming 'Oekraïne' werd bestempeld als een Chauvinistische uitdrukking van de Russen voor de gebieden van Oekraïne door de socialisten.

Moderne context[bewerken]

Hoewel de benaming "Klein-Rusland" haar oorsprong heeft in de benaming voor een deel van het middeleeuwse Kievse Rus’, en vooral in gebruik was als geografische, taalkundige en etnologische term, wordt het nu ervaren als een archaïsch woord. Na de Russische revolutie werd de naam van Klein-Rusland omgedoopt in Oekraïne. Oekraïners beschouwen momenteel het gebruik ervan in moderne context vaak als de Russische "oude broeder"-houding, die hen terug doet denken aan vroegere "imperiale onderdrukking" van het Oekraïense nationale idee.

Anderen stellen daar tegenover dat dergelijk gebruik van deze benamingen slechts een erkenning is van het feit dat hoewel het gebied nu tot Oekraïne behoort en de geschiedenis van het gebied daarmee tot het Russisch erfgoed behoort, het gebied daarnaast ook de geboortestreek is geweest van de Russische cultuur en haar hartland tot de hoofdstad van Kiev naar Moskou verlegd werd.

Na de Maidanrevolutie in 2015 en de opkomst van de nationalistische Oekraïense volksvertegenwoordigers kwam de Russische wereld in opstand. Dit deel van de bevolking voelt zich meer verwant met de verbonden geschiedenis met Rusland. Zo is de Krim, het vroegere 'Nieuw-Rusland' in opstand gekomen en hebben zij via referendum terug aansluiting met Rusland gezocht. Ook is het Oosten, Zuiden van Oekraïne in opstand gekomen en voelen de 'Klein-Russische' volkeren terug de drang om met Rusland te verenigen.