Koloniale Conferentie van Berlijn

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Afrika werd verdeeld tijdens de Conferentie van Berlijn (tekening in Illustrierte Zeitung).

De (Koloniale) Conferentie van Berlijn, ook wel de Congo- (Duits: Kongokonferenz) of West-Afrikaconferentie (Duits: Westafrika-Konferenz) genoemd,[1] was een bijeenkomst van de belangrijkste Westerse mogendheden, gehouden in Berlijn in 1884-1885, over de verdeling van Afrika. De staten gaven zichzelf hiermee een legitimering voor de zogenaamde Wedloop om Afrika.

De conferentie van Berlijn vond plaats tussen 15 november 1884 en 26 februari 1885. Vijftien Europese landen waren aanwezig, evenals de Verenigde Staten en het Ottomaanse Rijk.[2] Geen enkel Afrikaans staatshoofd was uitgenodigd. Een verzoek tot uitnodiging vanwege de Sultan van Zanzibar werd door de Britten weggelachen.[3].

Deze conferentie stelde regels op zodat Afrika volgens de Europese grootmachten eerlijk werd verdeeld. De conferentie was bijeen geroepen door de Duitse kanselier Otto von Bismarck, op initiatief van Portugal en met Britse steun. In zo’n 20 jaar werd heel Afrika bezet door België (Congo), Engeland (zuiden en oosten van Afrika), Frankrijk (noorden en westen), Duitsland (Namibië, Kameroen, Togo en Tanzania), Italië (Libië, Somalië en Eritrea), Portugal (Angola, Mozambique) en Spanje (zuiden van Marokko).

Afrika bestond voor 1880 uit ca. 1.100 volkeren en in 1900 maar uit 40 landen. Van die 40 landen waren er 36 die een bestuur hadden onder leiding van een Europees land.

Aanleiding[bewerken | brontekst bewerken]

  • De ontevredenheid onder de Staten na het Congres van Berlijn (1878). Bismarck zag met de verdeling van Afrika een mooie gelegenheid om Frankrijk en Engeland tegen elkaar op te zetten – als Frankrijk en Engeland ruzie zouden krijgen zou dat erg gunstig zijn voor Duitsland.

Gevolgen[bewerken | brontekst bewerken]

Europese claims op Afrika in 1913 met de hedendaagse landsgrenzen.
België Duitsland Italië
Spanje Frankrijk Groot-Brittannië
Portugal Onafhankelijk

De Europese handelaren en bedrijven begonnen goud, koper, natuurrubber, ivoor en cacao uit Afrika te halen en er werd goedkope, machinaal vervaardigde kleding verkocht waardoor veel Afrikanen werkloos werden.

Ook werd opnieuw – en dit keer met meer succes, omdat missionarissen en zendelingen dit keer wel gesteund werden door het Europese bestuur – geprobeerd om het christelijke geloof in Afrika te verspreiden. De missionarissen en zendelingen konden tevens beter overleven in de binnenlanden van Afrika door de komst van een geneesmiddel tegen malaria. Deze conferentie kwam er feitelijk op neer dat Afrika verdeeld werd. Het achterland van een kust die in handen was van een Europees land, behoorde daarmee tot de invloedssfeer van dat land.

Zo werd onder meer het gebied dat tijdens de conferentie "het geografische bekken van de Congostroom" werd genoemd, en pas erna en los ervan herdoopt zou worden tot "de Onafhankelijke Congostaat",[4][5] toegewezen aan koning Leopold II van België. Hij zou het op zeer bloedige wijze voor zijn rubber en persoonlijke rijkdom ontginnen.

Namibië werd als Duits-Zuidwest-Afrika toegewezen aan Duitsland. In naam van de Duitse keizer werden vele tienduizenden opstandige leden van de Herero- en Nama-stammen omgebracht tijdens de Namibische Genocide.

Na de conferentie waren alleen Liberia, Ethiopië, Oranje Vrijstaat en de Zuid-Afrikaansche Republiek nog onafhankelijk (laatste twee werden na enkele decennia alsnog veroverd door het Verenigd Koninkrijk). Formeel werd ook de Onafhankelijke Congostaat (État independant du Congo) een onafhankelijk land. Dit land was echter privé-bezit van Leopold II.

Bepalingen van de Algemene Akte[bewerken | brontekst bewerken]

Door de Algemene Akte van de Conferentie van Berlijn werd op 26 februari 1885 bepaald:

  • Vrijheid van handel en scheepvaart op de Congo.
  • Neutraliteit van de Congolese gebieden in geval van conflict.
  • Feitelijke inbezitname met het oog op het doen gelden van rechten.
  • Materiële en geestelijke verheffing van de inboorlingen.
  • Bestrijding van de slavenhandel.

België reageerde niet enthousiast, maar het parlement gaf op 30 april de koning toestemming ook koning van Congo te zijn, mits geen beroep zou worden gedaan op financiële of militaire steun.

Zie ook[bewerken | brontekst bewerken]

Noten[bewerken | brontekst bewerken]

  1. art. Berlin West Africa Conference, in Encyclopædia Britannica (1998-2018).
  2. (en) The Berlin Conference. Geraadpleegd op 22 juni 2020.
  3. (en) G. N. UZOIGWE, REFLECTIONS ON THE BERLIN WEST AFRICA CONFERENCE, 1884-1885. Journal of the Historical Society of Nigeria Vol. 12, No. 3/4 (DEC. 1984–JUNE 1985), pp. 9-22 (14 pages) (1985). Geraadpleegd op 22 juni 2020.
  4. Cornelis, S. ((1991)). "Stanley au service de Léopold II: La fondation de l'Etat Indépendant du Congo (1878-1885)". In Cornelis, S. (red.), H.M. Stanley: Explorateur Au Service du Roi. Pp. 41–60. Tervuren: Royal Museum for Central Africa: 53–54 1991
  5. Katzenellenbogen, S. (1996). It didn't happen at Berlin: Politics, economics and ignorance in the setting of Africa's colonial boundaries. In Nugent, P. And Asiwaju, A. I. (Eds.), African Boundaries: Barriers, Conduits and Opportunities. 21-34. 1996

Bibliografie[bewerken | brontekst bewerken]

Externe link[bewerken | brontekst bewerken]

Originele werken van of over dit onderwerp zijn te vinden op de pagina Tekst van de "algemene akte" van de conferentie (Frans) op Wikisource.