Kwelspel

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Palingtrekken

Een kwelspel is een spel waarbij men ter vermaak dieren leed aandoet, dus kwelt. Kwelspelen waren populaire volksvermaken die vaak op jaarmarkten en kermissen plaatsvonden, tot de overheden in de meeste Europese landen dit verboden. Bij kwelspelen worden dieren geestelijk of lichamelijk mishandeld, soms tot de dood erop volgt. Kwelspelen zijn derhalve altijd vormen van dierenmishandeling.

In de meest enge definitie is het kwellen van de dieren op zichzelf het doel van het kwelspel. Het kwellen vormt dus het (leed)vermaak. Een voorbeeld is het katbranden, waarbij het vermaak bestaat uit het toekijken en -horen hoe de katten in doodsnood proberen te ontsnappen. Bij verreweg de meeste spellen zit er een zeker competitief of spelelement in, maar zijn de activiteiten toch leedtoebrengend aan de dieren. Het leed is hier echter bijzaak en ondergeschikt aan het spelelement. In sommige gevallen kunnen dergelijke kwelspelen diervriendelijker gemaakt worden zodat ze niet meer per se als kwelspelen hoeven te gelden.

In de loop der tijd zijn veel kwelspelen verboden. Ook daar waar dat niet het geval is, staan ze bloot aan hevige maatschappelijke kritiek. Verdedigers van de spelen menen daarentegen dat de spelen niet zo dieronvriendelijk zijn als ze lijken, en dat het spel bovendien traditie is en daarmee culturele waarde heeft. Een voorbeeld is de discussie over het stierenvechten.

Hieronder volgt een opsomming van activiteiten die als kwelspelen kunnen worden gezien. Sommige activiteiten vinden heden ten dage nog steeds plaats of zijn algemeen geaccepteerd. In deze gevallen kent de activiteit echter een groot aantal critici dat meent dat de dieren er hinder of leed van ondervinden. In deze visie kunnen ook deze activiteiten gezien worden als kwelspellen.

Ganstrekken[bewerken]

Ganstrekken (Limburgs: gawstrèkke) was een in Noordwest-Europa wijdverbreid kwelspel waarbij het de bedoeling was dat deelnemers lopend, paardrijdend of varend in een roeiboot de kop van een levende of dode gans probeerden eraf te trekken. Soms werd de gans met groene zeep ingesmeerd om het moeilijker te maken de kop eraf te trekken. Het ganstrekken bestond in verschillende variaties. Heden ten dage vindt het ganstrekken nog steeds plaats met carnaval in het Zuid-Limburgse Grevenbicht. Een variant hierop is het gansslaan, waarbij met een degen de kop van een (nu dode, vroeger levende) gans afgeslagen dient te worden.

Palingtrekken[bewerken]

Een vergelijkbaar spel was het palingtrekken. Het palingtrekken was een oud Amsterdams spel. Over een gracht werd een touw gespannen waaraan een levende paling hing. De spelers moesten daar in bootjes onderdoor varen en de glibberige paling proberen te pakken, met het risico in het water te belanden. In de 19e eeuw verbood de overheid dit, maar in 1886 was het door de politie beletten van een wedstrijd palingtrekken aanleiding tot een oproer: het Palingoproer.

Hanen bekogelen[bewerken]

Het bekogelen van hanen was voornamelijk populair in Engeland. Een haan werd vastgebonden op een hoge paal en de mensen bekogelden hem met stokken tot hij dood was.

Katknuppelen[bewerken]

Katknuppelen in Kopenhagen, afbeelding uit Das festliche Jahr in Sitten, Gebräuchen und Festen der germanischen Völker, 1863

Bij het katknuppelen wordt een kat in een houten ton opgesloten en aan een touw tussen twee bomen opgehangen. De deelnemers slaan vervolgens met houten knuppels tegen de ton. De bedoeling is dat de ton in duigen wordt geslagen, waarna de kat onder luid gekrijs kan ontsnappen. Evenals ganstrekken kwam katknuppelen in grote delen van Europa voor. In tegenstelling tot veel andere kwelspelen bracht het dier het er hier levend van af.

Katbranden[bewerken]

Katbranden was een variant op het katknuppelen waarbij een of meerdere katten (in sommige gevallen een vos) in een ton of zak werden opgesloten waarna deze werd opgehesen en neergelaten boven een vuur. De mensen keken lachend toe terwijl de katten in uiterste doodsnood worstelden en krijsten terwijl ze levend verbrandden. Wanneer de katten uiteindelijk waren verkoold namen de mensen sintels mee naar huis omdat men dacht dat dat geluk bracht. De best gedocumenteerde gevallen stammen uit Frankrijk (met name Parijs maar ook daarbuiten) en het Portugese Campia. Er zijn gevallen in Parijs bekend waarbij koningen persoonlijk het vuur aanstaken.

Stierenvechten[bewerken]

Stierenvechten is een traditie in landen als Spanje, (Zuid-)Frankrijk, Portugal en Latijns-Amerika waarbij (in een arena) een gevecht plaatsheeft tussen één of meer mannen en één of meer stieren. De stier wordt vrijwel altijd aan het eind gedood door de stierenvechter of diens assistenten. Wanneer hen dit niet lukt binnen de daarvoor gestelde tijd, wordt de stier vaak alsnog buiten de arena gedood. Op dit volksvermaak bestaat zware kritiek omdat de stier vrijwel geen enkele kans heeft en van tevoren door allerlei vormen van mishandeling verzwakt zou zijn. Ook de paarden die bij een stierengevecht gebruikt worden, lijden. Ze zijn doodsbang tijdens de onnatuurlijke confrontatie met de aanstormende stier en worden maar ten dele beschermd tegen de scherpe horens. Vaak raakt een paard daardoor (zwaar) gewond en moet het worden afgemaakt.

Vossenjacht[bewerken]

Een vossenjacht is een georganiseerde jachtpartij waarbij met behulp van een meute foxhounds een vos door ruiters te paard achtervolgd en in het nauw gedreven wordt. Door hevige protesten van dierenbeschermers wordt meer en meer een variant beoefend waarbij geen echte vos wordt achtervolgd maar het spoor voor de honden wordt uitgezet met behulp van een gesleepte dierenhuid als nepprooi. Overigens zien veel dierenliefhebbers alle vormen van jagen waarbij dieren worden opgejaagd en gedood voor de sport (dus voor vermaak) als kwelspel, met name drijfjachten tegen vossen, eenden en andere dieren.

Duiven schieten[bewerken]

Duiven schieten werd beoefend door de rijkere mensen om buiten het jachtseizoen de schietvaardigheid te behouden. Hierbij werd op levende duiven geschoten die in manden werden verzameld en op commando werden losgelaten. Na kritiek en verboden hierop, werden de levende duiven vervangen door kleien objecten: het kleiduivenschieten.

Vossenwerpen[bewerken]

Vossenwerpen (Fuchsprellen) was een populair volksvermaak in de Duitse landen. Binnen een afgesloten gebied namen teams van twee personen ieder een uiteinde van een groot stuk stof vast en gingen met een tussenruimte van enkele meters tegenover elkaar staan. Vervolgens werd een vos of een ander dier van soortgelijke grootte losgelaten en tussen de personen door gejaagd. Op het moment dat het dier over de lap rende, werd deze lap door de twee teamleden opgepakt en werd het dier de lucht ingeslingerd. Het team dat het dier het hoogst de lucht in kon werpen won. De dieren zelf liepen dikwijls zwaar of dodelijk letsel op; ze werden soms tot 7,5 meter de lucht in geworpen. Wanneer het dier dit overleefde werd het meestal doodgeknuppeld. August II van Polen, Saksisch keurvorst, hield in zijn slot in Dresden een grote werpwedstrijd waar hij ook zelf aan meedeed om zijn kracht te tonen. Er werden 647 vossen, 533 hazen, 34 dassen en 21 wilde katten geworpen en gedood.

Dierenduels[bewerken]

Bij dierenduels laat men dieren tegen elkaar vechten. De dieren zijn vaak door de eigenaar hier speciaal op getraind. Veelal werd (en wordt) er druk op dit soort gevechten gewed. Dit soort gevechten gaat vaak door tot er een duidelijke winnaar is of tot het verliezende dier dood is. Dieren die dit soort gevechten overleven lopen vaak ook zware verwondingen op. Voorbeelden van dierenduels zijn:

  • Kempvissenduel
  • Hanenduel
  • Insectenduel
  • Kanarieduel
  • Hondenduel
  • Spinnenduel
  • Paardenduel

Hoewel de meeste overheden dierenduels verbieden worden ze vaak ondergronds toch georganiseerd. Op de gevechten wordt namelijk gewed, dus het is vaak lucratief om toch wedstrijden te organiseren.

Dierengevechten[bewerken]

Soms laat men niet twee dieren van dezelfde soort maar twee of meer dieren van verschillende soorten tegen elkaar vechten. Vaak wordt een dier door meerdere opgehitste honden bevochten tot de dood erop volgt. Ook een of meerdere honden overleven dit meestal niet. Voorbeelden zijn:

  • Meerdere honden tegen 1 (meestal groter) dier: tegen een beer, stier, ezel, varken, zwijn, hyena, leeuw etc.
  • Een hond tegen een ander dier: tegen mens, aap, das, wolf etc. Meestal waren de dieren hier ongeveer gelijk in grootte en kracht.
  • Meerdere dieren (kleinere) tegen een hond: meestal liet men honden om de beurt los in een bak vol ratten en ging het erom welke hond de meeste ratten kon doden.

Ook op dit soort gevechten werd nogal eens gewed.

Sportvissen[bewerken]

Sportvissen is het vangen van vissen voor de sport, en is als zodanig een hobby voor miljoenen mensen. De vis wordt meestal na het meten en/of fotograferen teruggezet maar soms ook gehouden als trofee. De activiteit staat echter aan kritiek bloot, zelfs wanneer de vis wordt teruggezet. Een vishaakje verwondt de vis, een net brengt schade toe aan de schubben en slijmlaag, de vissen raken soms zo uitgeput dat ze nadien alsnog bezwijken, en kunnen stress en ongemak ondervinden. Critici beschouwen sportvissen daarom als kwelspel.

Rodeo[bewerken]

Rodeo is een verzamelnaam voor verschillende sportactiviteiten met vee. Rodeo kan echter door sommigen ook gezien worden als een kwelspel omdat het vee ongemak en stress van de activiteiten zou ondervinden.

Hondengooien (Hûnewippen)[bron?][bewerken]

Hondengooien was een spel dat specifiek werd beoefend tijdens de kermis van het Friese dorp Rinsumageest. De bedoeling was zo veel mogelijk honden te vangen. Enkele mannen stonden klaar met een koord dat men slap liet hangen. In het midden werd de hond daarop gezet, waarna vervolgens het koord met kracht werd aangetrokken. Op deze manier werd de hond over de vaart in het midden van het dorp gelanceerd. Soms viel de hond daarbij te pletter op de keien of (het hondengooien werd vaak uitgevoerd op de brug) in het water. Sinds ongeveer 1880 wordt dit vanwege de wreedheid niet meer met levende honden uitgevoerd. Inwoners van Rinsumageest worden nog steeds Hûnewippers genoemd.

Gladiatorengevechten[bewerken]

Bij gladiatorengevechten werden soms gladiatoren ingezet tegen wilde dieren. Met name de gladiatorengevechten in het oude Rome stonden hierom bekend. Geharnaste en/of bewapende mannen moesten het opnemen tegen een of meerdere wilde dieren, tot de dood (meestal van het dier) erop volgde.

Crush[bewerken]

Crush kan men als een moderne variant van het kwelspel zien, waarin men ter vermaak, soms met een seksuele motivatie, kleinere dieren met de (blote) voeten vertrapt. Een echt spel- of competitief element ontbreekt, maar crush kan als kwelspel gezien worden omdat immers ter vermaak dieren worden doodgetrapt.

Men kan een crush fetish zien als een parafilie. Men onderscheidt hierin soft crush en hard crush. Soft crush is het vertrappen van ongewervelde dieren (voornamelijk wormen en insecten), en hard crush is het vertrappen van grotere gewervelde dieren (kleine zoogdieren, kleine reptielen, vogels). Er zijn crushfilms in de omloop.

Zoösadistisch beeldmateriaal[bewerken]

Er zijn films en foto's in de omloop waarop dieren mishandeld, misbruikt, gekweld of gedood worden. Een voorbeeld is de eerder genoemde crushfilm. Ook op filmsites als YouTube bevinden zich filmpjes die wreedheid jegens dieren uitbeelden, vaak geplaatst ter choquering van het publiek, bijvoorbeeld waarop men ziet hoe mieren met een vergrootglas worden verbrand of zout op slakken wordt gestrooid.

YouTube wordt bekritiseerd omdat het deze filmpjes niet verwijdert, in tegenstelling tot filmpjes die schendingen van auteursrecht behelzen. De strafbaarheid van dit soort beeldmateriaal is onderwerp van debat. Over het algemeen kan de maker van dit soort materiaal vervolgd worden, mits het betreffende land dierenwelzijnswetgeving kent. Bezit en distributie zijn echter niet strafbaar, tenzij het dierenporno betreft, dat een eigen strafbaarheidstelling kent. Vaak wordt de strafvervolging echter problematisch wanneer het insecten of wormen betreft.

In 2010 heeft de Amerikaanse president Obama de Animal Crush Video Prohibition Act of 2010 goedgekeurd, waarin crushfilms expliciet gecriminaliseerd werden. Niet alleen het maken, maar ook het verspreiden en bezitten van zoösadistisch beeldmateriaal is hierin strafbaar gesteld, wat enigszins doet denken aan strafbaarstelling van kinderporno en dierenporno. Het is niet ondenkbaar dat dit voorbeeld in de toekomst in andere landen wordt nagevolgd voor zoösadistisch beeldmateriaal.