Leidsche Rijn (wijk)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Leidsche Rijn
Wijk van Utrecht
Map - NL - Utrecht - Wijk 09 Leidsche Rijn.svg
Kerngegevens
Gemeente Utrecht
Oppervlakte ca. 2500 ha (Leidsche Rijn incl. wijk Vleuten-De Meern)  
Inwoners 34.267 op 1-1-2017
Overig
Postcode(s) 3541 - 3546
Website http://www.leidscherijn.nl/

Leidsche Rijn is een wijk in Utrecht, de hoofdstad van de Nederlandse provincie Utrecht.

De naam is afgeleid van de Leidse Rijn, een rechte vaarweg die in 1381 werd gegraven en omstreeks 1665 werd verbreed, nadat de rivier de Oude Rijn tussen Utrecht en Harmelen te smal, ondiep en bochtig was geworden voor de scheepvaart. Deze rivier heeft niettemin duidelijke sporen nagelaten, precies in het gebied van Leidsche Rijn en Vleuten-De Meern. Grote delen ervan liggen relatief hoog en waren voordat het grote nieuwbouwproject Leidsche Rijn een aanvang nam, tuinbouwgrond. Deze bodemgesteldheid is veroorzaakt door de afzettingen van de Rijn, die zijn loop menigmaal wijzigde doordat dijken ontbraken. De relatief hoge ligging nodigde de Romeinse legers in de eerste eeuw van onze jaartelling als het ware uit om in dit gebied een versterkte vaste legerplaats te bouwen. Dit castellum is, in een weliswaar gereconstrueerde versie, op zijn oorspronkelijke plaats aan de noordrand van het huidige De Meern te vinden.

Veldhuizen

Leidsche Rijn is sinds 2006 de grootste nieuwbouw- en Vinex-locatie van Nederland. Het gehele project, inclusief de nieuwbouwlocaties die onder de wijk Vleuten-De Meern vallen, heeft een oppervlakte van ± 2500 hectare.

Subwijken en buurten[bewerken]

Parkwijk

Subwijken en buurten van de wijk Leidsche Rijn[1][bewerken]

  • 9.1 Terwijde, De Wetering
    • 9.11 Bedrijvengebied De Wetering
    • 9.12 Terwijde West
    • 9.13 Terwijde Oost
  • 9.2 Het Zand
    • 9.21 Het Zand West
    • 9.22 Het Zand Oost
  • 9.3 Leidsche Rijn Centrum e.o.
    • 9.31 Leidsche Rijn Centrum
    • 9.32 Grauwaart
    • 9.33 Hoge Weide
    • 9.34 Leeuwesteyn
  • 9.4 Parkwijk, Langerak
    • 9.41 Parkwijk Noord
    • 9.42 Parkwijk Zuid
    • 9.43 Langerak
  • 9.5 Leidsche Rijn Zuid
    • 9.51 Rijnvliet
    • 9.52 Bedrijvengebied Strijkviertel
    • 9.53 Bedrijvengebied Papendorp

Natuur en recreatie[bewerken]

Binnen de wijk Leidsche Rijn ligt het Willem-Alexanderpark op het dak van de A2. In het zuiden van de wijk bevindt zich de Recreatieplas Strijkviertel, een vroegere zandwinningsplas die is ontstaan in verband met de aanleg van de nabijgelegen autosnelwegen A12, 12 en het Knooppunt Oudenrijn.

Aan de rand van de wijk ligt het Máximapark, waarvan de oorspronkelijke naam Leidsche Rijnpark was. Het is een centraal park binnen het stadsdeel Leidsche Rijn, omringd door de wijk Leidsche Rijn in het oosten, het dorp De Meern in het zuiden en het dorp Vleuten in het westen.

Ten noordwesten van de wijk ligt de Haarrijnseplas. Deze is aangelegd als waterbuffer in het kader van 'Nederland leeft met water'. Daarnaast dient deze plas voor recreatie en als ecologische verbindingszone.

De Vikingrijn in het Máximapark is aangelegd om de rivier de Rijn, die door het gebied van Leidsche Rijn en Vleuten-De Meern liep, weer gedeeltelijk zichtbaar te maken.

Om de waterkwaliteit te verbeteren zijn in hoger gelegen delen van Leidsche Rijn onder andere wadi's toegepast.[2]

Kunst in de openbare ruimte[bewerken]

Beyond is het meerjarige kunstproject voor Leidsche Rijn. De gemeente Utrecht heeft in samenwerking met SKOR (Stichting Kunst en Openbare Ruimte) een scenario ontwikkeld dat de komst van kunst in de openbare ruimte koppelt aan de stedenbouwkundige ontwikkeling van Leidsche Rijn. Het scenario Beyond heeft Leidsche Rijn tegelijkertijd als werkterrein en als uitgangspunt. De kunst legt een relatie met de architectuur, landschapsarchitectuur en stedenbouw. Kunstenaars reageren op specifieke ontwikkelingen in Leidsche Rijn en, meer in het algemeen, op het fenomeen nieuwbouwlocatie. Beyond ging in 2002 van start met blijvende kunstwerken en tijdelijke projecten. Bijzonder is door Bernard Heesen ontworpen dertig meter hoge toren met carillonklokken van kristalglas op de Vleuterweide bij het Amadeus Lyceum. De glazen beiaard bevat 50 kristallen klokken, door Bernard Heesen vervaardigd in de Glasfabriek Leerdam, in samenwerking met Koninklijke Eijsbouts, klokkengieterij te Asten, die het stemmen van de klokken verzorgde.

Archeologie[bewerken]

In De Meern zijn op een verhoogd terrein even ten noorden van de dorpskern in 1940 belangrijke archeologische vondsten gedaan. Hier stond in de Romeinse tijd een Romeins fort of castellum (zie artikel castellum Fletio). De contouren van een badhuis op het castellumterrein zijn toen teruggevonden. Later kon met redelijke nauwkeurigheid de hele plattegrond van het castellum worden vastgesteld. De naam van de in 2015 gebouwde reconstructie op de oorspronkelijke plaats van dit fort is Castellum Hoge Woerd. (Aanvankelijk werd op basis van een oude kaart en andere bronnen gedacht dat dit castellum de naam Fletio droeg, maar later is hierover twijfel ontstaan) Dit castellum lag aan de rivier de Rijn, om precies te zijn aan de zuidelijke tak van de Rijn in dit gebied. Zo'n 1,5 km ten noorden van het castellum splitste de Rijn zich namelijk in een noordelijke tak die via het huidige Vleuten liep en een zuidelijke die tak die langs het castellum van noord naar zuid stroomde en even verderop (in het centrum van het huidige De Meern) een bocht naar rechts maakte. Deze zuidelijke tak werd door de Romeinen aangewezen als de noordgrens van hun Romeinse Rijk. Deze riviertak is ten gevolge van gebrek aan onderhoud na het vertrek van de Romeinen en door verzanding geheel uit het landschap verdwenen. Bij het bouwrijp maken van de grond ten behoeve van de Meernse wijk Veldhuizen in de jaren 1990 zijn opnieuw belangrijke archeologische vondsten gedaan. Op plekken waar ooit de zuidelijke tak van de Rijn stroomde zijn enkele scheepswrakken aangetroffen. Ook is daar een zeer goed bewaard gebleven vrijwel compleet Romeins schip gevonden. Dit schip is uit de bodem gelicht en overgebracht naar een werkplaats waar het is gerestaureerd en een conserverende behandeling heeft ondergaan. Thans is het te bezichtigen in de museumhal van het Castellum Hoge Woerd. Vrijwel gelijktijdig met de vondst van dit schip zijn ook sporen van de limesweg ontdekt. Deze ontdekking was verrassend omdat voorheen werd verondersteld dat het castellum Trajectum (in het huidige Utrecht) en dat in het huidige De Meern rechtstreeks via de limesweg met elkaar waren verbonden. Bij deze nieuwe ontdekking bleek dat deze hoofdweg meer naar het zuiden lag, niet ver van de huidige A12. Via een zijweg van deze hoofdweg was het castellum bereikbaar. Er zijn ook enkele wachttorens teruggevonden. Naast de forten en langs de wegen bevonden zich kampdorpen (vici)/nederzettingen met lokale bevolking die dienstbaar was aan de in deze forten gelegerde Romeinse soldaten.

Infrastructuur[bewerken]

Om het nieuwe stadsdeel goed te ontsluiten moesten grote investeringen worden gedaan voor ambitieuze projecten. Een deel van deze projecten stond al op de wensenlijsten van Rijkswaterstaat en Prorail. Bijzondere nieuwe aandachtspunten vormden de ligging van het Amsterdam-Rijnkanaal tussen Leidsche Rijn en oudere wijken van Utrecht, en de spoorlijn Utrecht-Woerden en de A2 die het nieuwe stadsdeel zouden gaan doorsnijden. Men wilde barrières die in strijd zouden zijn met het concept 'Compacte Stad' vermijden. Dit leidde tot het inzicht dat genoemde spoorlijn moest worden verhoogd ten behoeve van ruime onderdoorgangen en dat het deel van de A2 tussen deze spoorlijn en de afrit De Meern moest worden verlegd en overkapt. Verder zouden bestaande bruggen over het kanaal worden verbreed en nieuwe bruggen worden gebouwd.

Wegen en tunnels[bewerken]

Bouwbedrijvigheid (2017)

Binnen de wijk Leidsche Rijn werd de A2 / Ring Utrecht West verbreed en opgezet als parallelbaansysteem met een hoofdrijbaan (drie rijstroken per richting) en een parallelrijbaan (twee rijstroken per richting). In de Leidsche Rijntunnel, een zogenaamde landtunnel, werd de autosnelweg overdekt aangelegd. In verband hiermee werden de op- en afritten Lage Weide verplaatst. Deze werkzaamheden bij Utrecht vielen samen met een landelijk project ter verbreding en verbetering van de A2.

Ook de A12 ten westen van het net buiten de wijk gelegen Knooppunt Oudenrijn werd verbreed. Het traject tussen dit knooppunt en De Meern kreeg zes rijstroken en in omgekeerde richting vijf rijstroken. Tussen De Meern en Gouda werd de A12 verbreed tot vier rijstroken in beide richtingen. Verder werden bij Harmelen nieuwe op- en afritten met ontsluitingswegen aangelegd ten behoeve van Harmelen zelf en de westelijke delen van Vleuten-De Meern en Leidsche Rijn.

Voor het autoverkeer binnen het nieuwe stadsdeel werden een noordelijke en zuidelijke stadsas aangelegd. Onder het (toekomstige) grote winkelcentrum van Leidsche Rijn ligt de Stadsbaantunnel. Deze is tegen de Leidsche Rijntunnel aangebouwd.

Rail- en bus-infrastructuur[bewerken]

De verdubbeling van het aantal sporen in de spoorlijn tussen Utrecht en Woerden van twee naar vier zal naar verwachting in 2018 zijn voltooiing bereiken. Station Vleuten werd verplaatst en er kwamen twee nieuwe stations bij: Utrecht Terwijde en Utrecht Leidsche Rijn. Voor zover deze spoorlijn door het nieuwe stadsdeel loopt is deze verhoogd en voorzien van ruime onderdoorgangen. Eind 2017 is een tweede spoorbrug over het Amsterdam-Rijnkanaal geplaatst naast de reeds bestaande spoorbrug.

Het nieuwe stadsdeel, bestaande uit de wijken Leidsche Rijn en Vleuten-De Meern, heeft twee grotendeels vrije busbanen. Stads- en streekbussen rijden hierover met hoge frequentie en zorgen overeenkomstig het concept Hoogwaardig Openbaar Vervoer voor vlotte verbindingen tussen de oude en nieuwe stadsdelen van Utrecht.

Bruggen en viaducten[bewerken]

In 2017 is een fietsbrug over het Amsterdam-Rijnkanaal geopend, de Dafne Schippersbrug. Deze brug verbindt het centrum van Utrecht en de buurten Lombok en Oog in Al met enkele buurten in Leidsche Rijn en met de woonplaats De Meern. Fietsers hoeven nu niet meer de omweg te maken via de Hogeweidebrug of de De Meernbrug.

Eerder werden nieuwe bruggen over het Amsterdam-Rijnkanaal in gebruik genomen. De Hogeweidebrug verbindt het centrum van de wijk Leidsche Rijn met het centrum van Utrecht en de wijken Zuilen en Overvecht. Deze nieuwe brug zorgde voor een belangrijke verbetering; de vorige brug op deze plaats, de Vleutensebrug, was veel te smal geworden. Tussen Papendorp, een bedrijvengebied met voornamelijk kantoren, en de Utrechtse buurt Kanaleneiland is de Prins Clausbrug gebouwd. Zowel de Hogeweidebrug als de Prins Clausbrug hebben speciale rijstroken voor bussen.

Een viaduct over de A2 in het noordwesten van Papendorp verbindt deze buurt met de overige buurten van Leidsche Rijn. Ook is daar een vrije busbaan waarover verschillende stads- en streekbussen van NS-station Utrecht Centraal (via Kanaleneiland en Papendorp) naar De Meern en verder rijden, o.a. naar Gouda, Woerden en Vleuten.

Op verschillende plaatsen zijn over het kanaal de Leidse Rijn nieuwe bruggen en viaducten gebouwd. Enerzijds was dit nodig vanwege de sterke groei van het aantal inwoners in de buurt van dit kanaal; anderzijds kunnen hierdoor snel en langzaam verkeer elkaar nu ongehinderd kruisen. Ook in het Máximapark zijn voorzieningen getroffen waardoor het recreatieve langzame verkeer en het doorgaande verkeer zo weinig mogelijk hinder van elkaar ondervinden.

Openbaar vervoer[bewerken]

Leidsche Rijn heeft drie treinstations: station Vleuten, station Utrecht Terwijde en station Utrecht Leidsche Rijn. Met het viersporig maken van het spoor tussen station Utrecht Leidsche Rijn en station Utrecht Centraal eind 2018 zal het mogelijk zijn om Randstadspoor volledig uit te voeren, met als extra mogelijkheid om 6 stoptreinen per uur tussen station Woerden en station Geldermalsen te laten rijden als het laatstgenoemde station ook aangepast en uitgebreid is.

Leidsche Rijn wordt door de volgende U-OV-buslijnen bediend (in beide richtingen):

  • Lijn 4 (De Wetering- Station Utrecht Terwijde - Leidsche Rijn - Station Utrecht Centraal - Centrum - Ondiep - Schaakwijk - Zuilen)
  • Lijn 9 (Station Utrecht Centraal Jaarbeurszijde - Kanaleneiland - Papendorp - De Meern - Veldhuizen - Vleuterweide West - Station Vleuten)
  • Lijn 10 (Station Utrecht Lunetten - Kanaleneiland - Papendorp - Langerak - Station Utrecht Leidsche Rijn - Sint Antoniusziekenhuis), maandag t/m vrijdag overdag
  • Lijn 11 (Leidsche Rijn - Schepenbuurt - Station Utrecht Zuilen - Marnixlaan - Zamenhofdreef - Moezeldreef - Station Utrecht Overvecht)
  • Lijn 24 (Station Utrecht Centraal - Kanaleneiland - Busstation De Meern-Oost), maandag t/m zaterdag
  • Lijn 28 (De Uithof - Rijnsweerd - Biltstraat - Centrum - Jaarbeursplein - Vleutenseweg - Station Utrecht Leidsche Rijn - Parkwijk - Busstation De Meern-Oost - De Meern - Veldhuizen - Vleuterweide Centrum - Station Vleuten)
  • Lijn 48 (Station Houten - Nieuwegein - Papendorp - Station Utrecht Leidsche Rijn - Sint Antoniusziekenhuis - Lage Weide - Station Maarssen), maandag t/m vrijdag overdag
  • Lijn 95 (Station Utrecht Centraal - Papendorp), maandag t/m vrijdag overdag
  • Lijn 126 (Busstation De Meern-Oost - Het Zand - Vleuten (De Tol) - Station Maarssen), maandag t/m vrijdag overdag
  • Lijn 127 (Station Utrecht Leidsche Rijn - Station Vleuten - Haarzuilens - Kockengen)

Ook enkele streeklijnen van Syntus Utrecht doen Leidsche Rijn aan:

  • Lijn 102 (Station Utrecht Centraal Jaarbeurszijde - Kanaleneiland - Papendorp - Busstation De Meern-Oost - De Meern - Veldhuizen - Harmelen - Station Woerden)
  • Lijn 107 (Station Utrecht Centraal Jaarbeurszijde - Kanaleneiland - Papendorp - Busstation De Meern-Oost - De Meern - Montfoort - Oudewater - Station Gouda)
  • Lijn 207 (Station Utrecht Centraal Jaarbeurszijde - Kanaleneiland - Papendorp - De Meern Zuid - Montfoort - Oudewater)

Informatiecentrum[bewerken]

Het voormalig informatiecentrum aan de Verlengde Vleutenseweg.

Het Informatiecentrum Leidsche Rijn werd na juli 2011 verpacht voor religieuze voorzieningen met aanvullende functies. Het was voor het eerst in Nederland dat een gemeente een object verpacht voor specifiek religieuze functies. Omwonenden betwijfelden de legaliteit van deze zet.

In juli 2012 werd het gebouw verkocht met als bestemming sport, lichte horeca, kinderdagverblijf en buitenschoolse opvang.[3]

Voorzieningen[bewerken]

De naam 'Leidsche Rijn' staat zowel voor de Utrechtse wijk Leidsche Rijn als voor het hele stadsdeel van Utrecht ten Westen van het Amsterdam-Rijnkanaal. Tot dit stadsdeel behoren ook de woonplaatsen Vleuten, De Meern en Haarzuilens en hun buitengebieden. Voor het stadsdeel Leidsche Rijn wordt een groot winkelcentrum ontwikkeld aan de Leidsche Rijntunnel, bij de noordelijke tunnelmond van de A2 en het station Utrecht Leidsche Rijn. In The Wall, westelijk aan de noordelijke helft van de Ring Utrecht West / A2 zijn megastores in gebruik. Het stadsdeel heeft ook een eigen ziekenhuis, een vestiging van het St. Antonius Ziekenhuis (Utrecht) dat de oudere vestigingen in Overvecht en Kanaleneiland heeft vervangen. In 2015 is een grote bioscoop (CineMec Utrecht) in gebruik genomen met een panoramadak met uitzicht over de wijde omgeving. Door het stadsdeel heen zijn, sterk variërend in grootte, verschillende winkelcentra in gebruik genomen, onder andere een winkelcentrum in Terwijde, een in Veldhuizen en een in Vleuterweide. In Leidsche Rijn staat op het bedrijventerrein De Wetering ook een foodspot: een grootschalige, drie verdiepingen tellende, horeca-locatie waarin verschillende restaurants van bekende en minder bekende ketens zijn gehuisvest.

Rode Doos[bewerken]

De voormalige Rode Doos was de vervangende locatie voor Muziekcentrum Vredenburg in Leidsche Rijn (2008)

Tussen 2007 en 2014 stond aan de rand van deze wijk vanwege de verbouwing van Muziekcentrum Vredenburg een rood gebouw waarin in deze periode de grote concerten van dit muziekcentrum werden gegeven. Dit gebouw met de naam "Vredenburg Leidsche Rijn" had de bijnaam "de Rode Doos". Het was als het ware de "Grote Zaal" van Muziekcentrum Vredenburg. Kleinere concerten van Vredenburg werden in deze periode gegeven in het Leeuwenbergh Gasthuis in het centrum van Utrecht. De Rode Doos is inmiddels afgebroken.

Externe links[bewerken]