Liberal Democrats

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Liberal Democrats
LibDem-hoofdkwartier, 4 Cowley Street, Londen
LibDem-hoofdkwartier, 4 Cowley Street, Londen
Personen
Partijvoorzitter Sal Brinton
Partijleider Tim Farron
Mandaten
Lagerhuis
Hogerhuis
Europees Parlement
Schots Parlement
Waels Parlement
Geschiedenis
Opgericht 3 maart 1988
Algemene gegevens
Actief in Verenigd Koninkrijk
Hoofdkantoor Londen
Richting Centrum
Ideologie Progressief liberalisme
Kleuren Geel
Europese fractie ALDE
Portaal  Portaalicoon   Politiek
Verenigd Koninkrijk
Paddy Ashdown
partijleider 1988-1999
Nick Clegg
partijleider 2007-2015

De Liberal Democrats (Nederlands: Liberaal-democraten, Welsh: Y Democratiaid Rhyddfrydol, Schots-Gaelisch: na Libearalaich Dheamocrataich) is een politieke partij in het Verenigd Koninkrijk. Het is een sociaal-liberale partij, ontstaan in 1988 door een samengaan van de Liberal Party en de Social Democratic Party (SDP). Tot 1989 werd de partij Social and Liberal Democratic Party genoemd. De partij zat van 2010 tot 2015 in een Britse regeringscoalitie.

De Liberal Democrats bezetten 8 zetels in het Britse Lagerhuis. Bij de Lagerhuisverkiezingen van 2005 kregen de LibDems 22% van de stemmen. Maar door het districtenstelsel vertaalde deze uitslag zich in slechts 10% van de zetels, namelijk 62 zetels. De partijleider was Nick Clegg tot 8 mei 2015. Hij ging in mei 2010 een coalitie aan met de Conservative Party van David Cameron, waardoor de partij voor het eerst sedert David Lloyd George opnieuw aan de macht was. De verkiezingen van 2015 vormden de grootste nederlaag sinds het bestaan van de partij.

De Liberal Democrats hebben grote moeite met het districtenstelsel zoals dat in het Verenigd Koninkrijk geldt. De kandidaat die de meeste stemmen haalt in een district wordt gekozen en dat is meestal een kandidaat van een van de twee grote partijen (Labour en de Conservatieven). Hierdoor krijgen de LibDems altijd minder parlementsleden dan ze op grond van evenredige vertegenwoordiging zouden krijgen.

In het Schots Parlement, dat wel volgens evenredige vertegenwoordiging wordt gekozen, vormden de Liberal Democrats van 1999 tot 2007 een regeringscoalitie met Labour. De LibDems vormden ook een coalitie met Labour in het Nationale Assemblée van Wales van 2001 tot 2003.

Geschiedenis[bewerken]

Gedurende de 19e eeuw en het begin van de 20e eeuw waren de liberalen en de Conservatieven de grootste partijen van het Verenigd Koninkrijk, maar in de jaren 20 verloor de partij de positie van tweede partij aan Labour, en in de jaren 50 zakten ze terug tot een dieptepunt van 6 van de 630 zetels en ongeveer 3% van de stemmen.

Het herstel begon in de jaren 80, toen een aantal rechtse Labour-leden zich afscheidde en de SDP oprichtte. De SDP en de Liberalen sloten zich aaneen voor de verkiezingen (de 'Alliance'), wat inhield dat ze elkaars kandidaten steunden. De alliantie haalde in 1983 bijna evenveel stemmen als Labour (25,4% tegen 27,6%), maar zag dat maar matig vertaald in zetels, omdat de SDP-kandidaat vaak met een behoorlijk stemmenaantal tweede was geworden. De partijen stegen van 9 naar 23 zetels (van de 550).

De Alliantie, en later de Liberal Democrats bleven op dit niveau tot de verkiezingen van 1997, waarin weliswaar een lichte daling van het stemmenpercentage optrad, maar het aantal zetels bijna werd verdubbeld tot 46. Oorzaak van deze paradoxale situatie was 'strategisch stemgedrag': Labour-aanhangers in districten waar de Conservatieven de grootste partij waren en de Liberal Democrats tweede stonden, gaven hun stem aan de liberalen om zo de Conservatieven uit het zadel te wippen. Met dit resultaat waren de Liberal Democrats definitief gevestigd als de derde partij van het Verenigd Koninkrijk, en daaropvolgende verkiezingen (in 2001 en 2005) leverden de partij opnieuw duidelijke overwinningen op, waardoor zij tot 2015 groter was dan zij sinds de jaren 20 was geweest.

Vanaf het ontstaan van de Liberal Democrats, tot augustus 1999 was Paddy Ashdown partijleider. Hij werd opgevolgd door Charles Kennedy, die door interne druk en een schandaal over alcoholproblemen gedwongen werd om af te treden als partijleider in januari 2006. Lagerhuislid en buitenlandwoordvoerder Menzies Campbell volgde Kennedy tijdelijk op als leider. In maart 2006 werd een nieuwe leider van de Liberal Democrats gekozen. Dit bleek Menzies Campbell, gemeenzaam bekend als 'Ming'. Hij kreeg veel kritiek te verduren, omdat zijn gezegende leeftijd hem een weinig krachtdadig imago gaf. Op 18 december 2007 werd hij opgevolgd door Nick Clegg.

Toen in januari 2006 Charles Kennedy aftrad als partijleider volgden er interne verkiezingen voor zijn post. Er dienden zich vier kandidaten aan. Buitenlandwoordvoerder Menzies Campbell, binnenlandwoordvoerder Mark Oaten, financiënwoordvoerder Chris Huhne en partijvoorzitter Simon Hughes. Oaten trok zich als eerste terug uit de race toen bleek dat hij op weinig steun kon rekenen binnen de partij. Hughes was populair in de linkerflank van de partij. Huhne legde veel nadruk op groene politiek en lastenverlaging voor de armen; tevens werkte hij mee aan het libertarische Orange Book. Campbell was de centrumkandidaat die werd gezien als de kandidaat die eenheid in de partij kon behouden. Op 2 maart werd Campbell verkozen tot partijleider. Hij kreeg 45% van de stemmen, 32% steunde Huhne en 23% steunde Hughes.

Tijdens het leiderschap van Campbell, dat gekenmerkt werd door een publiek optreden dat als zwak werd beschouwd, kreeg de partijleider met groeidende kritiek in de eigen rangen te maken, hoofdzakelijk omdat men hem als te oud beschouwde. Campbell werd op 18 december 2007 opgevolgd door Nick Clegg, die in mei 2015 een coalitie met de Conservatieve Partij van David Cameron aanging.

Huidig leiderschap[bewerken]

Tim Farron
partijleider sinds 2015

Na het bijzonder slechte resultaat van 2015 trad Clegg af. In zijn verkiezingscampagne voor 2010 had hij aangekondigd dat hij, indien de Liberal Democrats aan de macht zouden komen, ervoor zou zorgen dat de inschrijvingingsgelden voor de universiteiten (de tuition fees) afgeschaft zouden worden. Deze maatregel heeft hij niet kunnen doorvoeren omdat ze op een veto van zijn conservatieve coalitiepartner stiet. In juli 2015 werd Clegg opgevolgd door Tim Farron.

De verkiezingen van 2015 reduceerden de Liberal Democrats tot 8 zetels in het parlement van Westminster. Vince Cable en Danny Alexander, twee liberale zwaargewichten in de coalitieregering van 2010-2015, verloren allebei hun zetel. Charles Kennedy overleed kort na de verkiezingen.

Partijleiders[bewerken]

Ideologie[bewerken]

De LibDems is een sociaal-liberale partij, die grotere persoonlijke vrijheid en sociale rechtvaardigheid voorstaat. Zij wil overheidsinmenging in privézaken minimaliseren, maar wijst economisch laisser-faire liberalisme van de hand. In plaats daarvan willen de LibDems een sterke verzorgingsstaat en een vrije markt zo veel mogelijk combineren. Hierdoor bevinden de LibDems zich op sociaal vlak links van het centrum, terwijl hun economisch programma op sommige gebieden centrum-rechts is. Clegg profileerde zijn partij graag als een corrigerende factor voor het ongebreidelde kapitalisme van de Tories, terwijl Labour volgens hem dan weer te veel schulden zou maken.

Standpunten[bewerken]

  • De LibDems zijn grote voorvechters van burgerrechten. Zo wil de partij de homorechten bevorderen en softdrugs legaliseren. Ook verzet de partij zich tegen inperkingen van burgerrechten door anti-terreurmaatregelen.
  • De LibDems ijveren voor gratis onderwijs. Zo wil de partij collegegeld afschaffen. (Hoewel ze de regering wel gesteund hebben in een besluit om studiegelden voor hoger onderwijs sterk op te drijven. Liberal Democrat MP's stemden 27 voor, 21 tegen en 8 onthoudingen.)
  • De LibDems zijn voorstanders van evenredige vertegenwoordiging als kiesstelsel.
  • De LibDems willen macht decentraliseren naar lokale overheden.
  • De LibDems willen het hoogste belastingtarief verhogen met 10%.
  • De LibDems willen vervuiling meer belasten.
  • De LibDems willen het Ministerie van Economische Zaken afschaffen.
  • De LibDems zijn uitgesproken pro-Europees en willen de euro in het Verenigd Koninkrijk invoeren.
  • De LibDems waren tegen de invasie van Irak.
  • De LibDems voerden wetgeving in die mentale gezondheidszorg op dezelfde wijze als lichamelijke aandoeningen behandelt.

Vleugels binnen de partij[bewerken]

Binnen de Liberal Democrats zijn er twee hoofdstromingen:

De sociaal-liberale vleugel heeft de partij gedomineerd sinds de oprichting in 1988. Geïnspireerd door sociaal-liberalen als David Lloyd George, William Beveridge en John Maynard Keynes, wil deze stroming de verzorgingsstaat versterken door hogere belastingen en regulering van de markt. De sociaal-liberalen zijn ook grote voorvechters van burgerrechten. Leden die tot deze stroming behoren zijn onder andere Paul Holmes, Norman Baker en Simon Hughes.

De vrije markt, of libertarische vleugel, deelt de opvattingen van de sociaal-liberalen over burgerrechten. Maar deze vleugel staat weinig overheidsinmenging voor op sociaal-economisch vlak. Deze opvatting staat op gespannen voet met de meningen binnen de sociaal-liberale stroming. Een aantal Lagerhuisleden uit deze vleugel hebben bijgedragen aan het "Orange Book" uit 2004, een collectie essays die het debat binnen de partij moeten stimuleren over een eventueel meer libertarische koers van de partij. Leden die tot deze stroming behoren zijn onder andere Vincent Cable, David Laws en Chris Huhne.

Verkiezingsuitslagen[bewerken]

De LibDems zagen vanaf 1992 het zetelaantal gestaag toenemen. Daarmee werd de positie van de derde partij alsmaar versterkt. Na het slechte resultaat in de landelijke verkiezingen van 8 mei 2015, nadat de Liberal Democrats vijf jaar lang een coalitieregering hadden gevormd, zakte de partij echter weg. Er bleven in totaal nog 8 parlementsleden in het House of Commons over; in Schotland behield de partij nog één vertegenwoordiger.

Verkiezingen Naam Kiezersaandeel Zetels
1983 SDP-Liberal Alliance 25,4% 23
1987 SDP-Liberal Alliance 22,6% 22
1992 Liberal Democrats 17,8% 20
1997 Liberal Democrats 16,8% 46
2001 Liberal Democrats 18,3% 52
2005 Liberal Democrats 22,0% 62
2010 Liberal Democrats 23,0% 57
2015 Liberal Democrats 7,8% 8

In de Britse verkiezingen voor het Europees Parlement van 2004 kregen de LibDems 15% van de stemmen. Dat leverde de LibDems 12 Europarlementariërs op. De delegatie van de Liberal Democrats in het Europees Parlement maakt deel uit van de fractie Alliantie van Liberalen en Democraten voor Europa.

Externe link[bewerken]