Kortenaken

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Kortenaken
Gemeente in België Vlag van België
Vlag van Kortenaken Wapen van Kortenaken
(Details) (Details)
Kortenaken (België (hoofdbetekenis))
Kortenaken
Geografie
Gewest Vlag Vlaams Gewest Vlaanderen
Provincie Vlag Vlaams-Brabant Vlaams-Brabant
Arrondissement Leuven
Oppervlakte
– Onbebouwd
– Woongebied
– Andere
49,06 km² (2011)
88,21%
7,57%
4,22%
Coördinaten 50° 55' NB, 5° 4' OL
Bevolking (Bron: AD Statistiek)
Inwoners
– Mannen
– Vrouwen
– Bevolkingsdichtheid
7.875 (01/01/2018)
50,16%
49,84%
160,52 inw./km²
Leeftijdsopbouw
0-17 jaar
18-64 jaar
65 jaar en ouder
(01/01/2013)
18,03%
61,16%
20,81%
Buitenlanders 2,69% (01/01/2018)
Politiek en bestuur
Burgemeester Patrick Vandijck
(Open Vld, 2016-2018)
Bestuur Open Vld, N-VA
Zetels
Open Vld-GBL
CD&V
N-VA
sp.a-PLUS
19
7
6
3
3
Economie
Gemiddeld inkomen 19.376 euro/inw. (2016)
Werkloosheidsgraad 3,54% (okt. 2018)
Overige informatie
Postcode
3470
3470
3471
3472
3473
Deelgemeente
Kortenaken
Ransberg
Hoeleden
Kersbeek-Miskom
Waanrode
Zonenummer 016 - 011 - 013
NIS-code 24054
Politiezone Hageland
Hulpverleningszone Oost Vlaams-Brabant
Website www.kortenaken.be
Detailkaart
KortenakenLocatie.png
ligging binnen het arrondissement Leuven
in de provincie Vlaams-Brabant
Portaal  Portaalicoon   België

Kortenaken is een plaats en gemeente in het Hageland (arrondissement Leuven, Vlaams-Brabant, België).

De landelijke gemeente bestaat uit 5 deelgemeenten en één gehucht. In totaal zijn er 7 dorpskernen, omdat de deelgemeente Kersbeek-Miskom uit twee kerkdorpen bestaat. In het brede valleigebied van de Velpe vormen de boomgaarden een vertrouwd beeld. Daarnaast is de gemeente ook een agrarisch lappendeken: uitgestrekte akkers en weilanden komen veelvuldig voor. Kortenaken leeft van veeteelt, land- en tuinbouw. Als derde grootste perengemeente van België is de fruitproductie van cruciaal belang. De gemeente telt ruim 7.500 inwoners.

Geschiedenis[bewerken]

Onder het ancien régime was Kortenaken een zelfstandige heerlijkheid. Juridisch viel het onder de meierij van Halen, in het kwartier van Leuven van het hertogdom Brabant. Na de Franse invasie werd het dorp (toen als Cortenaeken aangeduid) als gemeente ingedeeld bij het kanton Scherpenheuvel van het Dijledepartement.[1] De gemeente Kortenaken behield haar vorm zoals die toen vastgelegd werd tot de gemeentefusies van 1977.

Geografie[bewerken]

Kernen[bewerken]

Naast Kortenaken zelf bestaat de gemeente nog uit de deelgemeenten Hoeleden, Kersbeek-Miskom, Ransberg en Waanrode. Ook het gehucht Stok dat tot 1977 bij Sint-Margriete-Houtem en Bunsbeek behoorde, maakt sindsdien deel uit van Kortenaken.

  • Grootte grondgebied gemeente Kortenaken: 5.406 ha
  • Totaal aantal inwoners: 7.888
  • Bevolkingsdichtheid: 166 inwoners/km²
# Naam Oppervlakte
(km²)
Aantal mannen
01/01/2013
Aantal vrouwen
01/01/2013
Inwonerstotaal
01/01/2013
1 Kortenaken 14,05 1077 1118 2195
2 Hoeleden 10,02 711 718 1429
3 Stok
- bij Bunsbeek
- bij St. Margriet Houtem
199
116
83
195
111
84
394
227
167
4 Kersbeek-Miskom 10,99 654 650 1304
5 Ransberg 5,32 329 315 644
6 Waanrode 8,72 964 958 1922
TOTAAL 49,10 3934 3954 7888
Bron: Gemeente Kortenaken[dode link]

Demografie[bewerken]

Demografische ontwikkeling[bewerken]

Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.

  • Bronnen:NIS, Opm:1806 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari

Politiek[bewerken]

Structuur[bewerken]

College van burgemeester en schepenen[bewerken]

2013-2018
Bevoegdheden Naam Partij
burgemeester
Wettelijke bevoegdheden, AGB, economie, middenstand, financiën, begroting, plattelandsbeleid, mobiliteit en verkeer
Patrick Vandijck Open VLD
eerste schepen
Ruimtelijke ordening, jeugd, erfgoed en personeelszaken
Niels Willems N-VA
tweede schepen
Investeringen en nutsvoorzieningen (openbare werken) en GROSK (Noord-Zuid).
Betty Geysenbergs Open VLD
derde schepen
Sport, onderwijs, kinderopvang, ICT, erediensten, communicatie, tewerkstelling en bibliotheek
Nancy Maris N-VA
vierde schepen
Feestelijkheden, cultuur, landbouw, milieu en begraafplaatsen
Josette Vanlaer Open VLD
vijfde schepen
OCMW-voorzitter, senioren, sociale zaken, gelijke kansen en overleg OCMW – schepencollege
Camiel Bouvin Open VLD

Herschikkingen

  • In 2014 nam Benny Hermans ontslag als schepen en raadslid. Hij werd opgevolgd door Nancy Maris.
  • Begin 2016 was er een grote stoelendans:
    • André Alles werd als burgemeester vervangen door Patrick Vandijck.
    • Paul Francen, Eddy Marcoen en Nadine Veulemans werden als schepen vervangen door respectievelijk Betty Geysenbergs, Camiel Bouvin en Josette Vanlaer.
    • Patrick Vandijck werd als gemeenteraadsvoorzitter vervangen door Paul Francen.

Gemeenteraad[bewerken]

Legislatuur 2012-2018[bewerken]
Partij Naam Naamstemmen #
Open VLD André Alles
1.212
1
Open VLD Betty Geysenbergs
884
10
Open VLD Eddy Marcoen
859
7
Open VLD Paul Francen (voorzitter van de raad)
839
2
Open VLD Patrick Vandijck
832
4
Open VLD Josette Vanlaer
744
12
Open VLD Patrick Vlayen
717
18
N-VA Niels Willems
476
14
N-VA Nadine Veulemans
246
13
N-VA Nancy Maris
214
17
sp.a Griet Vandewijngaerden
546
5
sp.a Paul Sterkendries
375
8
sp.a Marina Jonckers
241
16
CD&V Stefaan Devos
1.164
3
CD&V Michel Vander Velpen
632
9
CD&V Kristof Mollu
507
15
CD&V Tuur Maris
453
11
CD&V Imelda Stouthuysen
412
19
CD&V Martin Coomans
409
6
Legislatuur 2019-2024[bewerken]
Partij Naam Naamstemmen #
Open VLD André Alles
1.220
##
Open VLD Betty Geysenbergs
795
##
Open VLD Denise Beelen
536
##
Open VLD Paul Francen
840
##
Open VLD Patrick Vandijck
960
##
Open VLD Josette Vanlaer
761
##
Open VLD Patrick Vlayen
603
##
Open VLD Camiel Bouvin
696
##
N-VA Niels Willems
143
##
N-VA Benny Hermans
246
##
N-VA Annie Busselen
140
##
sp.a Griet Vandewijngaerden
387
##
sp.a Koen Veulemans
275
##
CD&V Stefaan Devos
866
##
CD&V Michel Vander Velpen
543
##
CD&V Kristof Mollu
636
##
CD&V Annita Vandebroeck
662
##
CD&V Kim Vandepoel
488
##
CD&V Laura Schurmans
525
##

Geschiedenis[bewerken]

Burgemeesters[bewerken]

Periode Burgemeester
1798 - 1808 Martin Nijns
1808 - 1830 Victor Nijns
1830 - 1843 Petrus Frans Raymaekers
1843 - 1854 Jacobus Fets
1855 - 1872 Joannes Andreas Beringhs
1872 - 1879 Guido Van Runckelen
1879 - 1885 Guilhelm Hendrickx
1885 - 1895 Guido Van Runckelen
1896 - 1917 Petrus Frans Bilsen
1917 - 1921 Calixte Severijns (waarnemend)
1921 - 1928 Georges Van Runckelen
1928 - 1929 Calixte Severijns (waarnemend)
1929 - 1932 Louis Creten
1932 - 1939 Calixte Severijns
1939 - 1944 Jozef Geens
1944 - 1946 Vital Janssens (waarnemend)
1946 - 1970 Vital Janssens
1971 - 1976 Godelieve Devos (CVP)
1977 - 1982 Leon Schots (GBL)
1983 - 1988 Godelieve Devos (CVP)
1989 - 1991 Leon Schots (GBL)
1991 - 1992 André Alles (GBL, waarnemend)
1992 - 2000 Jos Debacker (GBL-VLD)
2001 - 2006 Patrick Vandijck (GBL-VLD)
2007 - 2012 Stefaan Devos (CD&V)
2013 - 2015 André Alles (Open Vld-GBL)
2016 - heden Patrick Vandijck (Open Vld-GBL)

Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976[bewerken]

Zetelverdeling gemeenteraad 2013-2018
7
3
3
6
De 19 zetels zijn als volgt verdeeld:
Zetelverdeling gemeenteraad 2018-2024
6
3
2
8
De 19 zetels zijn als volgt verdeeld:

Na de gemeentefusies van 1976 werd de toenmalige CVP de grootste partij (en vooral sterk in Kortenaken) de grootste partij. Toch werd ze naar de oppositie verwezen omdat de lijst Gemeentebelangen onder leiding van Leon Schots een coalitie aangingen met de socialisten en zo een meerderheid haalden in de gemeenteraad. Leon Schots werd de eerste burgemeester van de nieuwe fusiegemeente Kortenaken.

De tweede legislatuur kregen de liberalen lik op stuk. De christendemocraten van Godelieve Devos wist een coalitie te vormen met de SP en zette zo burgemeester Schots buiten spel. De liberalen van de Gemeentebelangen werden naar de oppositiebanken verwezen.

Bij de eerstvolgende gemeenteraadsverkiezingen haalde de partij Gemeentebelangen echter een absolute meerderheid. Leon Schots wordt opnieuw burgemeester en bestuurde de gemeente tot zijn onverwachte overlijden in 1991. Toenmalig eerste schepen André Alles nam tijdelijk diens taken over, totdat Jos Debacker werd aangewezen als burgemeester. De daaropvolgende gemeenteraadsverkiezingen, zonder kopman Schots, speelden de liberalen hun absolute meerderheid weer kwijt. Opnieuw werd een coalitie aangegaan met de socialisten. Jos Debacker werd burgemeester.

Rond de eeuwwisseling schoven de liberalen een nieuw gezicht naar voor. Patrick Vandijck werd lijsttrekker. De VLD werd opnieuw de grootste partij. Origineel werd een coalitie gesloten tussen CVP en VLD. CVP-boegbeeld Stefaan Devos zou eerste schepen worden onder de nieuwe burgemeester Vandijck. Dit akkoord werd echter tijdens de installatievergadering van de nieuwe gemeenteraad verbroken en de liberalen gingen met de SP in zee.

Bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2006 gingen zowel CD&V als VLD wat achteruit. De sp.a kreeg er twee zetels bij en vormde samen met CD&V een nieuwe meerderheid. Stefaan Devos droeg voortaan de sjerp. Opnieuw 6 jaar later kwam er een nieuwe speler op het kiesterrein: N-VA ging verder op eigen kracht na het succes op nationaal niveau. Ze behaalden uit het niets drie zetels. CD&V hield stand, Open VLD-GBL en sp.a verloren respectievelijk 1 en 2 zetels. De CD&V-sp.a coalitie had geen meerderheid meer. De Vlaams-nationalisten vormden samen met Open VLD-GBL een nieuwe schepencollege.

In 2018 won Open VLD opnieuw een zetel, CD&V en N-VA hielden stand en sp.a ging opnieuw een zetel achteruit. Hoewel de uittredende Open VLD-N-VA meerderheid nog een zetel won, beslissen de Vlaams nationalisten in zee te gaan met CD&V en sp.a. Stefaan Devos wordt burgemeester in 2019, Kristof Mollu neemt over in 2022.

Partij of kartel 10-10-1976[2] 10-10-1982 9-10-1988 9-10-1994 8-10-2000 8-10-2006[3] 14-10-2012[4] 14-10-2018
Stemmen / Zetels % 19 % 19 % 19 % 19 % 19 % 19 % 19 % 19
CVP1 / CD&V+N-VA2 / CD&V3 40,951 9 33,171 6 33,11 6 30,661 6 35,41 7 33,262 6 30,143 6 29,03 6
GBL1 / GBL-VLD2 / Open VLD-GBL3 / Open VLD4 31,291 7 45,741 9 48,931 10 48,412 10 42,512 9 40,493 8 33,683 7 40,24 8
SP1 / sp.a Plus2 / sp.a3 15,151 3 21,091 4 17,971 3 18,491 3 15,731 3 26,252 5 18,492 3 14,73 2
N-VA - - - - - - 17,69 3 16,1 3
D.P. - - - - 4,34 0 - - -
D.V.B. - - - - 2,03 0 - - -
Vlaams Blok - - - 2,44 0 - - - -
VU 6,9 0 - - - - - - -
FB 5,72 0 - - - - - - -
Totaal stemmen 5548 5742 5933 5935 5894 5997 6084 6307
Opkomst % 98,98 97,36 97,04 97,77 96,51 95,90
Blanco en ongeldig % 1,71 2,14 3,4 3,32 4,56 4,09 3,27 4,10

De rode cijfers naast de gegevens duiden aan onder welke naam de partijen telkens bij een verkiezing opkwamen.
De zetels van de gevormde coalitie staan vetjes afgedrukt. De grootste partij staat in kleur.

Bezienswaardigheden[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Lijst van onroerend erfgoed in Kortenaken voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Cultuur[bewerken]

Muziek[bewerken]

Beeldende kunst[bewerken]

  • standbeeld 'fragiel'
  • standbeeld 'De geluksplukker'
  • standbeeld 'De torendraaier'
  • standbeeld 'Shelter'

Literatuur[bewerken]

Natuur[bewerken]

Economie[bewerken]

Landbouw en fruitteelt[bewerken]

Op economisch vlak leeft Kortenaken in hoofdzaak van landbouw en fruitteelt.

Vele boeren zijn al generaties lang in de gemeente gevestigd en baten daardoor vandaag op kleine of grote schaal moderne en minder moderne bedrijven uit. Elk jaar worden de uitgestrekte akkers ingezaaid met graan, maïs, bieten en aardappelen. Er zijn ook veel groene weilanden en grote boomgaarden, want Kortenaken staat bekend als de derde grootste perengemeente van België.

Van uit de lucht gezien is de gemeente dan ook een agrarisch lappendeken.

Bedrijven[bewerken]

Kortenaken telt slechts een fabriek: Bovin Beton. De onderneming handelt, zoals de naam doet vermoeden, in betonproducten. Het bedrijf is bij gemeenten en steden hoofdzakelijk gekend om haar rioleringsbuizen die worden gebruikt bij allerhande grote openbare werken in België. Daarnaast is Bovin in de streek rond Kortenaken ook gekend voor het maken van straatklinkers, grafzerken en andere op maat gemaakte betonfabricaties.

Anno 2015 is het gemeentebestuur op zoek naar een locatie om een kleine KMO-zone in te planten in de gemeente. Zo hoopt het lokale ondernemers in de gemeente te houden en werkgelegenheid te creëren in eigen streek. Deze plannen zijn nog in ontwerpfase, op de uitvoering staat nog geen definitieve termijn.

Onderwijs[bewerken]

Gemeentelijk onderwijs[bewerken]

Op het grondgebied van de gemeente is er slechts één gemeenteschool aanwezig: De gemeentelijke kleuterschool 'De Vlindertuin' in Kersbeek. De school bevindt zich in het dorpscentrum, vlak bij de kerk. Met slechts 20 tot 30 kleuters verdeeld over drie klassen is het een echte dorpsschool. In het gebouw, dat grondig werd gerenoveerd in de jaren 90, bevond zich vroeger de jongensschool van het katholieke onderwijsnet.

Katholiek onderwijs[bewerken]

Van de vier andere scholen in de gemeente die horen tot het katholiek onderwijsnet, zijn er drie basisscholen (kleuter- en lager onderwijs) en één die enkel kleuteronderwijs aanbiedt. Het gaat om volgende scholen:

  • Vrije Kleuterschool 'De Kiem' in Ransberg
  • Vrije Basisschool 'Het Toverpotlood' in Hoeleden
  • Vrije Basisschool 'De Zonnebloem' in Waanrode
  • Vrije Basisschool 'De Trip Trap' in Kortenaken

Externe link[bewerken]