Liechtenstein

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Fürstentum Liechtenstein
Förschtatum Liachtaschta
Flag of Liechtenstein.svg National Coat of arms of Liechtenstein.svg
(Details) (Details)
Liechtenstein
Basisgegevens
Officiële landstaal Duits
Hoofdstad Vaduz
Regeringsvorm Constitutionele monarchie (vorstendom),
Directe democratie
Staatshoofd Vorst Hans Adam II
Regeringsleider Premier Klaus Tschütscher
Religie 78% rooms-katholiek (2001), 9% overige christenen (2001)
Oppervlakte 160 km² [1]
Inwoners 36.149 (2010)[2]
37.009 (2013)[3] (231,3/km² (2013))
Overige
Volkslied Oben am jungen Rhein
Munteenheid Zwitserse frank (CHF)
UTC +1 (zomer +2)
Nationale feestdag 15 augustus
Web | Code | Tel. .li | LIE | 423
Voorgaande staten
Heilige Roomse Rijk Heilige Roomse Rijk 1719
Topografie
Liechtenstein
Portaal  Portaalicoon   Landen & Volken

Het Vorstendom Liechtenstein (Duits: Fürstentum Liechtenstein; Alemannisch: Förschtatum Liachtaschta) is een dwergstaat in het midden van Europa. Het wordt begrensd door Zwitserland in het westen en zuiden en Oostenrijk in het oosten. Het bergachtige land is een wintersportoord en tevens een belastingparadijs. Net als Zwitserland is Liechtenstein geen lid van de Europese Unie. Het land is echter wel lid van de Europese Economische Ruimte (EER). Dit is een akkoord tussen de landen van de Europese Unie en de Europese Vrijhandelsassociatie, met uitzondering van Zwitserland. Het akkoord bevordert vrij verkeer van personen, goederen, diensten en kapitaal tussen de deelnemende landen. Ook wordt er samengewerkt op economisch gebied. Sinds 19 december 2011 is Liechtenstein een Schengenland.[4]

Geschiedenis[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Geschiedenis van Liechtenstein voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

In 1699 kocht de Boheemse vorst Johan Adam Andreas van Liechtenstein de heerlijkheid Schellenberg en in 1712 het graafschap Vaduz van de graven van Hohenems. Ook kreeg hij voor een lening van 250.000 gulden in 1707 een zetel op de vorstenbank van de Zwabische Kreits. Op 23 januari 1719 verenigde keizer Karel VI de heerlijkheden Vaduz en Schellenberg tot een vorstendom, genaamd Liechtenstein. Tenslotte kreeg het nieuwe vorstendom in 1723 een zetel en een stem in de Rijksdag.

Op 12 juli 1806 was Liechtenstein een van de ondertekenaars van de Rijnbondakte, waardoor het vorstendom zich losmaakte van het Heilige Roomse Rijk en soeverein werd.

Het Congres van Wenen stelde in 1815 vast dat het vorstendom deel ging uitmaken van de Duitse Bond. Deze situatie duurde tot de opheffing van de Duitse Bond in 1866.

Tot het einde van de Eerste Wereldoorlog had het land nauwe banden met Oostenrijk, maar de economische malaise die deze oorlog veroorzaakte, dwong Liechtenstein tot het aangaan van een douane- en monetaire unie met Zwitserland. Vanaf de Tweede Wereldoorlog, waarin Liechtenstein onder vorst Frans Jozef II neutraal bleef, hebben de lage belastingtarieven het land grote economische groei gebracht.

Liechtenstein was het eerste land ter wereld dat de doodstraf in praktijk afschafte. In 1798 werd de laatste doodstraf voltrokken. De wettelijke uitbanning van deze straf volgde pas in 1985.[5]

Geografie[bewerken]

Liechtenstein ligt in het Rijndal in de Alpen. Van noord naar zuid is het land hoogstens 24 kilometer lang. Met een oppervlakte van 160,475 km² is Liechtenstein op vijf na het kleinste land op aarde. De grenzen met Oostenrijk en Zwitserland zijn samen 77,9 kilometer lang. Overigens zijn het Liechtensteinse grondgebied en de grenzen pas in 2006 met behulp van moderne technologie voor het eerst nauwkeurig opgemeten, waardoor Liechtenstein een halve vierkante kilometer groter bleek dan men voorheen dacht.[6]

In het westen vormt de Rijn grotendeels de grens met Zwitserland. Het oostelijke gedeelte van het land ligt het hoogst. De Grauspitz (2599 meter) is het hoogste punt van het land. Hoewel het land in de Alpen ligt, is het klimaat vrij mild als gevolg van de zuidenwind. De berghellingen bieden 's winters gelegenheid tot het beoefenen van diverse wintersporten.

Politiek[bewerken]

Liechtenstein is een parlementaire democratie, geleid door de vorst (Fürst). De huidige vorst is Hans Adam II, die zijn vader na diens dood in 1989 opvolgde. Op 15 augustus 2004 heeft de vorst zijn bevoegdheden overgedragen, maar zonder te abdiceren, aan zijn zoon, erfprins Alois. Het parlement van Liechtenstein, de landdag, wordt gevormd door 25 door het volk gekozen vertegenwoordigers. Het kabinet, dat bestaat uit vijf leden, is verantwoordelijk voor de dagelijkse leiding. Liechtenstein is, naast Zwitserland, een van de twee landen waar er directe democratie op nationaal niveau bestaat. Sinds 1984 kent het land vrouwenkiesrecht. De vorst kan echter zowel parlement als kabinet naar huis sturen. Op 16 maart 2004 stemde 64,3% van de bevolking van Liechtenstein in een referendum voor het wijzigen van de grondwet en daarmee het behoud van het vorstenhuis. De rechten van de vorst zijn hiermee gegarandeerd. Hij kan parlement en kabinet ontbinden wanneer hij dit nodig acht en heeft een veto in de benoeming van ambtenaren en rechterlijke macht.

Er zijn drie politieke bewegingen in Liechtenstein. De Fortschrittliche Bürgerpartei (FBPL) en de Vaterländische Union (VU), die elkaar in evenwicht houden en nauwelijks van elkaar verschillende partijprogramma's hebben, en de Freie Liste, een liberale partij, die de traditionele spelregels wil doorbreken, voor gelijkgerechtigdheid is, alsook voor bescherming van het milieu. Aan de sinds 1938 bestaande coalitie tussen de progressieve FBPL en de VU kwam in maart 1997 een einde, nadat de FBPL bij de parlementsverkiezingen van begin februari een zetel verloor in het 25 leden tellende parlement en ruim een maand later uit de coalitie stapte.

Bestuurlijke indeling[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Gemeenten van Liechtenstein voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Liechtenstein telt elf gemeenten (Gemeinden - enkelvoud Gemeinde), die meestal uit één plaats of dorp bestaan. De meeste gemeenten hebben echter complexe vormen; enclaves komen relatief veel voor.

Landschap in Liechtenstein

De gemeenten zijn:

Economie[bewerken]

Ondanks zijn geringe grootte en het gebrek aan grondstoffen heeft Liechtenstein zich ontwikkeld tot een welvarende, sterk geïndustrialiseerde markteconomie met een sterke financiële sector. Bekende banken in Liechtenstein zijn LGT en de VP Bank.

Het land gebruikt de Zwitserse frank als munteenheid. Met een inkomen van bijna CHF 118.000 per hoofd van de bevolking in 2009[7] behoort de levensstandaard in Liechtenstein tot de hoogste ter wereld.

Met 1900 werknemers in Liechtenstein (wereldwijd circa 20.000) is Hilti AG, een producent van gereedschappen en toebehoor voor de bouw, de grootste werkgever. Het hoofdkantoor staat in Schaan. Naast Hilti zijn er nog talrijke, sterk export-georiënteerde bedrijven op het gebied van voedingsmiddelen, machinebouw en dentale techniek.

De lage belastingen voor bedrijven - het hoogste tarief is 18% - en de geringe belemmeringen om een bedrijf te beginnen hebben ongeveer 73.000 holdings en zogeheten brievenbusbedrijven ertoe gebracht er een officieel kantoor te openen. Deze genereren ongeveer 30% van de overheidsinkomsten. Meer dan 90% van de energie wordt geïmporteerd. De regering is bezig de economische politiek van het land te harmoniseren met die van een verenigd Europa.

Bevolking[bewerken]

-- HET DUITSE TAALGEBIED--
De verspreiding van het Duits in West- en Midden-Europa

Demografie[bewerken]

Ongeveer een derde van de inwoners van Liechtenstein, het op drie na kleinste land van Europa, bestaat uit buitenlanders, voornamelijk Duitsers, Oostenrijkers en Zwitsers. De officiële landstaal is Duits, hoewel de meesten een Alemannisch dialect spreken.

Religie[bewerken]

De recentste, maar verouderde, cijfers over de verschillende religies in Liechtenstein stammen uit de laatste volkstelling (2000).[8] Ten opzichte van de resultaten uit de volkstelling uit 1990 is het aantal christenen afgenomen, het aantal moslims verdubbeld en het aantal personen dat niet behoort tot een religieuze groepering (inclusief degenen die geen opgave gedaan hebben) bijna verdrievoudigd naar 7%.

Religie 2000 1990
Katholiek 78,4% 84,9%
Gereformeerd 7,9% 9,4%
Orthodox-christelijk 1,1% 0,7%
Overig christelijk 0,4% 0,1%
Moslim 4,8% 2,4%
Joods 0,1% 0,0%
Overige religieus 0,3% 0,1%
Geen opgave / niet religieus 7,0% 2,4%
Totaal: 100% 100%

Sport[bewerken]

Externe link[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties