Kobzar (muzikant)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Kobzar Petro Semenovych Drevchenko (1863 – 1934), ook bekend als Drevkin en Drygavka, leerling van Hnat Tykhonovych Honcharenko en waarschijnlijk gestorven tijdens de hongersnood in Oekraïne.

Een kobzar (Oekraïens: кобзар) is een rondtrekkende Oekraïense troubadour, minstreel of zanger. Deze zangers waren vaak blind en kwamen veelvuldig voor in de 19de eeuw. Kobzar betekent letterlijk een kobzaspeler. Een kobza is een Oekraïens snaarinstrument (Sachs-Hornbostel classificatie nummer 321.321-5+6) uit de luit/aartsluit instrumenten groep. In het spraakgebruik betekent kobzar een uitvoerder van de muzikale erfenis van de Kobzartraditie.

Traditie[bewerken | bron bewerken]

De kobzar-traditie stam uit de Kozakken-Hetman-periode in de zestiende eeuw. Het gezang van de kobzar werd begeleid door muzikale instrumenten zoals de kobza, bandoera (Oekraïens: Банду́ра) of een lier. Het repertoire werd voornamelijk gevonden in liturgische psalmen en kanty-gezangen. Kanty zijn gezangen in een eenvoudige driestemmige zetting van Pools-Oekraïense herkomst. Oorspronkelijk met een religieuze inhoud, later ook op een inhoud met wereldlijke zaken en/of heldendaden, de zogenaamde Duma, een episch gezang.

Organisatie[bewerken | bron bewerken]

In Oekraïne organiseerden de kobzars zich in Gildes of broederschappen, bekend als Kobzars'kyj Tsekh (Oekraïens: КобзарськийЦех). Ze doorliepen een leertijd van ongeveer drie jaar voordat ze de eerste examens aflegden om kobzar te worden. In de negentiende eeuw waren er drie regionale kobzar-scholen in de regio Tsjernihiv, Poltava en Slobozhan-regio. Deze laatste regio was een onderdeel van de Charkov-regio en volgde deze traditie. Deze scholen hadden onderscheidende repertoires en speelstijlen.

De gildes werkten samen, ook in de leerlingfase, met de Orthodoxe Kerk, broederschappen hadden elk een verbintenis met een specifieke kerk. In deze kerk had het gilde de zorg over een bepaalde icoon of gaven aan deze kerk specifieke nieuwe religieuze voorwerpen (Kononeko, pagina 568–9)[1] De Orthodoxe Kerk was echter vaak zeer achterdochtig en soms zelf vijandig ten opzichte van de kobzars.[bron?]

Einde van de gildes[bewerken | bron bewerken]

Het gilde van de kobzar eindigde in het midden van de jaren 1930 ten tijde van de Oekraïense SSR tijdens Stalins transformatie van de landelijke leefgemeenschap, wat ook de verbanning en liquidatie van de kobzars in de Oekraïne inhield.[2] De kobzar-optredens werden vervangen door optredens van folkloristische muziek en klassieke muziek en het gebruik van de bandoera.

Recente opleving van de gildes[bewerken | bron bewerken]

In de jaren 1990 werd het kobzar-gilde nieuw leven ingeblazen door de bandoeristen Heorhy Tkachenko, Mykola Budnyk en Mykhailo Khai, om de oude muziekvorm en traditie weer te doen herleven. Het gilde heeft ongeveer 200 leden en afdelingen in Kiev, Charkov en Poltava.

Andere betekenis van het woord Kobzar[bewerken | bron bewerken]

  • Kobzar is ook een gedichten- en prozaboek van Taras Sjevtsjenko, de grote nationale kunstenaar, dichter en tekstschrijver van Oekraïne.
  • Kobzar wordt soms gebruikt voor de hurdy-gurdy spelers uit Wit-Rusland, Oost-Polen en Wolynië in Oekraïne. Deze hurdy-gurdyspelers worden daar beschouwd als kobzar. De draailier (Oekraïens: ліра) in Oekraïne is een variant van de hurdy-gurdy[3][4].
  • Doedelzakspelers uit Polen staan in sommige streken van Polen bekend als Kobziarza, (doedelzak is daar een kobza, Kozioł of koza).

Afbeeldingen[bewerken | bron bewerken]

Kobzars[bewerken | bron bewerken]

Kobzar-monumenten[bewerken | bron bewerken]

Kobzar-instrumenten[bewerken | bron bewerken]

Kobzar begrippen[bewerken | bron bewerken]

Zie ook[bewerken | bron bewerken]

Externe links en bronnen[bewerken | bron bewerken]

  • Kobzar at Encyclopedia of Ukraine
  • National Union of the Ukrainian Kobzars official site (in Ukrainian)
  • Kobzars in "Welcome to Ukraine" Magazine
  • Mishalow, V. and M. (1986). Ukrayins’ki kobzari-bandurysty (Ukrainian Kobzars-Bandurists). Sydney, Australia.
  • Humeniuk, A. (1967) Ukrayins’ki narodni muzychni instrumenty (Ukrainian folk musical instruments), p 79. Kyiv, Ukraine.
  • Lysenko, M. ‘Narodni muzychni instrumenty na Ukraïni,’ Zoria (1894; repr Kyiv 1955)
  • Iemets', V. Kobza ta kobzari (Berlin 1922)
  • Khotkevych, H. Muzychni instrumenty ukraïns'koho narodu (Kharkiv 1930)
  • Lastovych-Chulivs’kyi, S. Lysty pro banduru (New York 1956)
  • Humeniuk, A. Ukraïns’ki narodni muzychni instrumenty (Kyiv 1967)
  • Skliar, I. Kyïvs’ko-kharkivs’ka bandura (Kyiv 1971)
  • Kononenko, Natalie O., Ukrainian Minstrels: And the Blind Shall Sing, 1998 M. E. Sharpe, Inc., ISBN 0-7656-0144-3 of ISBN 0-7656-0145-1.
Zie de categorie Kobzars van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.