Koehool

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Koehool
Buurtschap in Nederland Vlag van Nederland
Koehool (Friesland (hoofdbetekenis))
Koehool
Situering
Provincie Vlag Friesland Friesland
Gemeente Vlag Waadhoeke Waadhoeke
Coördinaten 53° 15′ NB, 5° 32′ OL
Overig
Postcode 8851
Belangrijke verkeersaders N393
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Friesland

Koehool (Fries: Koehoal) is een buurtschap in de Friese gemeente Waadhoeke. Het ligt aan de Waddenzee ten noorden van Tzummarum en ten oosten van Firdgum en de N393.

Naam[bewerken]

De naam Koehool is al op achttiende- en negentiende-eeuwse kaarten te vinden. Op een zestiende-eeuwse kaart wordt het gespeld als Cohool. In 1546 schreef men de naam als Kahoel en ook komt dan Coldhoe voor. Een vermelding uit 1511 spelt Caudehoel. Er lag toen een sluis die in 1525 de Coudehoelstera zyl wordt genoemd. In de kloosterkronieken van Lidlum komt, gedateerd in de veertiende eeuw, Cadahool voor. Die naam verwijst waarschijnlijk naar een plaats vlak bij de oude locatie van het klooster Lidlum, zuidelijker dan het huidige Koehool.

Verklaring van de naam[bewerken]

Het tweede gedeelte van de naam betekent hol, wat 'laag gelegen, moerassige plaats' kan inhouden, maar ook inham of bedding.[1] Het eerste betekent koud, dat 'onbewoond, verlaten', maar ook gewoon 'koud' kan betekenen. Tussen ongeveer 1300 en 1584 lag er bij Koehool in de zeedijk de Koehoolsterzijl. De uitstroming naar zee was daar vrij gering en in 1562 constateerde men: ende de stroom liep zoe zacht uyt dat 't men nauwelincx coste zien van datter waeter uyt liep.[2] Koud is niet alleen het tegenovergestelde van warm, maar betekent ook: stelt niet veel voor, zoals in een koud kunstje of: traag druppelen, zoals in het oude woord koudepis. Bij de plaatselijke omstandigheden past als betekenis van Koehool: onbetekenende waterloop.

Bezienswaardigheden[bewerken]

  • De Waadfisker (Westerlauwers Fries) is een standbeeld van Frans Ram. Het staat onderaan de zeedijk ter herinnering aan de haringvisserij met behulp van fuiken die loodrecht op de zeedijk opgezet werden. Door de aanleg van de Afsluitdijk verloren honderden waadfiskers in deze regio hun werk.
  • Stelling Koehool werd in de Tweede Wereldoorlog door de Duitse bezetter aangelegd als onderdeel van de Atlantikwall. Ze bestond uit vier bunkers. Een bunker is bewaard gebleven en gerestaureerd. Hij fungeert sinds 2011 als educatiecentrum.

Afbeeldingen[bewerken]

Externe links[bewerken]

Literatuur[bewerken]

  • Gildemacher, Karel F., Friese Plaatsnamen (Leeuwarden 2007)
  • Gildemacher, Karel F., Waternamen in Friesland (Leeuwarden 1993)
  • Berkel, G. van en Samplonius, K., Nederlandse plaatsnamen, herkomst en historie (Utrecht 2006, 3e druk)
  • Draaisma, K. Geschiedenis van Roptazijl (Leeuwarden 2010)