Kruisiging

Gekruisigde slaven in het oude Rome (Fyodor Bronnikov, 1878)

Kruisiging is een methode om iemand ter dood te brengen, waarbij het slachtoffer wordt vastgebonden of vastgenageld aan een kruis en blijft hangen totdat de dood erop volgt.

Methode

Het kruis wordt opgericht (James Tissot, 1894)

Verscheide manieren van kruysigen, Nederlandse kopergravure, 17e eeuw

Tegenwoordig wordt aangenomen dat het vastbinden van de ledematen met een touw de meest gebruikte methode was: het vastnagelen zou voorbehouden zijn aan de ernstigste gevallen. Bij kruisiging waren verschillende doodsoorzaken mogelijk: meestal stierf het slachtoffer uiteindelijk door verstikking. Doordat het volle lichaamsgewicht aan de armen hangt, wordt het steeds moeilijker om te ademen. Misschien kon het slachtoffer ook sterven door een hartstilstand, een fysieke schok of uitdroging. Het bloedverlies door vastnagelen was gering. Er werd eerst begonnen met een flinke geseling om de spieren te verzwakken. Vervolgens moest de veroordeelde met de dwarsbalk van het kruis op de schouders naar de executieplaats lopen. Na aankomst op de executieplaats werd de dwarsbalk op de staander geplaatst, waaraan het slachtoffer werd vastgebonden (of genageld). Het lichaam van de veroordeelde zakte door het gewicht steeds verder voorover en deels ook naar beneden. Hierdoor werd de ademhaling zeer bemoeilijkt en hoopte zich in de longen vocht op. De gekruisigde voorkwam tijdelijk verstikking door zich met zijn benen omhoog te drukken. Dit kostte echter veel kracht en was bijzonder pijnlijk. Wanneer het opdrukken niet meer lukte, stikte het slachtoffer uiteindelijk. Afhankelijk van de conditie van de gekruisigde, de methode waarop hij gekruisigd werd en andere externe factoren, trad de dood binnen enkele uren maar soms ook pas na enkele dagen in.

Indien de veroordeelde niet met touw aan het kruis gebonden werd, werd hij met spijkers of nagels aan het kruis vastgeslagen. Deze nagels konden wel 13 tot 18 centimeter lang zijn en een vierkante centimeter breed. In tegenstelling tot wat vaak verondersteld wordt (en ook op veel schilderijen en crucifixen is afgebeeld), werden deze nagels niet door de handpalm heen geslagen, maar door de pols. Proeven met lijken toonden enkele eeuwen geleden aan, dat iemand van het kruis af zou scheuren als de nagels door de handpalmen zouden zijn geslagen. Recenter onderzoek van National Geographic Channel lijkt daarentegen uit te wijzen dat het toch mogelijk is dat de doorboorde voeten zoveel lichaamsgewicht torsten, dat ook de handpalmen zonder gevaar voor scheuring konden worden doorboord en het slachtoffer aldus zo veel mogelijk pijn leed. De spijkers werden, als ze door de pols gingen, langs de zenuwen geslagen. Hierdoor was het optrekken of opduwen van het lichaam zeer pijnlijk, doordat de spijkers direct langs de zenuwen schuurden.

Waarschijnlijk waren de Perzen de eersten die kruisiging als executiemethode gebruikten. Er is bewijs dat gevangengenomen piraten zijn gekruisigd in de haven van Athene. Alexander de Grote introduceerde kruisiging binnen zijn hele rijk en was de eerste die hiervoor ook spijkers liet gebruiken. Hij zou ooit een generaal hebben gekruisigd die het oneens was met zijn campagneplannen.

Romeinen

Jezus' kruisdood (Daniel Hopfer (1470-1536))

Romeinse burgers konden worden omgebracht met het zwaard, maar slaven of niet-burgers konden de wreedste folteringen ondergaan. Zij konden op de brandstapel worden gedood, voor de wilde dieren geworpen of gekruisigd. Volgens de Romeinse redenaar/politicus/filosoof Cicero was de kruisiging de extreemste vorm van doodstraf.

Sadistische bestuurders schrokken er niet voor terug om van de kruisiging een schouwspel te maken als vermaak en tegelijk als afschrikwekkend voorbeeld voor de bevolking. Bekend is bijvoorbeeld de kruisiging van de christenen in 64 na Christus na de grote brand van Rome. Christenen werden opgepakt en op verschillende wrede manieren ter dood gebracht. Een deel van hen werd aan kruisen geslagen, die toen de avond viel bij wijze van verlichting in brand werden gestoken.

Kruisigingen verliepen niet altijd op dezelfde wijze. De filosoof Seneca beschreef in een van zijn dialogen dat hij ooit een bonte verzameling van kruisen zag, grote, kleine en ingenieus geconstrueerde. Sommige slachtoffers waren met het hoofd naar beneden gekruisigd, anderen waren met hun schaamdelen vastgespijkerd. Gekruisigden werden niet begraven, wat in die tijd verlies van de identiteit betekende. Het lichaam bleef aan het kruis hangen als voedsel voor honden en gieren. Om te voorkomen dat verwanten het lijk van het kruis zouden halen om het toch te begraven werd er een wachtpost bij gezet. In Judea, evenwel, mocht een lijk niet 's nachts blijven hangen (Deuteronomium 21:23) en Jezus van Nazareth is volgens de Bijbel dan ook dezelfde dag nog begraven.

Onder de Romeinen was het gebruikelijk dat het slachtoffer zelf, niet het hele kruis, maar enkel de horizontale dwarsbalk, het 'patibulum', moest dragen naar de plek van de kruisiging. Als de kruisiging plaatsvond op een vaste plaats (zoals Golgotha bij Jeruzalem) stonden de verticale balken daar waarschijnlijk al klaar. De enige archeologische aanwijzing van een kruisiging werd teruggevonden nabij Givat Hamivtar in Israël. In tegenstelling tot de kunsthistorische weergave werden de nagels hier langs de zijkanten van de voeten in de hoofdbalk geslagen, en niet met een steunbalkje.

Bij de invoering van het christendom als staatsgodsdienst in het Romeinse Rijk werd de kruisiging afgeschaft.

Japanse vervolging

Kruisiging van 26 christenen in Nagasaki op 5 februari 1597

In het vroegmoderne Japan werden christelijke missionarissen en bekeerlingen actief vervolgd. In sommige gevallen werden zij uit spot en als afschrikwekkend voorbeeld gekruisigd. Deze vorm van executie week echter af van de klassieke Romeinse kruisiging. Het slachtoffer werd aan een T-vormig kruis bevestigd, waarna een beul hem met speren doodde. Het lichaam bleef vervolgens enige tijd tentoongesteld voordat het mocht worden begraven. Ondanks deze vervolgingen bleven missionarissen naar Japan reizen en het christendom verkondigen; velen van hen kwamen om het leven en werden later beschouwd als martelaren voor hun geloof.

Moderne kruisigingen

Kruisiging komt tegenwoordig niet meer voor als wettelijke straf. Nergens ter wereld wordt zij binnen het strafrecht nog toegepast als executiemethode, mede omdat ze wordt beschouwd als een onmenselijke en wrede straf. Wel zijn er tijdens oorlogen incidentele meldingen geweest van kruisigingen, doorgaans uitgevoerd zonder proces en buiten enig juridisch kader.

Kruisiging als strafmaatregel

• Volgens een bericht zijn in het concentratiekamp Bruttig-Treis in 1944 gevangenen gekruisigd en doodgeschoten.
• In Cambodja zijn gevangenen gekruisigd door het regime van de Rode Khmer tussen 1975 en 1979.
• De terreurorganisatie IS heeft in Libië en mogelijk ook in Syrië tegenstanders gekruisigd.

Penitentie

In de Filipijnen beleven sommige gelovigen de passie extreem, als ter nagedachtenis van Christus, zoals in 2011.

Op de Filipijnen laten sommige rooms-katholieken zich op Goede Vrijdag als vorm van penitentie en devotie met echte spijkers aan houten kruisen nagelen. Deze openbare boetepraktijk vindt vaak plaats in dorpen zoals San Pedro Cutud, Angeles en San Fernando. De handeling is echter tijdelijk en niet-dodelijk bedoeld en wordt uitgevoerd met het doel symbolisch deel te nemen aan het lijden van Jezus Christus.

Ondanks kritiek van kerkelijke autoriteiten krijgt deze rituele praktijk jaarlijks aanzienlijke media-aandacht, zowel nationaal als internationaal. De Rooms-Katholieke Kerk heeft de praktijk herhaaldelijk afgekeurd. Kerkelijke leiders benadrukken dat gelovigen hun boetvaardigheid en religieuze toewijding bij voorkeur tot uitdrukking brengen via constructieve vormen van naastenliefde, zoals vrijwilligerswerk of bloeddonatie.

Beroemde kruisigingen

• Alexander de Grote kruisigde 2000 inwoners van Tyrus na het beleg van Tyrus.
• Alexander Janneüs kruisigde 800 opstandelingen.
• Spartacus' opstand. Na de laatste veldslag werden ongeveer 6000 slaven langs de 200 kilometer lange weg van Capua naar Rome gekruisigd. Het is niet zeker of Spartacus onder hen was.

Personen die geëxecuteerd zijn aan het kruis

gravure uit "Triumphus Iesu Christi Crucifixi"

Personen die omwille van hun christelijk geloof worden gedood, worden door de Rooms-Katholieke Kerk erkend als martelaren. De executiewijze kan verschillende vormen aannemen, waaronder het klassieke Latijnse kruis, het X-vormige kruis en een omgekeerde variant daarvan.

• Lycarion van Egypte
• Petrus Balsamus
• Eulalia van Barcelona
• James Kisai
• Gemellus van Ancyra
• Joannes van Goto
• Julia van Corsica
• Paulus Miki
• Filips van Jezus
• Apostel Filippus
• Serapion van Algiers
• Heilige Dismas
• Pionius van Smyrna
• Julia van Corsica
• Jezus van Nazareth.
• Petrus (volgens de overlevering werd Petrus gekruisigd met zijn hoofd naar beneden omdat hij niet wenste te sterven zoals Jezus deed.)
• Andreas (volgens de overlevering werd Andreas gekruisigd op een X-vormig kruis: vandaar de naam Andreaskruis)
• Aartsbisschop Joachim van Nizjni Novgorod (ondersteboven gekruisigd aan de Heilige Deuren van de Kathedraal in Sebastopol, USSR in 1920)

Literatuur

• John Granger Cook, Crucifixion in the Mediterranean World, 2014, ISBN 9783161531248
• Stephen Bordes, Skyler Jenkins, Lexian McBain e.a., The Clinical Anatomy of Crucifixion in: Clinical Anatomy, 2019, nr. 1, p. 12-21. DOI:10.1002/ca.23386

Referenties

Mediabestanden

Zie de categorie Crucifixion van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.

WikiWoordenboek

Zoek kruisiging op in het WikiWoordenboek.