Lijst van oorlogen van Nederland

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Lijst van Nederlandse oorlogen)
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Dit is een lijst van oorlogen van Nederland vanaf 1560.

Nederland is als staat ontstaan tijdens de Tachtigjarige Oorlog als een verzameling van provincies en steden die zich op 1581 onafhankelijk verklaarden van het Spaanse Rijk. Daarmee werd de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden (ook wel 'Verenigde Provinciën' of kortweg 'de Republiek') een soevereine politieke entiteit, terwijl de rest van de Lage Landen of Nederlanden (op enkele staten na zoals het Prinsbisdom Luik, het Abdijvorstendom Stavelot-Malmedy enzovoort), waarmee het in de Bourgondische tijd geleidelijk was geïntegreerd tot de Habsburgse Nederlanden, onder de heerschappij van het Huis Habsburg bleef. De Republiek en later het Koninkrijk der Nederlanden is in verschillende Europese oorlogen betrokken geweest en heeft ook koloniale oorlogen overzee gevoerd ter stichting van de Nederlandse koloniën, eerst onder leiding van de Vereenigde Oostindische Compagnie (VOC) en West-Indische Compagnie (WIC), later direct door de staat. In de 20e eeuw verloor Nederland zijn koloniën, waarna de resterende Caribische rijksdelen een gelijkwaardige status hebben gekregen. Sinds 1950 is Nederland via de Verenigde Naties betrokken bij oorlogen in onder meer het voormalige Joegoslavië, het Midden-Oosten en Afghanistan en stuurt Nederland vredestroepen.

In deze lijst zijn alle oorlogen opgenomen die werden gevoerd door de Nederlandse staat, dat wil zeggen de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden (1581/88–1795), de Bataafse Republiek (1795–1806), het Koninkrijk Holland (1806–1810), het Vorstendom der Nederlanden (1813–1815), het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden (1815–1839) en het huidige Koninkrijk der Nederlanden (1839–heden).

Begin Eind Naam conflict Partijen Uitkomst
Combatant 1 Combatant 2
1566 1648 Tachtigjarige Oorlog
(ook Nederlandse Opstand genoemd)
(vermengd met Dertigjarige Oorlog)
Prinsenvlag Staatsen (incl. Vlaanderen, Brabant, Mechelen,
Henegouwen, Namen, Artesië, etc. c. 15761585)

Flag of England.svg Koninkrijk Engeland (1585–1604, 1625–30)
Royal Standard of the King of France.svg Koninkrijk Frankrijk (1596–8, 1635–48)

Flag of Cross of Burgundy.svg Spaanse Rijk (incl. Spaanse Nederlanden)
Flag of Portugal (1616).svg Portugese Rijk (1580–1640)
Flag of the Habsburg Monarchy.svg Oostenrijkse Habsburgers (1598–1621)
Vrede van Münster
  • Republiek der Verenigde Nederlanden wordt onafhankelijk
  • Zuidelijke Nederlanden blijven Spaans
1601 1661 Nederlands-Portugese Oorlog Statenvlag Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden Flag of Portugal (1578).svg Koninkrijk Portugal Vrede van Den Haag
1609 1621 Nederlandse verovering van de Banda-eilanden Flag of the Dutch East India Company.svg Vereenigde Oostindische Compagnie (VOC)
Statenvlag Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden
Bandanese strijders
British East India Company flag.svg Engelse Oost-Indische Compagnie
Flag of England.svg Koninkrijk Engeland
Nederlandse overwinning
  • Banda-eilanden geannexeerd
  • VOC verkrijgt monopolie op nootmuskaat
1643 1645 Oorlog van Kieft Statenvlag Nieuw-Nederland Wappingers Wapenstilstand
1652 1654 Eerste Engels-Nederlandse Oorlog Statenvlag Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden Commonwealth-Flag-1651.svg Engelse Gemenebest Engelse overwinning
1651 1986 Driehonderdvijfendertigjarige Oorlog
(onderdeel van de Eerste Engels-Nederlandse Oorlog, historiciteit betwist)
Statenvlag Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden ScillonianCross.svg Scilly-eilanden Vrede van Scilly (1986)
1655 1660 Noordse Oorlog (1655-1660) Statenvlag Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden
Statenvlag Nieuw-Nederland
Flag of Denmark (state).svg Koninkrijk Denemarken en Noorwegen
Naval Ensign of Sweden.svg Koninkrijk Zweden Vrede van Kopenhagen (1660)
1655 1655 Perzikoorlog
(onderdeel van de Noordse Oorlog (1655-1660))
Statenvlag Nieuw-Nederland Susquehannock en geallieerde indianen Indiaanse overwinning
1657 1660 Zweeds-Nederlandse Oorlog
(onderdeel van de Noordse Oorlog (1655-1660))
Statenvlag Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden
Flag of Denmark (state).svg Koninkrijk Denemarken en Noorwegen
Naval Ensign of Sweden.svg Koninkrijk Zweden Vrede van Kopenhagen (1660)
1659 1660 Eerste Esopusoorlog Statenvlag Nieuw-Nederland Lenape-Indianen Vredesverdrag
1663 1663 Tweede Esopusoorlog Statenvlag Nieuw-Nederland
Flag of the Iroquois Confederacy.svg Irokezenbond
Lenape-Indianen Nederlandse overwinning
1665 1667 Tweede Engels-Nederlandse Oorlog Statenvlag Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden Flag of England.svg Koninkrijk Engeland Nederlandse overwinning: Vrede van Breda
1672 1674 Derde Engels-Nederlandse Oorlog Statenvlag Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden Flag of England.svg Koninkrijk Engeland Nederlandse overwinning
1672 1678 Hollandse Oorlog
(Frans-Nederlandse oorlog)
Statenvlag.svg Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden
Kriegsflagge Kur-Brandenburgische Flotte.svg Brandenburg
Flag of the Habsburg Monarchy.svg Oostenrijk
Flag of Cross of Burgundy.svg Spaanse Rijk (incl. Zuidelijke Nederlanden)
Flag of Lorraine.svg Opper-Lotharingen
Flag of Denmark.svg Koninkrijk Denemarken en Noorwegen
Banner of the Holy Roman Emperor (after 1400).svg Heilige Roomse Rijk:
Pavillon royal de France.svg Koninkrijk Frankrijk
Flag of England.svg Koninkrijk Engeland
Flag of the Prince-Bishopric of Münster.svg Prinsbisdom Münster (1674–1678)
Black St George's Cross.svg Keurvorstendom Keulen
Naval Ensign of Sweden.svg Koninkrijk Zweden
Onbeslist
1674 1681 Trunajaya-opstand Flag of the Sultanate of Mataram.svg Sultanaat Mataram

Flag of the Dutch East India Company.svg Vereenigde Oostindische Compagnie (VOC)

Trunajaya's rebellen
Makassarese strijders

Mataramse troonpretendenten (na 1677)

Nederlands–Mataramse overwinning
1688 1697 Negenjarige Oorlog Statenvlag.svg Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden
Flag of England.svg Koninkrijk Engeland
Banner of the Holy Roman Emperor (after 1400).svg Heilige Roomse Rijk:

Flag of Cross of Burgundy.svg Spaanse Rijk (incl. Zuidelijke Nederlanden)
Flag of Portugal (1667).svg Koninkrijk Portugal
Naval Ensign of Sweden.svg Koninkrijk Zweden
Flag of Savoie.svg Hertogdom Savoye

Pavillon royal de France.svg Koninkrijk Frankrijk Vrede van Rijswijk
1701 1714 Spaanse Successieoorlog Flag of the Habsburg Monarchy.svg Oostenrijk
Vlag van Koninkrijk Groot-Brittannië Groot-Brittannië
Statenvlag.svg Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden
Flag of the Kingdom of Prussia (1701-1750).svg Koninkrijk Pruisen
Flag of Portugal (1707).svg Koninkrijk Portugal
Estandarte de la Corona de Aragon.png Kroon van Aragón
Flag of Savoie.svg Hertogdom Savoye
Flag of Royalist France.svg Frankrijk
Bandera de España 1701-1760.svg Spaanse Rijk (incl. Zuidelijke Nederlanden)
Flag of Bavaria (lozengy).svg Keurvorstendom Beieren
Flag of Hungary.svg Hongaarse rebellen
Vrede van Utrecht (1713)
Vrede van Rastatt (1714)
1702 1708 Gelderse Plooierijen Oude Plooi (Orangisten) Nieuwe Plooi (Loevesteiners) Overwinning van de Nieuwe Plooi
1718 1720 Oorlog van de Quadruple Alliantie Flag of the Habsburg Monarchy.svg Oostenrijk (incl. Zuidelijke Nederlanden)
Pavillon royal de France.svg Koninkrijk Frankrijk
Flag of Great Britain (1707–1800).svg Groot-Brittannië
Flag of Savoie.svg Hertogdom Savoye
Statenvlag.svg Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden
Bandera de España 1701-1760.svg Spaanse Rijk Spaanse nederlaag
1740 1748 Oostenrijkse Successieoorlog Flag of the Habsburg Monarchy.svg Oostenrijk (incl. Zuidelijke Nederlanden)
Flag of Great Britain (1707–1800).svg Groot-Brittannië
Flag of Hanover (1692).svg Keurvorstendom Hannover
Statenvlag.svg Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden
Flag of Electoral Saxony.svg Saksen (1743–45)
Flag of Savoie.svg Koninkrijk Sardinië (1742–48)
Flag of Russia.svg Keizerrijk Rusland (1741–43, 1748)
Royal Standard of the King of France.svg Koninkrijk Frankrijk
Flag of the Kingdom of Prussia (1701-1750).svg Koninkrijk Pruisen (1740–42, 1744–45)
Bandera de España 1701-1760.svg Spaanse Rijk
Flag of the Kingdom of the Two Sicilies (1816).svg Koninkrijk Napels
Flag of Bavaria (lozengy).svg Keurvorstendom Beieren (1741–45)
Flag of The Electoral Palatinate (1604).svg Paltsgraafschap aan de Rijn (1741–46)
Flag of Electoral Saxony.svg Keurvorstendom Saksen (1741–42)
Naval Ensign of Sweden.svg Koninkrijk Zweden (1741–43)
Flag of Genoa.svg Republiek Genua (1745–48)
Vrede van Aken (1748)
  • Maria Theresia erkend als keizerin van Oostenrijk
  • Spanje verwerft Parma en Piacenza van Oostenrijk
  • Oostenrijk erkent Pruisische verovering van Silezië
  • Frankrijk ontruimt Nederlanden, Republiek krijgt Barrièreforten terug
  • Frankrijk ruilt Madras tegen Ile-Royale met Engeland
1757 1793 Boni-oorlogen Flag of the Netherlands.svg Nederlands-Guiana (Suriname) Marrons van Suriname:
Boni, Baron, Jolicoeur e.a.
Nederlandse overwinning
  • Guerilla en strafexpedities
  • Moord op Boni (1793)
  • Diverse vredesverdragen
1775 1783 Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog Grand Union Flag Amerikaanse rebellen

Royal Standard of the King of France.svg Koninkrijk Frankrijk
Bandera de España 1701-1760.svg Spaanse Rijk
Statenvlag.svg Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden

Vlag van Koninkrijk Groot-Brittannië Groot-Brittannië Amerikaanse overwinning
1780 1784 Vierde Engels-Nederlandse Oorlog Statenvlag.svg Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden Flag of Great Britain (1707–1800).svg Groot-Brittannië Britse overwinning
1784 1784 Keteloorlog Statenvlag.svg Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden Flag of the Habsburg Monarchy.svg Oostenrijk (incl. Zuidelijke Nederlanden) Nederlandse overwinning:
1786 1787 Gevechten in de Patriottentijd Statenvlag.svg Patriotten Statenvlag.svg Orangisten
Flag of the Kingdom of Prussia (1750-1801).svg Koninkrijk Pruisen
Pruisisch–orangistische overwinning
1792 1795 Eerste Coalitieoorlog
(vooral Franse veldtocht in de Nederlanden)
Statenvlag.svg Verenigde Provinciën
Banner of the Holy Roman Emperor with haloes (1400-1806).svg Heilige Roomse Rijk

Flag of Great Britain (1707–1800).svg Groot-Brittannië

Flag of France (1790–1794).svg Eerste Franse Republiek Franse overwinning
1798 1802 Tweede Coalitieoorlog Flag of France.svg Franse Republiek

Flag of Spain (1785–1873, 1875–1931).svg Spaanse Rijk
Jack on the navy flag of the Batavian Republic.svg Bataafse Republiek
Flag of the Repubblica Cisalpina.svg Cisalpijnse Republiek
Flag of Genoa.svg Ligurische Republiek
Flag of the Helvetic Republic (French).svg Helvetische Republiek
Flag of the Parthenopaean Republic.svg Parthenopeïsche Republiek

Flag of the Habsburg Monarchy.svg Oostenrijk

Flag of Russia.svg Rusland (tot 1798)
Flag of Great Britain (1707–1800).svg Groot-Brittannië
Flag of Portugal (1707).svg Portugal
Flag of the Kingdom of Naples (1811).gif Koninkrijk Napels
Flag of Turkey.svg Ottomaanse Rijk
Flag of Royalist France.svg Franse royalisten

Franse overwinning
1803 1815 Napoleontische oorlogen Flag of France.svg Eerste Franse Keizerrijk Geallieerde overwinning
1810 1810 Britse verovering van de Banda-eilanden Flag of the Netherlands.svg Koninkrijk Holland Vlag van het Verenigd Koninkrijk Verenigd Koninkrijk Britse overwinning
1811 1811 Invasie van Java (1811) Flag of the Netherlands.svg Koninkrijk Holland Vlag van het Verenigd Koninkrijk Verenigd Koninkrijk Britse overwinning
1803 1824 Eerste Padri-oorlog Flag of Minang.svg Koninkrijk Pagaruyung
  • Adats (edelen)

Flag of the Netherlands.svg Verenigd Koninkrijk der Nederlanden (1821–24)

Padri-rebellen (islamisten) Onbeslist
  • Verdrag van Masang (1824)
1819 1819 Eerste expeditie naar Palembang Flag of the Netherlands.svg Verenigd Koninkrijk der Nederlanden Flag of South Sumatra.svg Palembangse rebellen Palembangse overwinning
  • Nederlandse terugtrekking
  • Onafhankelijkheid Sultanaat Palembang de facto hersteld
1821 1825 Tweede expeditie naar Palembang Flag of the Netherlands.svg Verenigd Koninkrijk der Nederlanden Flag of South Sumatra.svg Sultanaat Palembang Nederlandse overwinning
  • Palembangse overgave; nieuwe Nederlandsgezinde sultan aangesteld (1821)
  • Sultanaat Palembang afgeschaft, nieuwe opstand (1823)
  • Laatste sultan geeft zich over (1825)
1824 1825 Bonische expedities Flag of the Netherlands.svg Verenigd Koninkrijk der Nederlanden Koninkrijk Boni Bonische overwinning
1824 1832 Tweede Padri-oorlog Flag of the Netherlands.svg Verenigd Koninkrijk der Nederlanden
Flag of Minang.svg Koninkrijk Pagaruyung (1824–33)
  • Adats (edelen)
Padri-rebellen (islamisten)
Flag of Minang.svg Sommige adats (edelen) (1833–37)
Nederlandse overwinning
  • Koninkrijk Pagaruyung opgeheven (1833)
  • Nederland verwerft West-Sumatra
1825 1830 Java-oorlog Flag of the Netherlands.svg Verenigd Koninkrijk der Nederlanden
Sultanaat Jogjakarta
Soerakarta
Javaanse rebellen Nederlandse overwinning
  • Opstand onderdrukt
1830 1839 Belgische Revolutie Flag of the Netherlands.svg Verenigd Koninkrijk der Nederlanden Flag of Belgium (1830).svg Voorlopig Bewind (sept. 1830 – feb. 1831)

Gesteund door:
Flag of France.svg Koninkrijk Frankrijk

Belgische overwinning: Verdrag van Londen (1839)
1846 1846 Eerste expeditie naar Bali Vlag van Nederland Nederland Vorstendom Boeleleng Onbeslist
  • Zwak Nederlands garnizoen gelegerd op Bali
1848 1848 Tweede expeditie naar Bali Vlag van Nederland Nederland Vorstendom Boeleleng Balinese overwinning
  • Nederlandse terugtrekking
1849 1849 Derde expeditie naar Bali Vlag van Nederland Nederland
Vorstendom Bangli
Vorstendom Tabanan
Vorstendom Selaparang
Vorstendom Boeleleng
Vorstendom Karangasem
Vorstendom Klungkung
Nederlandse overwinning: Vrede van Kuta
  • Bali geannexeerd door Nederlands-Indië
  • Geen Europese militairen op Bali; Balinese vorsten behouden autonomie
1858 1858 Vierde expeditie naar Bali Vlag van Nederland Nederland Boelelengse rebellen Nederlandse overwinning
  • Kleine opstand in kiem gesmoord, leider verbannen
1859 1860 Bonische expedities Vlag van Nederland Nederland
Koninkrijk Boni (Ahmad Singkarru Rukka)
Koninkrijk Boni (Basse Arung Kajuara) Nederlandse overwinning
  • Nederland verwerft enkele gebieden
  • Ahmad Singkarru Rukka wordt als Nederlands vazal koning van Boni
1859 1863 Bandjermasinse Oorlog Vlag van Nederland Nederland Banjar Sultanate Flag.svg Sultanaat Bandjermasin Nederlandse overwinning
1859 1868 Expeditie naar de Pasoemah-landen Vlag van Nederland Nederland Pasoemahers Nederlandse overwinning
1868 1868 Vijfde expeditie naar Bali Vlag van Nederland Nederland Boelelengse rebellen Nederlandse overwinning
  • Kleine opstand onderdrukt, leiders verbannen
1873 1914 Atjehoorlog Vlag van Nederland Nederland Atjehse zeerovers
Sultanaat Atjeh
Nederlandse overwinning
  • Nederland verwerft Atjeh
1894 1894 Lombok-oorlog 1894 Vlag van Nederland Nederland
Sasak-rebellen
Vorstendom Lombok
Vorstendom Karangasem
Nederlandse overwinning
  • Lombokse en Karangasemse vorsten en getrouwen plegen Perang Poepoetan
  • Nederlands gezag over Lombok en Karangasem neemt toe
1903 1903 Expeditie naar Korintji Vlag van Nederland Nederland Vorstendom Korintji Nederlandse overwinning
1906 1908 Expeditie naar Bali 1906 - 1908 Vlag van Nederland Nederland
Vorstendom Karangasem
Vorstendom Gianyar
Vorstendom Badung
Vorstendom Tabanan
Vorstendom Klungkung
Nederlandse overwinning
  • Balinese vorsten en getrouwen plegen Perang Poepoetan
  • Balinese vorstendommen afgeschaft
1939 1945 Tweede Wereldoorlog Geallieerden Asmogendheden Geallieerde overwinning
  • Benelux opgericht (1944)
  • Beneluxlanden krijgen vooroorlogse gebieden terug
1945 1949 Indonesische Onafhankelijkheidsoorlog
(Politionele acties)
Vlag van Nederland Nederland Flag of Indonesia.svg Republik Indonesia Indonesische diplomatieke overwinning
1950 1953 Koreaanse Oorlog Flag of South Korea.svg Republiek Korea
Vlag van Verenigde Naties Verenigde Naties
Flag of North Korea.svg Democratische Volksrepubliek Korea
Flag of the People's Republic of China.svg Volksrepubliek China
Wapenstilstand[1]
1990 1991 Golfoorlog Golfoorlogcoalitie, waaronder Vlag van Nederland Nederland en Vlag van België België Flag of Iraq (1991–2004).svg Irak (eenpartijstaat onder Saddam Hoessein) Overwinning van de coalitie
  • Soevereiniteit van Koeweit hersteld
  • Saddam Hoessein blijft aan de macht
  • Opstanden tegen Saddam neergeslagen
  • Instelling Iraakse no-flyzones
1991 2003 Iraakse no-flyzones Vlag van de Verenigde Staten Verenigde Staten
Vlag van het Verenigd Koninkrijk Verenigd Koninkrijk
Vlag van Frankrijk Frankrijk (1991–98)
Vlag van Australië Australië
Vlag van België België
Vlag van Nederland Nederland
Vlag van Saoedi-Arabië Saoedi-Arabië
Vlag van Turkije Turkije
Vlag van Italië Italië
Vlag van Irak (1991-2004) Irak (eenpartijstaat onder Saddam Hoessein) Overwinning van de coalitie
  • Geen soennitische genocide op Koerden en sjiieten
  • Koerden verwerven de facto autonomie
2003 2011 Irakoorlog Multinationale troepenmacht in Irak

Vlag van Irak Irak (parlementaire democratie)

Flag of Iraq (1991–2004).svg Irak (eenpartijstaat onder Saddam Hoessein) Overwinning van de coalitie
  • Val van Saddam Hoessein
  • Sektarisch geweld tussen soennieten, sjiieten en Koerden
  • Wankele democratie ingevoerd
2001 heden Afghaanse Oorlog (2001-heden) Flag of Afghanistan (1992–2001).svg Noordelijke Alliantie (2001)
Flag of Afghanistan.svg Islamitische Republiek Afghanistan
Flag of NATO.svg NAVO (ISAF)
Flag of Taliban.svg Islamitisch Emiraat Afghanistan (2001)
Flag of Taliban.svg Taliban
Onbeslist
  • Taliban verdreven uit stedelijke gebieden
  • Wankele democratie ingevoerd
  • Taliban blijven aanslagen en guerrilla-aanvallen plegen
2011 2011 Opstand in Libië Flag of Libya (1951–1969).svg Nationale Overgangsraad
Flag of NATO.svg NAVO
Flag of Libya (1977–2011).svg Libische Volks-Jamahiriyah Overwinning Nationale Overgangsraad en NAVO
2014 2019 Interventie tegen Islamitische Staat Coalitie CJTF–OIR

Vlag van Irak Irak (parlementaire democratie)

Islamitische Staat (ISIS) Internationale overwinning
  • Islamitische Staat verliest alle territoriale controle op 23 maart 2019

Zie ook[bewerken | brontekst bewerken]