Leidsche Rijn (wijk)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Leidsche Rijn
Wijk van Utrecht
Map - NL - Utrecht - Wijk 09 Leidsche Rijn.svg
Kerngegevens
Gemeente Utrecht
Oppervlakte ca. 2500 ha (Leidsche Rijn incl. wijk Vleuten-De Meern)  
Inwoners 34.267 op 1-1-2017
Overig
Postcode(s) 3541 - 3546
Website http://www.leidscherijn.nl/

Leidsche Rijn is een wijk in Utrecht, de hoofdstad van de Nederlandse provincie Utrecht.

De naam is afgeleid van de Leidse Rijn, een rechte vaarweg die in 1381 werd gegraven en omstreeks 1665 werd verbreed, nadat de rivier de Oude Rijn tussen Utrecht en Harmelen te smal, ondiep en bochtig was geworden voor de scheepvaart. Deze rivier heeft niettemin duidelijke sporen nagelaten, precies in het gebied van Leidsche Rijn en Vleuten-De Meern. Grote delen ervan liggen relatief hoog en waren voordat het grote nieuwbouwproject Leidsche Rijn een aanvang nam, tuinbouwgrond. Deze bodemgesteldheid is veroorzaakt door de afzettingen van de Rijn, die zijn loop menigmaal wijzigde doordat dijken ontbraken. De relatief hoge ligging nodigde de Romeinse legers in de eerste eeuw van onze jaartelling als het ware uit om in dit gebied een versterkte vaste legerplaats te bouwen. Dit castellum is, in een weliswaar gereconstrueerde versie, op zijn oorspronkelijke plaats aan de noordrand van het huidige De Meern te vinden.

Veldhuizen

Leidsche Rijn is sinds 2006 de grootste nieuwbouw- en Vinex-locatie van Nederland. Het gehele project, inclusief de nieuwbouwlocaties die onder de wijk Vleuten-De Meern vallen, heeft een oppervlakte van ± 2500 hectare.

Subwijken en buurten[bewerken]

Parkwijk

Subwijken en buurten van de wijk Leidsche Rijn[1][bewerken]

  • 9.1 Terwijde, De Wetering
    • 9.11 Bedrijvengebied De Wetering
    • 9.12 Terwijde West
    • 9.13 Terwijde Oost
  • 9.2 Het Zand
    • 9.21 Het Zand West
    • 9.22 Het Zand Oost
  • 9.3 Leidsche Rijn Centrum e.o.
    • 9.31 Leidsche Rijn Centrum
    • 9.32 Grauwaart
    • 9.33 Hoge Weide
    • 9.34 Leeuwesteyn
  • 9.4 Parkwijk, Langerak
    • 9.41 Parkwijk Noord
    • 9.42 Parkwijk Zuid
    • 9.43 Langerak
  • 9.5 Leidsche Rijn Zuid
    • 9.51 Rijnvliet
    • 9.52 Bedrijvengebied Strijkviertel
    • 9.53 Bedrijvengebied Papendorp

Natuur en recreatie[bewerken]

Binnen de wijk Leidsche Rijn ligt het Willem-Alexanderpark op het dak van de A2. In het zuiden van de wijk bevindt zich de Recreatieplas Strijkviertel, een vroegere zandwinningsplas die is ontstaan in verband met de aanleg van de nabijgelegen autosnelwegen A12, 12 en het Knooppunt Oudenrijn.

Aan de rand van de wijk ligt het Máximapark, waarvan de oorspronkelijke naam Leidsche Rijnpark was. Het is een centraal park binnen het stadsdeel Leidsche Rijn, omringd door de wijk Leidsche Rijn in het oosten, het dorp De Meern in het zuiden en het dorp Vleuten in het westen.

Ten noordwesten van de wijk ligt de Haarrijnseplas. Deze is aangelegd als waterbuffer in het kader van 'Nederland leeft met water'. Daarnaast dient deze plas voor recreatie en als ecologische verbindingszone.

De Vikingrijn in het Máximapark is aangelegd om de rivier de Rijn, die door het gebied van Leidsche Rijn en Vleuten-De Meern liep, weer gedeeltelijk zichtbaar te maken.

Om de waterkwaliteit te verbeteren zijn in hoger gelegen delen van Leidsche Rijn onder andere wadi's toegepast.[2]

Kunst in de openbare ruimte[bewerken]

Beyond is het meerjarige kunstproject voor Leidsche Rijn. De gemeente Utrecht heeft in samenwerking met SKOR (Stichting Kunst en Openbare Ruimte) een scenario ontwikkeld dat de komst van kunst in de openbare ruimte koppelt aan de stedenbouwkundige ontwikkeling van Leidsche Rijn. Het scenario Beyond heeft Leidsche Rijn tegelijkertijd als werkterrein en als uitgangspunt. De kunst legt een relatie met de architectuur, landschapsarchitectuur en stedenbouw. Kunstenaars reageren op specifieke ontwikkelingen in Leidsche Rijn en, meer in het algemeen, op het fenomeen nieuwbouwlocatie. Beyond ging in 2002 van start met blijvende kunstwerken en tijdelijke projecten. Bijzonder is door Bernard Heesen ontworpen dertig meter hoge toren met carillonklokken van kristalglas op de Vleuterweide bij het Amadeus Lyceum. De glazen beiaard bevat 50 kristallen klokken, door Bernard Heesen vervaardigd in de Glasfabriek Leerdam, in samenwerking met Koninklijke Eijsbouts, klokkengieterij te Asten, die het stemmen van de klokken verzorgde.

Archeologie[bewerken]

In De Meern zijn op een verhoogd terrein even ten noorden van de dorpskern in 1940 belangrijke archeologische vondsten gedaan. Hier stond in de Romeinse tijd een Romeins fort of castellum (zie artikel castellum Fletio). De contouren van een badhuis op het castellumterrein zijn toen teruggevonden. Later kon met redelijke nauwkeurigheid de hele plattegrond van het castellum worden vastgesteld. De naam van de in 2015 gebouwde reconstructie op de oorspronkelijke plaats van dit fort is Castellum Hoge Woerd. (Aanvankelijk werd op basis van een oude kaart en andere bronnen gedacht dat dit castellum de naam Fletio droeg, maar later is hierover twijfel ontstaan) Dit castellum lag aan de rivier de Rijn, om precies te zijn aan de zuidelijke tak van de Rijn in dit gebied. Zo'n 1,5 km ten noorden van het castellum splitste de Rijn zich namelijk in een noordelijke tak die via het huidige Vleuten liep en een zuidelijke die tak die langs het castellum van noord naar zuid stroomde en even verderop (in het centrum van het huidige De Meern) een bocht naar rechts maakte. Deze zuidelijke tak werd door de Romeinen aangewezen als de noordgrens van hun Romeinse Rijk. Deze riviertak is ten gevolge van gebrek aan onderhoud na het vertrek van de Romeinen en door verzanding geheel uit het landschap verdwenen. Bij het bouwrijp maken van de grond ten behoeve van de Meernse wijk Veldhuizen in de jaren 1990 zijn opnieuw belangrijke archeologische vondsten gedaan. Op plekken waar ooit de zuidelijke tak van de Rijn stroomde zijn enkele scheepswrakken aangetroffen. Ook is daar een zeer goed bewaard gebleven vrijwel compleet Romeins schip gevonden. Dit schip is uit de bodem gelicht en overgebracht naar een werkplaats waar het is gerestaureerd en een conserverende behandeling heeft ondergaan. Thans is het te bezichtigen in de museumhal van het Castellum Hoge Woerd. Vrijwel gelijktijdig met de vondst van dit schip zijn ook sporen van de limesweg ontdekt. Deze ontdekking was verrassend omdat voorheen werd verondersteld dat het castellum Trajectum (in het huidige Utrecht) en dat in het huidige De Meern rechtstreeks via de limesweg met elkaar waren verbonden. Bij deze nieuwe ontdekking bleek dat deze hoofdweg meer naar het zuiden lag, niet ver van de huidige A12. Via een zijweg van deze hoofdweg was het castellum bereikbaar. Er zijn ook enkele wachttorens teruggevonden. Naast de forten en langs de wegen bevonden zich kampdorpen (vici)/nederzettingen met lokale bevolking die dienstbaar was aan de in deze forten gelegerde Romeinse soldaten.

Infrastructuur[bewerken]

Voor het gebied zijn enorme investeringen gedaan om een Vinex-locatie van deze omvang goed te ontsluiten, realisatie van sommige van deze plannen zaten, al voor de ontwikkeling van Leidsche Rijn, op de wensenlijst van Rijkswaterstaat cq. Prorail. Een van de aandachtspunten daarbij was om barrièrewerking tussen Leidsche Rijn en de rest van Utrecht, en binnen Leidsche Rijn zelf, te voorkomen. Dit past bij het concept 'Compacte Stad'.

Wegen en tunnels[bewerken]

Bouwbedrijvigheid (2017)

Ten oosten van Leidsche Rijn is de A2 / Ring Utrecht West verbreed en tevens opgezet als parallelbaansysteem met een hoofdrijbaan (drie rijstroken per richting) en een parallelrijbaan (twee rijstroken per richting). In de Leidsche Rijntunnel, een zogenaamde landtunnel, is de snelweg overdekt aangelegd (de snelweg ligt namelijk tussen Leidsche Rijn en de rest van Utrecht in). Daarbij is een belangrijke aansluiting op de A2 richting Lage Weide verplaatst. Dit project viel samen met de landelijke uitbreiding van de A2. Ten zuiden van Leidsche Rijn is de A12 in het kader van een landelijke verbreding uitgebreid: tussen Gouda en De Meern heeft de A12 in beide richtingen 4 rijstroken, tussen De Meern en knooppunt Oudenrijn 6 rijstroken in westelijke richting en 5 rijkstroken in oostelijke richting. Bovendien is er ter hoogte van Harmelen een extra aansluiting, met een nieuwe ontsluitingsweg voor Leidsche Rijn, in gebruik genomen. Voor het autoverkeer in Leidsche Rijn zelf, zijn er onder andere stadsassen aangelegd (een noordelijke en een zuidelijke), naast enkele andere ontsluitingswegen zoals de stadsbaan. Bij het (toekomstige) winkelcentrum van Leidsche Rijn is de stadsbaan als landtunnel onder het nog te bouwen (hooggelegen) winkelcentrum aangelegd. Deze tunnel, de stadsbaantunnel, ligt pal naast de (veel langere) Leidsche Rijntunnel

Rail- en bus-infra[bewerken]

De spoorlijn Utrecht - Rotterdam(/Den Haag) is in Leidsche Rijn verdubbeld naar vier sporen en verhoogd aangelegd, daarbij is er één station totaal vernieuwd (station Vleuten) en zijn er twee nieuwe stations (Utrecht Terwijde en Utrecht Leidsche Rijn) in gebruik genomen. De spoorlijn, die het stadsdeel in een noordelijke en een zuidelijke helft verdeeld, is op een verhoogd talud (met diverse ruime onderdoorgangen) heraangelegd om de barrièrewerking beperkt te houden. Er zal vanaf 2016 ook aan een tweede spoorbrug over het Amsterdam-Rijnkanaal worden gebouwd (naast de huidige spoorbrug). Met dit laatste, en relatief korte, stuk spooruitbreiding zal eind 2018 het hele traject Utrecht Centraal - Woerden 4-sporig zijn. Verder is Leidsche Rijn voorzien van twee busbanen, zogenaamde radialen, waarmee de gemeente Utrecht de Vinex-wijk hoogwaardig wil ontsluiten.

Bruggen en viaducten[bewerken]

In 2017 is een fietsbrug over het Amsterdam-Rijnkanaal, de Dafne Schippersbrug, geopend. Deze brug verbindt het midden van Oog in Al met het zuidelijk deel van Leidsche Rijn en De Meern. De omweg via de Hogeweidebrug of de De Meernbrug hoeft nu door fietsers niet meer te worden gemaakt.

Eerder werden bruggen (met rijstroken en paden voor auto's, bussen en langzaam verkeer) over het Amsterdam-Rijnkanaal in gebruik genomen. De Hogeweidebrug verbindt het centrum van de wijk Leidsche Rijn met het centrum van Utrecht. Ook ligt deze brug in de route van de wijk Leidsche Rijn Centrum naar de wijk Zuilen en de buurt Oog in Al. Deze nieuwe brug was een belangrijke verbetering, omdat de vorige brug op deze plaats, de Vleutensebrug, veel te smal was geworden. De huidige brug heeft extra rijstroken voor het busverkeer. Tussen Papendorp (het kantorengebied van Leidsche Rijn) en de Utrechtse wijk Kanaleneiland is de Prins Clausbrug gebouwd.

Middels een viaduct over de A2 is Papendorp verbonden met de rest van Leidsche Rijn. Op verschillende plaatsen zijn over het kanaal Leidse Rijn nieuwe bruggen en viaducten gebouwd. Enerzijds was dit nodig vanwege de sterke groei van het aantal inwoners in de buurt van dit kanaal; anderzijds kunnen hierdoor snel en langzaam verkeer elkaar nu ongehinderd kruisen. Ook in het Máximapark zijn voorzieningen getroffen waardoor het recreatieve langzame verkeer en het doorgaande verkeer zo weinig mogelijk hinder van elkaar ondervinden.

Openbaar vervoer[bewerken]

Leidsche Rijn heeft drie treinstations: station Vleuten, station Utrecht Terwijde en station Utrecht Leidsche Rijn. Met het viersporig maken van het spoor tussen station Utrecht Leidsche Rijn en station Utrecht Centraal eind 2018 zal het mogelijk zijn om Randstadspoor volledig uit te voeren, met als extra mogelijkheid om 6 stoptreinen per uur tussen station Woerden en station Geldermalsen te laten rijden als het laatstgenoemde station ook aangepast en uitgebreid is.

Leidsche Rijn wordt door de volgende U-OV-buslijnen bediend (in beide richtingen):

  • Lijn 4 (De Wetering- Station Utrecht Terwijde - Leidsche Rijn - Station Utrecht Centraal - Centrum - Ondiep - Schaakwijk - Zuilen)
  • Lijn 9 (Station Utrecht Centraal Jaarbeurszijde - Kanaleneiland - Papendorp - De Meern - Veldhuizen - Vleuterweide West - Station Vleuten)
  • Lijn 10 (Station Utrecht Lunetten - Kanaleneiland - Papendorp - Langerak - Station Utrecht Leidsche Rijn - Sint Antoniusziekenhuis), maandag t/m vrijdag overdag
  • Lijn 11 (Leidsche Rijn - Schepenbuurt - Station Utrecht Zuilen - Marnixlaan - Zamenhofdreef - Moezeldreef - Station Utrecht Overvecht)
  • Lijn 24 (Station Utrecht Centraal - Kanaleneiland - Busstation De Meern-Oost), maandag t/m zaterdag
  • Lijn 28 (De Uithof - Rijnsweerd - Biltstraat - Centrum - Jaarbeursplein - Vleutenseweg - Station Utrecht Leidsche Rijn - Parkwijk - Busstation De Meern-Oost - De Meern - Veldhuizen - Vleuterweide Centrum - Station Vleuten)
  • Lijn 48 (Station Houten - Nieuwegein - Papendorp - Station Utrecht Leidsche Rijn - Sint Antoniusziekenhuis - Lage Weide - Station Maarssen), maandag t/m vrijdag overdag
  • Lijn 95 (Station Utrecht Centraal - Papendorp), maandag t/m vrijdag overdag
  • Lijn 126 (Busstation De Meern-Oost - Het Zand - Vleuten (De Tol) - Station Maarssen), maandag t/m vrijdag overdag
  • Lijn 127 (Station Utrecht Leidsche Rijn - Station Vleuten - Haarzuilens - Kockengen)

Ook enkele streeklijnen van Syntus Utrecht doen Leidsche Rijn aan:

  • Lijn 102 (Station Utrecht Centraal Jaarbeurszijde - Kanaleneiland - Papendorp - Busstation De Meern-Oost - De Meern - Veldhuizen - Harmelen - Station Woerden)
  • Lijn 107 (Station Utrecht Centraal Jaarbeurszijde - Kanaleneiland - Papendorp - Busstation De Meern-Oost - De Meern - Montfoort - Oudewater - Station Gouda)
  • Lijn 207 (Station Utrecht Centraal Jaarbeurszijde - Kanaleneiland - Papendorp - De Meern Zuid - Montfoort - Oudewater)

Informatiecentrum[bewerken]

Het voormalig informatiecentrum aan de Verlengde Vleutenseweg.

Het Informatiecentrum Leidsche Rijn werd na juli 2011 verpacht voor religieuze voorzieningen met aanvullende functies. Het was voor het eerst in Nederland dat een gemeente een object verpacht voor specifiek religieuze functies. Omwonenden betwijfelden de legaliteit van deze zet.

In juli 2012 werd het gebouw verkocht met als bestemming sport, lichte horeca, kinderdagverblijf en buitenschoolse opvang.[3]

Voorzieningen[bewerken]

De naam 'Leidsche Rijn' staat zowel voor de Utrechtse wijk Leidsche Rijn als voor het hele stadsdeel van Utrecht ten Westen van het Amsterdam-Rijnkanaal. Tot dit stadsdeel behoren ook de woonplaatsen Vleuten, De Meern en Haarzuilens en hun buitengebieden. Voor het stadsdeel Leidsche Rijn wordt een groot winkelcentrum ontwikkeld aan de Leidsche Rijntunnel, bij de noordelijke tunnelmond van de A2 en het station Utrecht Leidsche Rijn. In The Wall, westelijk aan de noordelijke helft van de Ring Utrecht West / A2 zijn megastores in gebruik. Het stadsdeel heeft ook een eigen ziekenhuis, een vestiging van het St. Antonius Ziekenhuis (Utrecht) dat de oudere vestigingen in Overvecht en Kanaleneiland heeft vervangen. In 2015 is een grote bioscoop (CineMec Utrecht) in gebruik genomen met een panoramadak met uitzicht over de wijde omgeving. Door het stadsdeel heen zijn, sterk variërend in grootte, verschillende winkelcentra in gebruik genomen, onder andere een winkelcentrum in Terwijde, een in Veldhuizen en een in Vleuterweide. In Leidsche Rijn staat op het bedrijventerrein De Wetering ook een foodspot: een grootschalige, drie verdiepingen tellende, horeca-locatie waarin verschillende restaurants van bekende en minder bekende ketens zijn gehuisvest.

Rode Doos[bewerken]

De voormalige Rode Doos was de vervangende locatie voor Muziekcentrum Vredenburg in Leidsche Rijn (2008)

Tussen 2007 en 2014 stond aan de rand van deze wijk vanwege de verbouwing van Muziekcentrum Vredenburg een rood gebouw waarin in deze periode de grote concerten van dit muziekcentrum werden gegeven. Dit gebouw met de naam "Vredenburg Leidsche Rijn" had de bijnaam "de Rode Doos". Het was als het ware de "Grote Zaal" van Muziekcentrum Vredenburg. Kleinere concerten van Vredenburg werden in deze periode gegeven in het Leeuwenbergh Gasthuis in het centrum van Utrecht. De Rode Doos is inmiddels afgebroken.

Externe links[bewerken]