Klompenmaker

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Klompenmakerij anno 1925.
Klompenmaker aan het werk rond 1914

Een klompenmaker is een ambachtsman die klompen vervaardigt. Dit gebeurt door een blok hout te snijden en uit te hollen, totdat de klompvorm wordt verkregen.

Handwerk[bewerken]

Het ambacht klompenmaker is alleen nog op braderieën en jaarmarkten te zien. Waar ieder dorp in Nederland vroeger een eigen klompenmaker kende, bestaan er anno 2008 in Nederland nog maar ongeveer 10 klompenmakers die zelfstandig klompen produceren en verkopen.

Klompenmakerswerkbank

Machinaal[bewerken]

Tegenwoordig worden klompen machinaal gemaakt. Klompen worden gemaakt van populieren-, wilgen- of iepenhout. Het hout hoeft niet eerst te drogen, maar wordt bij de klompenfabricage nat verwerkt. De stammen worden in brede schijven gezaagd, de zogeheten 'bollen', die op hun beurt in blokken worden gezaagd met een blokkenzaagmachine, groot genoeg om er een klomp uit te halen. Deze blokken worden in een freesmachine geplaatst, die de buitenvorm uit de blokken freest. Daartoe worden twee blokken naast elkaar tussen twee pennen geklemd, met daartussenin een metalen modelklomp. De modelklomp wordt door de machine afgetast en de vorm wordt overgebracht naar de twee houten blokken aan weerszijden van het stalen model. In een volgende machine worden de klompen uitgehold, ook aan de hand van een metalen model. Het uithollen geschiedt met 'lepelboren' die geschikt zijn voor natte verspaning.

Daarna moeten de klompen drogen in de droogkamer. De wilgenhouten exemplaren worden anderhalve week gedroogd, bij een temperatuur van 20 tot 25 graden C, voor de populieren klompen is normaliter een week langer nodig. Door verbranding van afvalhout wordt de warmte geleverd voor het droogproces. De klompen moeten heel voorzichtig drogen, want bij een te snelle droging krijg je krimp en ontstaan er scheuren.

Na het drogen is het ijkpunt waarop wordt bepaald of een klomp kan worden afgewerkt of als 'onvoldoende kwaliteit' wordt beschouwd. De goedgekeurde klompen worden geschuurd, in de grondverf gezet, gepolijst, gedecoreerd en verkocht.

Het is moeilijk om de klompenmakerij voor Nederland te behouden. Een mogelijkheid is 'maatklompen' voor de orthopedische markt. Daar kunnen de Nederlandse klompenmakers hun specialistische kennis en vaardigheden in kwijt. Door de sterke concurrentie in het buitenland is commerciële fabricage in Nederland haast niet meer mogelijk.

Nederlandse kampioenen ambachtelijk klompenmaken[bewerken]

Jaar Plaats Naam Geboorteplaats Provincie
1926 Sint-Oedenrode Hannes van Hastenberg Liempde Vlag Noord-Brabant Noord-Brabant
1997 L. Beekhuiszen Eemnes Vlag Utrecht (provincie) Utrecht
1998 L. Beekhuiszen Eemnes Vlag Utrecht (provincie) Utrecht
1999 L. Beekhuiszen Eemnes Vlag Utrecht (provincie) Utrecht
2000 van de Ven Nistelrode Vlag Noord-Brabant Noord-Brabant
2001 van de Ven Nistelrode Vlag Noord-Brabant Noord-Brabant
2002 L. Beekhuiszen Eemnes Vlag Utrecht (provincie) Utrecht
2003 L. Beekhuiszen Eemnes Vlag Utrecht (provincie) Utrecht
2004 Theo ter Horst Wierden Vlag Overijssel Overijssel
2005 Sint-Oedenrode Theo ter Horst Wierden Vlag Overijssel Overijssel
2006 L. Beekhuiszen Eemnes Vlag Utrecht (provincie) Utrecht
2007 Sint-Oedenrode Theo ter Horst Wierden Vlag Overijssel Overijssel
2008 Zaanse Schans Ton Verhejen Haaksbergen Vlag Overijssel Overijssel

Externe link[bewerken]