Kronenburgerpark

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Kronenburgerpark
Kronenburgerpark zomer met Kruittoren, verdedigingswal en vijver
Kronenburgerpark zomer met Kruittoren, verdedigingswal en vijver
Type Stadspark
Locatie Nijmegen
Opening 1882
Beheerder Gemeente Nijmegen
Status Beschermd monument

Het Kronenburgerpark is een park in het centrum van Nijmegen. Het ligt dicht bij het station en de Lange Hezelstraat. Waar het park de Parkweg raakt staan de resten van de middeleeuwse omwalling met de Kruittoren.

Geschiedenis[bewerken]

Ontwerp Copijn 1880.
Ontwerp Rosseels 1880.
De stadsmuur met daarin de Kruittoren en op de achtergrond het Rondeel de Roomse Voet en de Polmolen of Sint Jacobsmolen 1875
Defenitief ontwerp Lievin Rosseels 1880
Tekening met voorstel van een plan tot gedeeltelijke afbraak van de oude walmuur naast het Kronenburgerpark 1882

Nadat Nijmegen de status van vestingstad verloor bij de Vestingwet (1874), startte in 1876 de sloop van de vestingwerken en werden plannen gemaakt voor de Uitleg oftewel uitbreiding van de stad. In 1880 presenteerde de Utrechtse tuinarchitect Hendrik Copijn zijn plan voor een stadspark ten westen van de oude binnenstad, waarbij de gehele stadsmuur zou worden gesloopt. Dit plan heeft het niet gehaald. De Leuvense tuin- en landschapsarchitect Leopold Rosseels kwam in 1880 met een nieuw ontwerp, dat werd goedgekeurd. Leopold Rosseels overleed vóór de uitvoering van zijn ontworp, welke dientengevolge werd opgedragen aan zijn broeder Liévin Rosseels.[1] Hij legde in 1881–82 het Kronenburgerpark aan net buiten de oude stadswallen, tussen de Parkweg en de nieuwe Kronenburgersingel. Hij werd hierin geadviseerd door bouwmeester Pierre Cuypers, die de Kruittoren restaureerde van 1878–83 en een belangrijkste stempel drukte op de beslissing om de stadsmuur te behouden en in het park op te nemen.[2] De droge verdedigingsgracht werd hierbij omgevormd tot een vijver.

Rondelen[bewerken]

In het park liggen drie oude waltorens: De Kruittoren, St. Jacobstoren en De Roomse Voet,

De Kruittoren werd in 1425-1426 gebouwd als onderdeel van de tweede stadsomwalling, die op dit punt een hoek maakte. De toren is ongeveer dertig meter hoog. De Kruittoren staat in een overblijfsel van de vroegere stadsgracht.

Op de St. Jacobstoren stond tot 1887 een standaardmolen met de naam 'Sans souci' (Zonder zorg). De gemeente streed zeven jaar met de eigenaar om deze te slopen. In 1887 verloor de molen door een storm een wiek en kon de gemeente voor de aanleg van de Parkweg de molen slopen. De herinnering aan de molen, die de bijnaam Sans Souci had, blijft voortleven in een gevelsteen op het hoekpand Parkweg-Van Berchenstraat, vlakbij de toren. Aan de bovenkant daarvan is de molen weergegeven.[3]

Voor het jaar 1527 liep langs de Parkweg een muur. Deze had kantelen en een weergang. Maar toen het kanon opkwam besloot men de muur te verbeteren en de Parkweg te verhogen zodat er een aarden wal achter de muur ontstond. De zogenaamde Roomsche Voet is tegelijk aangelegd. Het plan deze uit te bouwen tot een verdedigingstoren is nooit uitgevoerd. De naam Roomsche Voet komen we voor het eerst tegen in de archiefstukken uit 1384. Het platform bovenop bood ruimte aan kanonnen en gaf gelegenheid tot flankerend vuur ter bescherming van de eigen stadsmuren.

Naamgeving[bewerken]

Kronenburgerpark ca. 1885

Het park is vermoedelijk naar de kruittoren die ook wel Kronenburger toren wordt genoemd. De toren dankt deze naam aan het feit dat de borg (borg betekent versterkte plaats) een kroon had. "Tussen 1425-1428 wordt er bij de Hezelporte weder een nieuwen toren gebouwd. Den naam Cronenborch hoort men voor het eerst in 1511.”[4]

In het park staat een kalkstenen beeld van de Leeuw, die in 1886 werd geschonken door de Nijmeegse verfraaiingsvereniging. Het ontwerp kwam van de hand van Henri Leeuw sr. en zijn zoon Henri Leeuw jr.

Situering[bewerken]

Beneden in het park bevindt zich een vijver, bestaande uit twee delen gescheiden door een bruggetje. Aan de rand van de vijver is een rotspartij met voorheen een waterval gesitueerd. In de grot achter de waterval bevonden zich sprookjesfiguren.[5]

Boven in het park, aan de voet van de Jacobstoren werd in 1912 een Hertenkamp aangelegd. Tegenwoordig bevindt zich hier een kinderboerderij. Hier vormen damherten, landgeiten, pauwen en kippen de vaste bewoners. Daarnaast zijn er, met name in de zomer, ook dieren te gast. Zo waren in 2012 twee ezels te bewonderen, en in 2013 een kleine kudde ouessantschapen. is een kleine speeltuin voor jonge kinderen. Aan de voet van de Kronenburger toren is een een volière. Deze is in 2004 geheel vernieuwd.

Rijksmonument[bewerken]

Het Kronenburgerpark is een rijksmonument en draagt nummer 522957.

Trivia[bewerken]

Het park, bezongen in een liedje van Frank Boeijen onder de titel "Kronenburg Park" (1985), stond bekend als hangplek van prostituees en drugsverslaafden. Na een ingrijpende herindeling heeft het park in 2005 het uiterlijk gekregen van een rustig, modern stadspark.

Fotogalerij[bewerken]

Zie ook[bewerken]

Externe link[bewerken]