Landweg in de Provence bij nacht

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Landweg in de Provence bij nacht
Van Gogh - Country road in Provence by night.jpg
Museum Kröller-Müller Museum
Locatie Otterlo
Kunstenaar Vincent van Gogh
Jaar circa 12-15 mei 1890
Type Olieverf op doek
Afmetingen 92 × 73 cm
Portaal  Portaalicoon   Kunst & Cultuur

Landweg in de Provence bij nacht, in de literatuur ook Weg met cipres en ster, is een schilderij van de Nederlandse kunstschilder Vincent van Gogh, geschilderd in circa 12-15 mei 1890, olieverf op doek, 92 x 73 centimeter groot. Het toont twee avondlijke wandelaars tegen de achtergrond van een enorme cipres en sterrenhemel. Het werk bevindt zich in de collectie van het Kröller-Müller Museum te Otterlo.

Context[bewerken]

Na een zware zenuwinzinking liet Van Gogh zich in mei 1889 opnemen in de psychiatrische inrichting Saint-Paul-de-Mausole te Saint-Rémy-de-Provence. Hij zou er een jaar blijven. Landweg in de Provence bij nacht is het laatste werk dat hij er schilderde, tussen 12 en 15 mei 1890. Vervolgens vertrok hij naar Auvers-sur-Oise, om dichter bij zijn vriend dokter Paul Gachet te wonen, alsook ook om zijn broer Theo vaker te kunnen bezoeken, in Parijs. Hij leek iets stabieler dan een jaar tevoren, oogde redelijk gezond bij zijn aankomst, maar de gevoelens van uitzichtloosheid hielden onverminderd aan. Ze weerspiegelen zich onmiskenbaar in het hier besproken werk.

Duiding[bewerken]

Landweg in de Provence bij nacht toont twee wandelaars bij avond, op een landweg, onder de sterrenhemel. Op enige afstand volgt een klein rijtuig. De compositie wordt sterk gedomineerd door een grote cipres in het midden. Van Gogh schilderde vaker cipressen en schreef ooit aan zijn broer Theo dat ze voortdurend zijn gedachten vervulden, "net als de zonnebloemen". Hij was onder de indruk van de natuurlijke verticale belijning, "geproportioneerd als een Egyptische obelisk", en onderkende onmiskenbaar haar symbolische werking.

De centrale cipres deelt het doek compositorisch als het ware in tweeën. Links tekent Van Gogh in zijn bekende cyclische bewegingen[1] een nog slechts vaag zichtbare, bijna uitgedoofde ster, recht zien we bijna vertroostend een opkomende maan. Beide helften worden weergegeven als twee duidelijk gescheiden werelden, die respectievelijk "het oude" en "het nieuwe" vertegenwoordigen. Zijn leven gaat een nieuwe fase in. De cipres kan daarbij gezien worden als een "obelisk des doods". Kunstcritici zien het als een reflectie van Van Goghs gevoel dat hij spoedig zou sterven. In de ogen van kunsthistorica Naomi Maurer geven de beide cyclisch geschilderde hemelhelften daarbij een kosmisch perspectief aan het lager geschilderde aardse tafereel van de wandelaars. Het suggereert in haar ogen "een empathisch universum vervuld van liefde". Dat Van Gogh een duo schilderde is voor haar een indicatie voor zijn behoefte aan gezelschap en kameraadschap.[2]

Literatuur en bron[bewerken]

Externe links[bewerken]

Noten[bewerken]

  1. Deze cyclische bewegingen geven een sterke dynamiek weer, maar worden vooral ook gezien als een reflectie van het gebrek aan rust in Van Goghs hoofd. Cf. Walther bij de bespreking van De sterrennacht, dat een vergelijkbare symboliek in zich draagt.
  2. Cf. Naomi Maurer: The Pursuit of Spiritual Wisdom : The Thought and Art of Vincent van Gogh and Paul Gauguin. Londen: Associated University Presses, 1998. ISBN 978-0-8386-3749-4.