Landmark Worldwide

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Landmark Worldwide
Oprichting januari 1991
Sleutelfiguren Harry Rosenberg, directeur; Mick Leavitt, president-directeur
Hoofdkantoor San Francisco
Werknemers 525
Omzet 81 miljoen (2015)
Website Landmark's website
Portaal  Portaalicoon   Economie

Landmark Worldwide (van 1991-2013 Landmark Education), kortweg Landmark, is een Amerikaans bedrijf, opgericht in 1991 met een hoofdkwartier in San Francisco (Californië), dat trainingen aanbiedt die beogen de persoonlijke en beroepsmatige effectiviteit en levensvoldoening van mensen te verbeteren. De onderneming opereert internationaal. Het gedachtegoed en de trainingsmethodiek zijn een voortzetting van est (Erhard Seminars Training), een Large Group Awareness Training-methodiek die in de jaren 1970 ontwikkeld werd door Werner Erhard. In 1985 werd est, dat door de mentaal belastende opzet controversieel was geworden, in licht gewijzigde vorm voortgezet onder de naam The Landmark Forum, de naam waaronder de basistraining nog steeds wordt gegeven.

Geschiedenis[bewerken]

Werner Erhard/John Paul Rosenberg in 2010

In 1971 startte de Amerikaan John Paul Rosenberg, die zich toen Werner Erhard noemde, het bedrijf Erhard Seminars Training waarmee hij est-cursussen aanbood.[1] Erhard ontleende denkbeelden aan de Scientology-beweging en combineerde de methoden die hij daar had geleerd met elementen van de zelfhulp-massapsychologie uit de jaren zestig van de twintigste eeuw. De est-training werd gekenmerkt door een spartaanse en emotioneel belastende aanpak, waarbij intensief contact bestond tussen een uitdagende coach en een grote groep deelnemers. De effecten bleken soms negatief. Diverse processen waren het gevolg, waardoor het bedrijf een slechte naam kreeg.

In 1985 werd est voortgezet onder de naam Landmark Forum. In 1991 deed Erhard de "technologie" achter de seminars aan enkele van zijn werknemers over, onder wie zijn broer Harry Rosenberg, die het bedrijf Landmark Education oprichtte, en zijn zus Joan Rosenberg, die lid is van de Board of Directors. Zij zetten op basis van het est-materiaal de trainingen voort in een wat minder extreme vorm, al is de training nog steeds emotioneel belastend.[2][3][4]

In 2011 ontkende Landmark Education, zoals de onderneming toen nog heette, elke schatplichtigheid aan de trainingsmethoden van Werner Erhard.[5] In 2013 werd de naam veranderd in Landmark Worldwide. Sinds 2013 erkent de organisatie op de eigen website de schatplichtigheid aan Erhard wel.

De trainingsfilosofie van Landmark (en voorganger est) heeft grote invloed gehad op de ontwikkelingsgeschiedenis van coaching, de vorm van begeleiding die erop gericht is mensen in positieve zin te veranderen, beroepsmatig of persoonlijk.[6]

Principes[bewerken]

Landmark werkt volgens het large-group awareness training-concept, waarbij grote groepen mensen gedurende een groot aantal uren per dag in meerdaagse cursussen in intensief contact staan met hun trainer/coach en met elkaar. Hierbij wordt onder leiding van de trainer gewerkt aan het opbouwen van geloof in de eigen kansen, talenten en middelen om nieuwe wegen in te slaan. De nadruk wordt gelegd op bewustwording van nieuwe levensmogelijkheden, het loslaten van belemmerende patronen en het losmaken van emoties. In dat verband wordt ook gewerkt met individuele bekentenissen voor de groep. Het punt hierbij is niet zozeer bestaande onvolkomenheden af te leren, alswel zicht te krijgen op het eigen functioneren zodat men beter met deze onvolkomenheden kan omgaan [7]. De organisatie stelt dat het doel is om de deelnemers in staat te stellen hun leven te verbeteren en te verrijken, zodat het in alle opzichten succesvoller wordt zowel in het werkzame leven als het privéleven.

Een paar van de behandelde gesprekstechnieken hierbij zijn [3]

  • eerlijk/authentiek zijn over zaken waar je tot dan toe niet recht door zee over was
  • het completeren van relaties waar nog zaken uit te spreken waren
  • het bereiken van resultaten door andere mensen erbij te betrekken

Een paar van de onderliggende ontwerpprincipes hierbij zijn

  • dat integriteit dient als fundament voor werkbare afspraken met jezelf en anderen
  • dat er vaak verschil zit tussen de feitelijke gebeurtenissen in het verleden en het verhaal dat mensen vertellen over wat er gebeurd is
  • dat mensen in de loop van het leven tactieken ontwikkelen om met situaties om te gaan waarin er iets mis is, men er niet bij hoort of op zichzelf wordt aangewezen.

Veel van deze ontwerpprincipes zijn bekend uit de Ontologie. De taal die men gebruikt, vormt hierin een wezenlijk instrument om zaken helder te krijgen en uit te drukken hoe men met iets is. In cursussen van Landmark wordt een eigen vaktaal gebruikt, aangevuld met elementen uit onder meer het existentialisme, boeddhisme, christendom, de antieke Griekse filosofie en de freudiaanse psychologie. Enkele basisbegrippen zijn "transformation" en "enrollment". Cursisten maken een "transformatie" door, die het gevolg is van op een andere manier naar jezelf en de wereld kijken. Enrollment is in deze context een geesteshouding waarbij je volledig vanuit je overtuiging werkt en die aanstekelijk werkt.

Business model[bewerken]

Voor de cursussen wordt gebruikgemaakt van mond-tot-mondreclame: deelnemers worden aangespoord om hun resultaten te delen met vrienden, bekenden en collega's en men wordt gestimuleerd vervolgcursussen te doen. [7][3] Tot en met 2015 hebben meer dan 2,2 miljoen mensen programma's van Landmark gevolgd. De omzet bedroeg in 2015 circa 81 miljoen Euro. [8]. Belangrijkste kosten zijn huur, reiskosten, telecommunicatie en personeel.Landmark is in eigendom van meer dan 500 medewerkers via een zogenoemd ESOP, employee stock ownership program, oftewel aandeelhoudersprogramma voor medewerkers. Het management rapporteert aan de raad van bestuur, die jaarlijks via het ESOP wordt verkozen. De winst wordt niet uitgekeerd en ingezet voor verdere groei van de organisatie.

Cursusleiders kunnen hun effectiviteit afmeten aan het percentage inschrijvingen per avond[bron?]. Landmark beschouwt 20 procent inschrijvingen als een "satisfactory performance". 25% van 150 aanwezigen geldt als "outstanding performance". Bij de vrijwillige cursusleiders wordt het halen van deze percentages gebruikt voor de beoordeling of ze geschikt zijn om programma's te gaan leiden voor meer gevorderden.

Maatschappelijke context[bewerken]

In de maatschappij hebben in de afgelopen paar decennia grote verschuivingen plaatsgevonden in hoe de bevolking aankijkt tegen geloof, spiritualiteit en persoonlijke beleving. Dit is parallel gelopen met een steeds verder lopende individualisering in de maatschappij. Hierbij is men vanuit een voornamelijke kerkelijke indeling met bijbehorende dogma's, overgegaan naar meer individueel geörienteerde belevingsvormen. Zelfspiritualiteit is inmiddels wijdverbreid en geïnstitutionaliseerd geraakt in Nederland.[9] In deze context is er in Nederland vanaf begin jaren '90 een sterke opkomst geweest van cursussen in persoonlijke en zakelijke groei. Landmark en de basiscursus Landmark Forum passen in deze ontwikkeling.

In Australië is er een studie gedaan naar de componenten van Landmark die in bovenstaande beeld passen. Dit zijn:[10] (i) het gebruik van Oosterse spirituele concepten voor geestelijke groei; (ii) het streven naar verlichting, wedergeboorte, verlossing om de gebreken van de moderniteit te boven te komen; (iii) het creëren van een sacraal gemeenschapsgevoel; (iv) de schepping van een afzonderlijke taal voor de ervaringen die worden opgedaan; (v) het geven van een transcendente kleur aan het programma, de doelstellingen en de gehanteerde begrippen; (vi) het geloof in doorbraken en wonderen te kunnen veroorzaken; (vii) De voorstelling van het begrip Zelf als iets dat heilig is en richting geeft aan het streven om niet alleen de persoonlijkheid, maar ook de wereld beter te maken.

Verloop activiteiten in Europa[bewerken]

In de jaren negentig was Landmark zeer populair in Europa. Landmark bleek achteraf een trendsetter en heeft een hele beweging aan vergelijkbare cursussen tot gevolg gehad[7]. Zelfontwikkeling is inmiddels niet meer weg te denken uit de Europese en Nederlandse maatschappij [9] en het succes van Landmark destijds was hier een vroege indicator van.

Door de combinatie van het transformatieve karakter van het onderwijs en het business model werd het bedrijf in het begin kritisch ontvangen. In veel landen waar het bedrijf toen actief was, verschenen er kritische artikelen in de pers en vakbladen over de structuur, werkwijze en vermeende risico's voor sommige deelnemers. Ook in Nederland stond de organisatie in die periode bloot aan kritiek. Volgens psychiater Peter Hanneman van het Amsterdamse Riagg was, vanwege de opzet om een dramatische verandering in korte tijd te bewerkstelligen, het bijwonen van Landmark-sessies 'niet zonder risico's'.[11]. Ook in een uitzending van Zembla[12] werd door psychologe Anne van der Veen gesteld dat het onderwijs alleen geschikt is voor gezonde mensen. Landmark beantwoordde de kritiek in die periode op een agressieve manier door advocaten te laten dreigen met juridische procedures.[13][14][15]. Ook werd Landmark verweten sektarische trekken te vertonen. De regeringen van Frankrijk (in 1999)[16] en Oostenrijk [17] plaatsten Landmark op een lijst van instellingen waarnaar onderzoek werd gedaan vanwege hun mogelijke achtergrond en hun financiën. De regering van Zweden heeft de organisatie in diezelfde periode als "actieve religieuze groep" ingedeeld.

In Nederland heeft de rechter in 1999 in een zaak tussen Landmark en Panorama over dit onderwerp uitgesproken dat de benaming sekte onrechtmatig was, aangezien er geen definitie van het begrip sekte was waar Landmark in viel.[18].

Parallel aan bovenstaande was het bedrijf op zijn hoogtepunt in de jaren negentig actief in 21 landen, maar liep dat vervolgens terug tot 15 in 2008.[19] Het bedrijf trok zich bijvoorbeeld in 2004 terug uit Frankrijk nadat een televisieprogramma de trainingspraktijken van de organisatie in een kwaad daglicht had gesteld[20][21]. Op 6 juni 2004 werden ook alle activiteiten in Zweden beëindigd. Ook in dat land was de oorzaak een sterk teruggelopen interesse voor de cursussen, mede vanwege de zeer kritische artikelen in de pers en items in televisieprogramma's, onder meer de op 28 oktober 2003 en 15 maart 2004 uitgezonden documentaires in het programma Lyckka till salu (Geluk te Koop) op de Zweedse zender TV4.[22]

Hetzelfde gebeurde in Nederland. In de hoogtijdagen van het bedrijf in de jaren negentig schreven jaarlijks een paar duizend mensen in op cursussen. Er werkten op het kantoor acht betaalde krachten en een paar honderd vrijwilligers, merendeels oud-cursisten. In 2009 sloot het kantoor van Landmark Education in Amsterdam zijn deuren in verband met de sterk teruggelopen belangstelling, met als concrete aanleiding de uitzending van Zembla. Doordat in deze uitzending confronterende geluidsmaterialen werden gebruikt van een andere cursus werd dit effect versterkt [12]. Vervolgens is het bedrijf een aantal jaren zowel niet actief geweest in Nederland als op het Europese vasteland.

Sinds de vorige eeuw is de perceptie van en kijk op zelfontwikkeling in Nederland en Europa flink verschoven en mainstream geworden. Landmark valt maatschappelijk gezien nu samen met andere bedrijven en initiatieven in persoonlijke groei en ontwikkeling in de categorie "individuele spiritualiteit" [9]. De eerdere uitspraken in Frankrijk [23] en Oostenrijk zijn inmiddels herroepen en in hun maatschappelijke context geplaatst. In Nederland worden er sinds 2014 opnieuw cursussen georganiseerd[7][24].

Andere activiteiten[bewerken]

Het bedrijf richt zich met vergelijkbare cursussen en methoden ook op bedrijven en organisaties. Dit gebeurde aanvankelijk onder de naam Landmark Education Business Development, maar sinds 2008 onder de naam Vanto Group.[25] Onder de naam The Barbados Group is een denktank actief, waarbij ook Werner Erhard betrokken is, die zich de schepping ten doel stelt van A New Paradigm of Performance (een nieuw prestatieparadigma).[26]. De praktische uitwerking ervan is te vinden in het best-seller managementboek "The three laws of performance" [27].

Referenties[bewerken]

  1. Der Werner-Erhard-Kult: "Erhard Seminar Training", EST, The Centers Network, Forum, Landmark und das Hunger-Projekt. Münchner Rundschau 28.10.1983 (de).
  2. Steven Pressman, 'Soul Revival at the Forum', San Francisco Chronicle, 16 januari 1994
  3. a b c Henry Alford, 'You’re O.K., but I’m Not. Let’s Share', New York Times, 26 november 2010
  4. Laura McClure, 'The Landmark Forum: 42 Hours, $500, 65 Breakdowns. My lost weekend with the trademark happy, bathroom-break hating, slightly spooky inheritors of est', Mother Jones, juli/aug 2009.
  5. Rennee Lockwood, 'Religiosity Rejected: Exploring the Religio-Spiritual Dimensions of Landmark Education', International Journal For the Study of New Religions 2.2 (2011) p.225–254, op p.227: "Landmark Education today insists that the Landmark Forum is entirely distinct from est, claiming that it is not based on or a derivation of Werner Erhard’s original program."
  6. Leni Wildflower & Diane Brennan, The Handbook of Knowledge-Based Coaching: From Theory to Practice, Wiley. 2011, hfdst. 20, 'The Self-Help and Human Potential Movements': "Of the many disciplines that have influenced the development of coaching, aside from humanistic psychology, the teachings found in est and later Landmark Education (...) may be the most influential. These programs are based on the premise that transforming one's life is possible and that what is crucial for this transformation is to take responsibility for one's life."
  7. a b c d De Complete Mens, Sander van Walsum, Artikel verschenen in De Volkskrant, zaterdag 10 mei 2014
  8. www.landmarkworldwide.com
  9. a b c Sociaal en Cultureel Planbureau, Joep de Hart, studie: Geloven binnen en buiten verband, mei 2014
  10. Rennee Lockwood, 'Religiosity Rejected: Exploring the Religio-Spiritual Dimensions of Landmark Education', International Journal For the Study of New Religions 2.2 (2011) p.225–254 (conclusie op p. 248-249).
  11. Chantal van Wees, 'De geluksindustrie. Hoe slimme mensen makke schapen worden', ESTA 8, april 2009
  12. a b Uitzending van Zembla, Uitzendinggemist.nl
  13. Aroud Marseille - Landmark pakt journalisten hard aan, artikel in maandblad De Journalist nummer 17 1999.
  14. Overzichtsartikel over Landmark in Nederland tussen 1996 en 2008 op website Stichting SIMPOS
  15. Brief Landmark-directeur aan columnist Karin Spaink en haar reactie op haar site
  16. 'Rapport fait au nom de la Commission d'Enquête sur la situation financiere, patrimoniale et fiscale des sectes, ainsi que sur leurs activites economiques et leurs relations avec les milieux economiques et financiers' (Rapport nr. 1687, bestemd voor de Assemblée Nationale).
  17. 'International Religious Freedom Report 2005' (onderwerp: Oostenrijk), US Department of State.
  18. Vonnis van de Rechtbank Haarlem van 4 mei 1999, artikel 3.4
  19. Fred van Gunst (De Redactie), 'Groeiende kritiek op awareness-trainingen', Intermediair, 7 mei 2008.
  20. Artikel over vertrek Landmark uit Frankrijk (en)
  21. Video over vertrek Landmark uit Frankrijk(en)
  22. Kalla Fakta.
  23. The new herictics of France, Minority Religions, la Republique, and the Government-Sponsored War on Sects, Susan Palmer, 2011, ISBN 9780199735211
  24. www.landmarkworldwide.nl
  25. Persbericht 1 februari 2008: Landmark Education Business Development, LEBD, Changes Name to Vanto Group.
  26. Website Werner Erhard (The Barbados Group).
  27. The three laws of performance, Steve Zaffron and Dave Logan, ISBN 978-0-470-19559-8